| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شمارهها | 3,220 |
| تعداد مقالات | 35,690 |
| تعداد مشاهده مقاله | 53,577,928 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 92,856,682 |
بررسی اثر پسرسی و انبارداری بر جوانهزنی بذر آویشن دنایی Thymus daenensis Celak | ||
| تحقیقات ژنتیک و اصلاح گیاهان مرتعی و جنگلی ایران | ||
| مقاله 6، دوره 33، شماره 2 - شماره پیاپی 66، اسفند 1404، صفحه 161-175 اصل مقاله (790.92 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijrfpbgr.2026.372335.1493 | ||
| نویسندگان | ||
| لیلا رسول زاده1؛ پروین صالحی شانجانی* 2؛ ابراهیم شریفی آشورآبادی3؛ لیلا فلاح حسینی1؛ محمد دادمند1 | ||
| 1محقق، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران | ||
| 2دانشیار پژوهشی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران | ||
| 3استاد، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: جنس آویشن (Thymus L.) یکی از پرکاربردترین گیاهان دارویی است که پراکنش گستردهای در ایران دارد. برداشت بیرویه، خشکسالی دهههای اخیر و آتشسوزی مراتع باعث شده که گونههای گیاهی بهویژه گونههای انحصاری ایران در معرض خطر نابودی قرارگرفته، ولی آویشن دنایی (Thymus daenensis Celak) بهدلیل سازگاری بالا و نیز میزان اسانس بالایی که دارد، میتواند به عنوان یک گونه گیاهی مناسب برای احیاء مراتع و کشت در شرایط نامساعد آبی و خاکی که کمتر گیاهی میتواند دوام بیاورد، استفاده شود. اولین گام در راستای احیاء اکوسیستم با گونههای گیاهی و نیز اهلیسازی و کشت هر گونه گیاهی، شناخت مناسبترین روش انبارداری و جوانهزنی بذر است. طول عمر بذر در انبار متأثر از منشأ، کیفیت اولیه و شرایط نگهداری است. آگاهی از بهترین شرایط ذخیره میتواند از زوال بذر در انبار ممانعت کرده و موجب افزایش جوانهزنی و رویش آن گردد. مواد و روشها: ژرمپلاسم مورد استفاده در این بررسی شامل دو جمعیت آویشن دنایی Thymus daenensis شامل فریدونشهر (اصفهان) و لنجرود (شهرستان شازند، استان مرکزی) بود. بذرهای کاشته شده در مزرعه تحقیقاتی، شهریورماه 1400 برداشت شده و در سایه خشک و در کیسه کاغذی نگهداری شدند. بهمنظور مطالعه تأثیرات شرایط محیطی و طول دوره نگهداری بر ویژگیهای جوانهزنی بذر آویشن دانایی، آزمایشی بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار برای هر جمعیت انجام شد که تیمارهای آزمایش شامل الف) مدت زمان نگهداری (در هفت سطح: شاهد، 1، 2، 3، 4، 15 و 18 ماه) و ب) دمای نگهداری (در سه سطح: محیط آزمایشگاه، سردخانههای 4+ و 18- درجه سانتیگراد) بود. صفات اندازهگیری شده شامل درصد جوانهزنی، سرعت جوانهزنی، مدت زمان جوانهزنی بذر، شاخص بنیه بذر، طول ریشهچه و ساقهچه و نسبت طول ریشهچه به ساقهچه بود. تجزیه واریانس فاکتوریلی و مقایسه میانگین اثرهای اصلی و متقابل به روش دانکن با نرمافزار SASانجام شد. نتایج مقایسه میانگین اثرهای متقابل مدت زمان نگهداری در دمای نگهداری نشان داد جوانهزنی اولیه (پس از برداشت) جمعیت فریدونشهر 59 درصد بود که با نگهداری بذرها در انبار 25+، 4+ و 18- درجه سانتیگرد، پس از سه ماه به ترتیب به 84، 91 و 79 درصد و پس از 18 ماه به ترتیب به 61، 81 و 83 درصد رسید. مقایسه نگهداری بذرها در کوتاهمدت برای کاشت در فصل زراعی آینده در 25+، 4+ و 18- درجه سانتیگراد نشان داد نه تنها درصد جوانهزنی بلکه طول گیاهچه و شاخص بنیه بذر نیز در دمای 4+ درجه سانتیگراد بهطور معنیداری بیش از سایر دماها بود. مقایسه نگهداری بذرها در بلندمدت (تا 18 ماه) در 25+، 4+ و 18- درجه سانتیگراد نشان داد مناسبترین دما 18- درجه سانتیگراد و نامناسبترین دما 25 درجه سانتیگراد، برای نگهداری بلندمدت بذرهاست. مقایسه میانگین اثرهای متقابل دوگانه در جمعیت لنجرود نشان داد جوانهزنی اولیه (پس از برداشت) 100 درصد بود، در هر سه شرایط نگهداری 25+، 4+ و 18- درجه سانتیگراد، چه در کوتاهمدت و یا در بلندمدت تفاوت چندانی با یکدیگر نداشتند. نتیجهگیری در این مطالعه مشاهده شد که در بین بذرهای رسیده جمعیتهای مختلف آویشن دنایی از نظر پسرسی تنوع وجود دارد. نگهداری بذرها در انبار خشک میتواند درصد جوانهزنی را بهطور معنیداری افزایش دهد. مقایسه درصد جوانهزنی بلکه طول گیاهچه و شاخص بنیه بذر در 25+، 4+ و 18- درجه نشان داد دمای 4+ مناسبترین دما برای نگهداری کوتاهمدت بذرها (به مدت سه ماه) برای کاشت در سال زراعی بعدی است. به این ترتیب توصیه شد کشاورزان بذرهای آویشن تولیدی را برای فروش یا کاشت در فصل زراعی آینده، در دمای 4+ نگهداری نمایند و از انبارداری آن در انبارهای معمولی با دمای محیط ممانعت کنند. اختلاف درصد جوانهزنی بذرها در دمای 4+ و 18- درجه سانتیگراد برای نگهداری بلندمدت، 2 درصد بود. این اختلاف در تجارت با حجم بذر کم اهمیت ندارد ولی در ابعاد بزرگ این اختلاف قابل ملاحظه خواهد بود. بنابراین برای بانکهای ژن و کشاورزانی که دارای تجارت بذر با ابعاد بزرگ هستند توصیه میشود برای نگهداری بلندمدت، بذرها را در 18- نگهداری نمایند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تنوع بینجمعیتی؛ طول عمر بذر؛ میانگین مدت زمان جوانهزنی؛ آویشن | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Study of the effect of post-harvesting and storage on seed germination of Thymus daenensis Celak. | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Leila Rasoolzadeh1؛ Parvin Salehishanjani2؛ Ebrahim Sharifi Ashourabad3؛ Leila Fallah hoseini1؛ mohamad Dadmand1 | ||
| 1Researcher, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| 2Assoc. Prof., Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran, | ||
| 3Prof., Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and Objectives: Thymus daenensis Celak. is one of the most valuable medicinal and aromatic plants native to Iran. Excessive harvesting from natural habitats, prolonged drought, and recurrent rangeland fires have seriously threatened many native and endemic thyme populations. Owing to its high adaptability to harsh environmental conditions and its high essential oil content, T. daenensis is considered a promising species for rangeland restoration and cultivation in marginal lands affected by water scarcity and poor soil fertility. Successful domestication, cultivation, and ecological restoration using this species require the identification of appropriate seed storage conditions that maintain seed viability and maximize germination. Since seed longevity is strongly influenced by initial seed quality and storage conditions, determining the optimum storage temperature is essential for both farmers and gene banks to minimize seed deterioration and preserve seed quality during storage. Materials and Methods: The plant material consisted of seeds collected from two natural populations of Thymus daenensis originating from Fereydunshahr (Isfahan Province) and Lanjrud (Markazi Province), Iran. Seeds were harvested from cultivated plants in September 2022, dried under shade, and stored in paper bags. The effects of storage temperature and storage duration on seed germination characteristics were evaluated using a factorial experiment arranged in a completely randomized design with three replications. Treatments consisted of seven storage periods (0, 1, 2, 3, 4, 15, and 18 months) and three storage temperatures (ambient laboratory temperature, +4°C, and −18°C). Germination percentage, germination rate, mean germination time, seed vigor index, root length, shoot length, and root-to-shoot length ratio were recorded. Data were subjected to analysis of variance, and treatment means were compared using Duncan’s multiple range test in SAS software. Results: A significant interaction was observed between storage temperature and storage duration for most germination traits. In the Fereydunshahr population, initial germination immediately after harvest was 59%, which increased after three months of storage to 84%, 91%, and 79% under ambient temperature, +4 °C, and −18 °C, respectively. After 18 months of storage, germination percentages were 61%, 81%, and 83% under the respective storage conditions. For short-term storage intended for planting in the following growing season, seeds stored at +4°C exhibited significantly higher germination percentage, seedling length, and seed vigor index than those stored under ambient conditions or at −18 °C. In contrast, for long-term storage (up to 18 months), −18 °C proved to be the most effective storage temperature for maintaining seed quality, whereas ambient temperature resulted in the greatest decline in seed performance. In the Lanjrud population, initial germination was 100%, and no substantial differences were observed among the three storage temperatures during either short-term or long-term storage, indicating excellent seed longevity and storage stability in this population. Conclusion: The results demonstrated considerable variation in post-maturation behavior and storage response between the two populations of T. daenensis. Dry storage significantly improved seed germination, particularly in the Fereydunshahr population. For short-term storage (approximately three months) intended for sowing in the subsequent growing season, storage at +4 °C is recommended because it provides the highest germination percentage, seedling growth, and seed vigor. Therefore, farmers are advised to store thyme seeds under refrigerated conditions rather than at ambient temperature. For long-term conservation, storage at −18 °C provided slightly better seed viability than storage at +4 °C. Although this difference was relatively small, it may become economically important for large-scale seed production and long-term germplasm conservation. Consequently, −18 °C is recommended for long-term storage in gene banks and commercial seed storage facilities, whereas +4 °C is adequate for routine short-term seed storage and subsequent field planting. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Intra-population diversity, mean germination time, seed longevity, Thymus | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 27 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 29 |
||