| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,266 |
| تعداد مقالات | 36,097 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,358,445 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 94,310,502 |
بررسی سازگاری و پایداری عملکرد لاین‌های امید بخش کینوا علوفه ای در مناطق دیم | ||
| زراعت دیم ایران | ||
| دوره 15، شماره 1، شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/idaj.2026.373595.468 | ||
| نویسندگان | ||
| معصومه صالحی* 1؛ رضا امیری2؛ مهدی جمشید مقدم3؛ صادق شهبازی دورباش4؛ محمد هادی غفاریان مقرب5؛ حسین هداوند میرزائی6؛ محمد جواد ابرقویی7؛ امین خرمالی8؛ حسین بهلول9 | ||
| 1مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، یزد- ایران | ||
| 2مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه- ایران | ||
| 33- معاونت تحقیقات کشاورزی دیم سرارود- سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه- ایران | ||
| 44- موسسه تحقیقات دیم کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه-ایران | ||
| 55- مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان- ایران | ||
| 66- پژوهشگاه تحقیقات بیوتکنولوژی کشاورزی- سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج-ایران | ||
| 77- مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، سمنان- ایران | ||
| 8مرکز تحقیقات آموزش، کشاورزی و منابع طبیعی گلستان- گنبد- ایران | ||
| 9مرکز تحقیقات آموزش، کشاورزی و منابع طبیعی گلستان- گرگان- ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: در دیمزارهای کشور 88 درصد محصولات کشاورزی شامل گندم و جو است و با توجه به وسعت دیمزارهای ایران، تنوع محصول بسیار پایینی است. در سالهای اخیر ارقام گلرنگ و کلزا برای دیمزارها معرفی شده‌اند. با توجه به محدودیت منابع آبی برای تولید علوفه معرفی ارقام و گونه‌های علوفه‌ای برای مناطق دیم ضروری به نظر می‌رسد. کینوا (Chenopodium quinoa) گیاهی دو لپه‌ای که بصورت دانه‌ای و علوفه‌ای مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به کیفیت مناسب علوفه کینوا به عنوان یک گیاه امید بخش در مناطق دیم ارزیابی گردید. روش شناسی پژوهش: به منظور ارزیابی لاین‌ها علوفه‌ای کینوا در شرایط دیم آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و با سه تکرار در طی سالهای 1402 و1403 اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل 15 لاین برتر علوفه‌ای و رقم ترمه بود. محل انجام آزمایشات ایستگاه های سراب چنگایی خرم آباد، دیم مراغه، دیم سرارود، دیم گنبد، ایستگاه چالکی گرگان و زنجان انتخاب شدند. در مرحله گلدهی بعد از حذف حاشیه برداشت انجام شد و وزن تر، درصد ماده خشک، ارتفاع بوته اندازه‌گیری شد. کیفیت علوفه لاین های برتر اندازه‌گیری گردید. تجزیه آماری بعد از آزمون بارتلت انجام گردید. یافته‌های پژوهش: نتایج نشان داد که عملکرد علوفه خشک لاین‌های مختلف در ایستگاه دیم سرارود در سال اول و دوم به ترتیب 10-6 و8/6-3/4 تن در هکتار، ایستگاه دیم مراغه 8/4- 2/2 و 7/2-2/1 تن در هکتار، ایستگاه سراب چنگایی خرم آباد 8-4 و4/9-7/6 تن در هکتار، ایستگاه تحقیقات گنبد 10-6 و 15-5/7 تن در هکتار و ایستگاه تحقیقات چالکی گرگان 23-14 و 11-9 تن در هکتار بود. نتایج تجزیه مرکب نشان داد که اختلاف محیط‌ها معنی‌دار است ولی اختلاف لاین‌ها معنی‌دار نیست و اثر متقابل لاین در محیط معنی‌دار است. نتایج تجزیه پایداری با روش‌های مختلف نشان داد که لاین 5 با بالاترین میانگین عملکرد (8/7 تن در هکتار علوفه خشک) و کمترین میزان شاخص ریک Wᵢ² (1/3)، σ²i (33/0)، انحراف از رگرسیون s²dᵢ (42/0) و واریانس محیطی CVi (59/27) هم پرمحصول و هم پایدار است. علاوه براین، دارای 2/14 درصد پروتئین و ارزش نسبی علوفه 224 است. همچنین لاین 7 با میزان پروتئین 14 درصد و ارزش نسبی علوفه 147 دارای عملکرد مناسب (3/7 تن در هکتار علوفه خشک) و Wᵢ²پایین (97/1)، σ²i (17/0)، s²dᵢ (27/0)، CVi (95/25) بود که نشان دهنده‌ی پرمحصولی و پایداری مناسب آن است. لاین 13 با میزان پروتئین 15 درصد و ارزش نسبی علوفه 200، به دلیل واکنش اندک به تغییرات محیطی (شیب رگرسیون کمتر از یک) دارای پایداری متوسط با عملکرد نسبتا یکنواخت در محیط‌های مختلف است. بنابراین می‌تواند در محیط‌های نامطلوب عملکرد بهتری داشته باشد و نسبت به محیط‌های مطلوب حساسیت کمتری از خود نشان دهد. نتایج نشان داد که لاین‌های برتر(5، 7 و 13) به ترتیب دارای 1106، 1027 و 1024 کیلوگرم در هکتار عملکرد پروتئین در هکتار می باشند. بنابراین با توجه به کیفیت علوفه، عملکرد مناسب علوفه خشک و سازگاری و پایداری مناسب برای معرفی و استفاده در شرایط دیم توصیه می شوند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بهاره زودکاشت؛ تنوع بخشی؛ علوفه؛ کینوا | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Study on the compatibility and stability of promising lines of forage quinoa in rainfed areas | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Masoumeh Salehi1؛ Reza Amiri2؛ Mehdi Jamshid moghadam3؛ Sadegh Shahbazi Dorbash4؛ Mohammad Hadi Ghaffarian Moqrab5؛ Hossein Hadavand Mirzaei6؛ Mohammad Javad Abarghoii7؛ Amin Khormali8؛ Hossein Bohlol9 | ||
| 1Agricultural and Natural Resources and Education Center, Agricultural Education and Extension Research Organization, Yazd- Iran | ||
| 22- Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Education and Extension Research Organization, Kermanshah- Iran | ||
| 33- Sararud Rainfed Research Deputy- Agricultural Education and Extension Research Organization, Kermanshah- Iran | ||
| 44- Rainfed Research Institute, Agricultural Education and Extension Research Organization, Maragheh- Iran | ||
| 55- Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Education and Extension Research Organization, Zanjan- Iran | ||
| 66- Agricultural Biotechnology Research Institute- Agricultural Education and Extension Research Organization, Karaj- Iran | ||
| 77- Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Education and Extension Research Organization, Semnan- Iran | ||
| 8Golestan Education, Agriculture and Natural Resources Research Center - Gonbad - Iran | ||
| 9Golestan Education, Agriculture and Natural Resources Research Center - Gorgan - Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Introduction: In the country's rainfed areas, 88 percent of agricultural products consist of wheat and barley, and crop diversity of rainfed areas is low. Quinoa (Chenopodium quinoa) is a dicotyledonous plant that has been considered as a grain and forage crop. Given the appropriate quality of quinoa forage, it was evaluated as a promising plant in dryland areas. Research methodology: In order to evaluate quinoa forage lines under rainfed conditions, an experiment was conducted in a randomized complete block design with three replications during 2023 and 2024. The experimental treatments included the 15 best forage lines and the Termeh cultivar. The experimental sites were Sarab Changaei Khorramabad, Maragheh rainfed station, Sararoud rainfed station, Gonbad rainfed station, and Chalki Gorgan and Zanjan stations. Harvesting was done at the flowering stage after removing the border, and fresh weight, dry matter percentage, and plant height were measured. The forage quality of the best lines was measured. Statistical analysis was performed after Bartlett's test. Research findings: The results showed that the dry forage yield of different lines at the Sararoud rainfed station in the first and second years was 10-6 and 8.6-3.4 t ha-1, Maragheh rainfed station was 8.4-2.8 and 7.1-2.7 t ha-1, Sarab Changai station in Khorramabad was 8.4-4 and 9.4-7.6 t ha-1, Gonbad research station was 10-6 and 15.5-7 t ha-1, and Chalki research station in Gorgan was 23-14 and 11-9 t ha-1. The results of the composite analysis showed that the difference among environments was significant, but the difference between lines was not significant, and the interaction effect of line on environment was significant. The results of stability analysis using different methods showed that line 5 with the highest average yield (7.8 t ha-1of dry forage) and the lowest values of Rick index Wᵢ² (1.3), Shuka Index σ²i (0.33), deviation from regression s²dᵢ (0.42), and environmental variance CVi (27.59) was both high-yielding and stable. In addition, it had 14.2% protein and a relative forage value of 224. Also, line 7 with a protein content of 14% and a relative forage value of 147 had a suitable yield (7.3 t ha-1 of dry forage) and low Wᵢ² (1.97), σ²i (0.17), s²dᵢ (0.27), and CVi (25.95), indicating its high yield and suitable stability. Line 13 with a protein content of 15% and a relative forage value of 200, due to its low response to environmental changes (regression slope less than one), has moderate stability with relatively uniform performance in different environments. Therefore, it can perform better in unfavorable environments and show less sensitivity to favorable environments. The results showed that the superior lines (5, 7 and 13) have 1106, 1027 and 1024 Kg ha-1 protein yield, respectively. Therefore, considering the quality of the forage, proper dry forage yield and appropriate adaptability and stability, they are recommended for introduction and use in rainfed conditions. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Early spring sowing, Diversification, Forage, Quinoa | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||