فردی, امیررضا, کاشفی, مهرشید, حق جو, مریم. (1405). تحلیل پویای تأثیر متغیرهای اقلیمی و اقتصادی بر عملکرد پنبه ایران با کاربرد مدل ARDL. سامانه مدیریت نشریات علمی, 14(1), 61-75. doi: 10.22092/ijcr.2026.136489
امیررضا فردی; مهرشید کاشفی; مریم حق جو. "تحلیل پویای تأثیر متغیرهای اقلیمی و اقتصادی بر عملکرد پنبه ایران با کاربرد مدل ARDL". سامانه مدیریت نشریات علمی, 14, 1, 1405, 61-75. doi: 10.22092/ijcr.2026.136489
فردی, امیررضا, کاشفی, مهرشید, حق جو, مریم. (1405). 'تحلیل پویای تأثیر متغیرهای اقلیمی و اقتصادی بر عملکرد پنبه ایران با کاربرد مدل ARDL', سامانه مدیریت نشریات علمی, 14(1), pp. 61-75. doi: 10.22092/ijcr.2026.136489
فردی, امیررضا, کاشفی, مهرشید, حق جو, مریم. تحلیل پویای تأثیر متغیرهای اقلیمی و اقتصادی بر عملکرد پنبه ایران با کاربرد مدل ARDL. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1405; 14(1): 61-75. doi: 10.22092/ijcr.2026.136489
تحلیل پویای تأثیر متغیرهای اقلیمی و اقتصادی بر عملکرد پنبه ایران با کاربرد مدل ARDL
سابقه و هدف: در دهههای اخیر، تغییرات اقلیمی بهعنوان یکی از مهمترین چالشهای پیشروی بخش کشاورزی، اثرات قابلتوجهی بر عملکرد محصولات استراتژیک در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران داشته است. در این میان، محصول پنبه به دلیل نقش اقتصادی و صنعتی آن، از حساسیت بالایی نسبت به نوسانات اقلیمی و متغیرهای اقتصادی برخوردار است. هدف این مطالعه، بررسی اثرات کوتاهمدت و بلندمدت متغیرهای اقلیمی و اقتصادی بر تولید پنبه ایران با استفاده از رویکرد خودرگرسیونی با وقفههای توزیعی (ARDL) میباشد. مواد و روشها: این پژوهش با استفاده از دادههای سری زمانی مربوط به تولید پنبه و متغیرهای منتخب اقلیمی (بارش و دما) و اقتصادی (سطح زیرکشت و سایر شاخصهای مرتبط) طی دوره مورد مطالعه انجام شده است. جهت تحلیل روابط کوتاهمدت و بلندمدت بین متغیرها، از مدل ARDL و آزمون همجمعی باندهای پسران و همکاران استفاده گردید. همچنین، پویایی تعدیلات و سرعت همگرایی سیستم در قالب مدل تصحیح خطا (ECM) مورد بررسی قرار گرفت. یافتهها: نتایج نشان داد که متغیرهای اقلیمی بهویژه دما و بارش اثرات معنادار و غیرخطی بر تولید پنبه دارند. افزایش دما در بلندمدت اثر منفی بر عملکرد تولید داشته، در حالی که بارش در محدوده بهینه میتواند اثر مثبت و معناداری ایجاد کند. همچنین سطح زیرکشت بهعنوان مهمترین متغیر اقتصادی، تأثیر مثبت و پایدار بر تولید نشان داد. نتایج مدل ECM نیز وجود رابطه تعادلی بلندمدت میان متغیرها را تأیید کرد و سرعت تعدیل به سمت تعادل بلندمدت را قابل قبول ارزیابی نمود. نتیجهگیری: یافتههای این مطالعه نشان میدهد که تولید پنبه در ایران بهشدت تحت تأثیر تغییرات اقلیمی قرار دارد و در عین حال سیاستهای مدیریت منابع زمین و الگوی کشت نقش تعیینکنندهای در کاهش آسیبپذیری این بخش ایفا میکنند. بر این اساس، تدوین سیاستهای تطبیقی در راستای کشاورزی مقاوم به تغییرات اقلیمی و بهینهسازی تخصیص منابع تولیدی ضروری به نظر میرسد.
1Department of Agricultural Economics, Faculty of Agriculture, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2Department of Agricultural Economics, Faculty of Agriculture, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]
Background and Objective: In recent decades, climate change has emerged as one of the most critical challenges facing the agricultural sector, significantly affecting the productivity of strategic crops in developing countries, including Iran. Cotton, as an economically and industrially important crop, is highly sensitive to climatic fluctuations and economic conditions. This study aims to investigate the short-run and long-run dynamic effects of climatic and economic variables on cotton production in Iran using the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) approach.
Materials and Methods: This research uses time-series data on cotton production together with selected climatic variables (precipitation and temperature) and economic indicators (cultivated area and related factors) over the study period. The ARDL bounds testing approach developed by Pesaran et al. was employed to examine both short-run and long-run relationships among the variables. Additionally, the Error Correction Model (ECM) was used to assess adjustment dynamics and the speed of convergence towards long-run equilibrium.
Results: The empirical findings indicate that climatic variables, particularly temperature and precipitation, exert significant and nonlinear effects on cotton production. In the long run, rising temperature negatively affects productivity, whereas precipitation has a positive and statistically significant impact within optimal ranges. Cultivated area emerges as the most influential economic variable, with a consistently positive effect on production. The ECM results confirm the existence of a stable long-run equilibrium relationship among the variables, with an acceptable speed of adjustment towards equilibrium.
Conclusion: The results show that cotton production in Iran is highly vulnerable to climate variability, while land-use management and cropping policies play a crucial role in mitigating this vulnerability. Therefore, designing adaptive agricultural policies aimed at climate-resilient agriculture and optimising production resource allocation is essential for ensuring long-term sustainability.