| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,266 |
| تعداد مقالات | 36,097 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,343,530 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 94,297,562 |
ارزیابی اثرات روش‌های مختلف خاک‌ورزی و تراکم بوته بر برخی شاخص های فیزیولوژیک ارقام پنبه (Gossypium hirsutum L.) در کشت دوم بعد از گندم | ||
| پژوهش های پنبه ایران | ||
| دوره 14، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 17-39 اصل مقاله (1.18 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijcr.2026.372994.1258 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد برزعلی* 1؛ فاطمه دینکو2؛ محمد رضا داداشی3؛ طاهر شاهی4؛ عمران عالیشاه5 | ||
| 1سازمان تحقیقات کشاورزی | ||
| 2دانشجوی دکتری اگرو تکنولوژی-فیزیولوژی گیاهان زراعی، گروه کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران. | ||
| 3گروه کشاورزی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران. | ||
| 4گروه کشاورزی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران. | ||
| 5استاد، موسسه تحقیقات پنبه کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: شیوه‌های کشاورزی مرسوم از جمله خاک‌ورزی مکرر و کشت تک‌محصولی، اگرچه هنوز روش‌های غالب تولید پنبه در جهان هستند، اما مدیریت نادرست آن‌ها می‌تواند خاک را از ریزمغذی‌ها تهی کرده و پایداری تولید را به مخاطره اندازد. از سوی دیگر، کشت دوم پنبه پس از گندم در استان گلستان به‌دلیل محدودیت فصل رشد، نیازمند انتخاب آگاهانه سیستم خاک‌ورزی، رقم مناسب و تراکم بهینه است. مواد و روش‌ها: آزمایش به‌صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در یک مزرعه تحقیقاتی در شهرستان علی‌آباد کتول اجرا شد. فاکتور خاک‌ورزی در سه سطح (مرسوم، حفاظتی و بدون خاک‌ورزی) به عنوان کرت اصلی و فاکتورهای رقم (ساجدی و گلستان) و تراکم (۶۶، ۸۳، ۱۱۱ و ۱۶۶ هزار بوته در هکتار) به‌صورت فاکتوریل در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. صفاتی مانند طول دوره رشد، ارتفاع بوته، تعداد شاخه زایا، درصد ریزش غوزه، تعداد غوزه در بوته و واحد سطح، وزن غوزه، عملکرد کل وش و الیاف، درصد کیل و زیست‌توده کل اندازه‌گیری شد. برای مدل‌سازی تجمع زیست‌توده از معادله رگرسیون لجستیک استفاده شد. تجزیه واریانس با نرم‌افزار SAS و مقایسه میانگین‌ها با آزمون دانکن (۵ درصد) انجام گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد سیستم بدون خاک‌ورزی بیشترین ارتفاع بوته ، طول دوره رشد، عملکرد کل وش و زیست‌توده کل را تولید کرد. رقم گلستان نسبت به ساجدی از نظر عملکرد کل وش و زیست‌توده کل برتر بود. تراکم ۱۱۱ هزار بوته در هکتار نسبت به سایر تراکم‌ها، بالاترین عملکرد کل وش ، تعداد غوزه در واحد سطح و زیست‌توده کل را به خود اختصاص داد. اثر متقابل خاک‌ورزی × رقم نشان داد که رقم گلستان در شرایط بدون خاک‌ورزی بیشترین طول دوره رشد ، تعداد شاخه زایا در واحد سطح و عملکرد الیاف را دارد. مدل‌سازی لجستیک نشان داد که تراکم ۱۱۱ هزار بوته با شروع زودتر دوره تجمع سریع حدود ۴۹ روز و بیشترین مقادیر میانگین نرخ تجمع و حداکثر نرخ تجمع در زیست‌توده کل و زایشی، بالاترین کارایی تخصیص ماده خشک را فراهم می‌کند. تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) نیز مشخص ساخت که دو مؤلفه اول و دوم 61/84 درصد واریانس را تبیین کرده و تیمار سیستم بدون خاک‌ورزی × رقم گلستان × تراکم ۱۱۱ هزار بوته از نظر ترکیب صفات زراعی در بهترین رتبه قرار دارد. نتیجه‌گیری: ترکیب سیستم بدون خاک‌ورزی، رقم گلستان و تراکم ۱۱۱ هزار بوته در هکتار به عنوان بهترین تیمار برای کشت دوم پنبه در استان گلستان توصیه می‌شود. این ترکیب با بهبود شاخص‌های رشد، افزایش تعداد غوزه در واحد سطح، افزایش نرخ تجمع زیست‌توده زایشی و کاهش ریزش غوزه، عملکرد کل وش را تا ۲۲ درصد نسبت به تراکم پایین افزایش داد و با کاهش هزینه‌های خاک‌ورزی و حفظ بقایای گیاهی، گامی به سوی کشاورزی احیاء کننده محسوب می‌شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| کشت دوم پنبه؛ بدون خاک‌ورزی؛ مدل رشد لجستیک؛ تجزیه به مؤلفه‌های اصلی (PCA) و عملکرد | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Evaluation of the effects of tillage systems and plant density on yield and some physiological traits of cotton (Gossypium hirsutum L.) cultivars | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Barzali1؛ Fatemeh Dinkou2؛ Mohammad Reza Dadashi3؛ Taher Shahi4؛ Omran Alishah5 | ||
| 1academic staff of Areeo | ||
| 2PhD student in Agrotechnology-Physiology of Crop Plants, Department of Agriculture, Gorgan branch, Islamic Azad University, Gorgan, Iran | ||
| 3Associate Professor, Department of Agriculture, Gorgan branch, Islamic Azad University, Gorgan, Iran | ||
| 4Assistant Professor, Department of Agriculture, Azad Shahr branch, Islamic Azad University, Azad Shahr, Iran | ||
| 5Department of Plant Breeding, Cotton Research Institutes of Iran (CRII), Agricultural Research, Education and Extension Organization, Gorgan, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and objectives: Conventional agricultural practices, particularly intensive tillage and continuous monocropping, remain the dominant production systems for cotton worldwide. However, improper management of these practices may accelerate soil nutrient depletion and threaten the sustainability of cotton production. Materials and methods: A factorial split-plot experiment based on a randomized complete block design with four replications was conducted at Aliabad Katoul, Golestan Province, I. R. Iran. Tillage system, including conventional tillage, conservation tillage, and no-tillage, was assigned to the main plots. Cotton cultivars (Sajedi and Golestan) and plant densities (66, 83, 111, and 166 thousand plants ha⁻¹) were arranged factorially within the subplots. Growth duration, plant height, number of fruiting branches, boll shedding percentage, boll number per plant and per unit area, boll weight, seed cotton yield, lint yield, lint percentage, and total biomass were determined. Biomass accumulation was described using a logistic growth model. Data were subjected to analysis of variance using SAS software, Results: Tillage system significantly affected all measured traits except the number of fruiting branches per plant and boll number per plant. Cultivar significantly influenced almost traits , whereas plant density significantly affected all studied characteristics. The no-tillage system produced the greatest plant height (102.1 cm), growth duration (112.2 days), seed cotton yield (2,846 kg ha⁻¹), and total biomass (8,264 kg ha⁻¹). Compared with Sajedi, the Golestan cultivar exhibited superior seed cotton yield (2,779 vs. 2,437 kg ha⁻¹) and total biomass (8,007 vs. 7,021 kg ha⁻¹). The plant density of 111 thousand plants ha⁻¹ resulted in the highest seed cotton yield (2,968 kg ha⁻¹), boll number per unit area (87.06 bolls m⁻²), and total biomass (8,550 kg ha⁻¹). The tillage × cultivar interaction indicated that Golestan under no-tillage achieved the longest growth period (115.1 days), the highest number of fruiting branches per unit area (114.50 m⁻²), and the greatest lint yield (1,089 kg ha⁻¹). Logistic growth analysis demonstrated that the density of 111 thousand plants ha⁻¹ initiated the rapid biomass accumulation phase earlier (approximately 49 days after emergence) and exhibited the highest mean and maximum biomass accumulation rates, indicating greater dry matter partitioning efficiency. PCA revealed that the first two principal components explained 84.61% of the total variation (49.12% and 35.49%, respectively), and identified the combination of no-tillage × Golestan cultivar × 111 thousand plants ha⁻¹ as the most desirable treatment based on overall agronomic performance. Conclusion: The combination of no-tillage, the Golestan cultivar, and a plant density of 111 thousand plants ha⁻¹ is recommended as the optimum management strategy for double-cropped cotton production. This treatment improved growth characteristics, increased boll number per unit area and reproductive biomass accumulation, and enhanced seed cotton yield by approximately 22% compared with lower plant densities. t | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Double-cropped cotton, No-tillage, Logistic growth model, Principal component analysis (PCA), Yield | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 11 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 9 |
||