| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,266 |
| تعداد مقالات | 36,097 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,343,530 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 94,297,562 |
بررسی اثر بهبود آبیاری و مدیریت به‌زراعی بر عملکرد، اجزای بهره‌وری فیزیکی و اقتصادی آب در کشت پنبه در استهبان فارس | ||
| پژوهش های پنبه ایران | ||
| دوره 14، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 1-15 اصل مقاله (1.03 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijcr.2026.373787.1260 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدعلی شاهرخ نیا* 1؛ محمدعلی به آئین2؛ حسین دهقانی سانیج3 | ||
| 1دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج | ||
| 2استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج | ||
| 3استاد پژوهشی مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف در استان فارس، که بخش عمده آب مصرفی به کشاورزی اختصاص دارد، استفاده از روش‌های نوین آبیاری به‌ویژه در محصولات راهبردی مانند پنبه، می‌تواند نقش مؤثری در کاهش فشار بر منابع آب ایفا کند. آبیاری قطره‌ای با برنامه ریزی آبیاری در مقایسه با آبیاری غرقابی با مدیریت معمول کشاورزان می تواند ضمن کاهش تلفات، شرایط مناسب‌تری برای رشد گیاه فراهم می‌کند. با این حال، دستیابی به حداکثر کارایی این سامانه مستلزم برنامه‌ریزی دقیق آبیاری بر اساس نیاز واقعی گیاه، شرایط اقلیمی، ویژگی‌های خاک و مراحل مختلف رشد پنبه است. ترکیب سامانه آبیاری قطره‌ای با برنامه‌ریزی علمی آبیاری، علاوه بر کاهش مصرف آب، برداشت از منابع آب زیرزمینی و سطحی را نیز کاهش داده و به حفظ آبخوان‌ها، کاهش خطر فرونشست زمین و پایداری منابع آب منطقه کمک می‌کند. مواد و روش‌ها در این تحقیق اثر ارتقای شیوه و مدیریت آبیاری و سایر اقدامات به زراعی (تیمار) در مقایسه با مدیریت معمول کشاورزان (شاهد)، در چهار مزرعه پنبه از لحاظ فنی و اقتصادی مورد بررسی قرار گرفت. محل انجام تحقیق شهرستان استهبان در استان فارس بود. بدین منظور پارامترهایی شامل عملکرد، آب آبیاری، تبخیروتعرق واقعی، راندمان کاربرد آب، بهره-وری فیزیکی آب آبیاری، بهره‌وری آب واقعی، سود خالص و بهره‌وری اقتصادی آب در هر دو بخش از این مزارع (تیمار و شاهد) اندازه‌گیری و تحلیل شد. برای تحلیل‌های آماری از آزمون تی استفاده شد. یافته‌ها نتایج نشان داد که بطور متوسط میزان عملکرد محصول از 3293 به 3593 کیلوگرم در هکتار رسید که بیش از 9 درصد افزایش داشت. میانگین حجم آب آبیاری از 11565 در مزارع شاهد به 9090 مترمکعب در هکتار در مزارع تیمار تقلیل یافت که 21 درصد کاهش را نشان داد. راندمان کاربرد آب در مزرعه از 59 درصد به 76 درصد رسید که 17 درصد افزایش یافت. بهره‌وری فیزیکی آب آبیاری 40 درصد و بهره‌وری اقتصادی آب 72 درصد افزایش یافت. تبخیرتعرق واقعی در مزارع تیمار و شاهد بترتیب 6913 و 6824 مترمکعب در هکتار و در مزارع تیمار به طور متوسط 5/1 درصد بیشتر از مزارع شاهد بود. یعنی استفاده از سامانه آبیاری قطره‌ای همراه با برنامه‌ریزی آبیاری، نه تنها باعث کاهش آب آبیاری شد، بلکه میزان تبخیرتعرق واقعی که رابطه مستقیم با فتوسنتز و عملکرد دارد را کاهش نداد. بهره‌وری آب واقعی نیز از 505/0 به 539/0 کیلوگرم بر مترمکعب رسید که به میزان 8 درصد افزایش یافت. نتیجه‌گیری بنابراین، جایگزینی آبیاری سطحی با سامانه‌های آبیاری قطره‌ای همراه با برنامه‌ریزی دقیق آبیاری، راهکاری مؤثر برای افزایش بهره‌وری آب، پایداری تولید پنبه و حفاظت از منابع آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک، مانند استهبان فارس، محسوب می‌شود. چون هم آب آبیاری کاهش یافت و هم تبخیروتعرق واقعی کاهش نیافت. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آبیاری سطحی؛ سود اقتصادی؛ نیاز آبی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Evaluation of the Effect of Improved Irrigation and Agronomic Management on Yield and Components of Physical and Economic Water Productivity in Cotton Cultivation in Estahban, Fars | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Shahrokhnia1؛ Mohammad Ali Behaeen2؛ Hosein Dehghanisanij3 | ||
| 1Associate professor (ph.D.), Agricultural Engineering Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran. | ||
| 2Assistant professor (ph.D.), Agricultural Engineering Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran. | ||
| 3Professor., Agricultural Engineering Research Institute (AERI), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and objective: In Fars Province, where most of the water consumed is devoted to agriculture, the use of modern irrigation methods, especially in strategic crops such as cotton, can play an effective role in reducing the pressure on water resources. Compared to flood irrigation with farmers' usual management, drip irrigation with irrigation scheduling can reduce losses and provide more suitable conditions for plant growth. However, achieving maximum efficiency of this system requires careful irrigation scheduling based on the actual needs of the plant, climatic conditions, soil characteristics and different stages of cotton growth. In addition to reducing water consumption, combining a drip irrigation system with scientific irrigation scheduling also reduces the withdrawal of groundwater and surface water resources and helps to preserve aquifers, reduce the risk of land subsidence and stabilize the water resources of the region. Materials and methods: In this study, the use of drip irrigation system with precise irrigation scheduling (treatment) compared to surface irrigation under usual farmer management (control) was investigated in four cotton fields from technical and economic perspectives. The location of the study was Estahban County in Fars Province. For this purpose, parameters including yield, irrigation water, actual evapotranspiration, water application efficiency, physical productivity of irrigation water, actual water productivity, net profit and economic productivity of water were measured and analyzed in both parts of these fields (treatment and control). T-test was used for statistical analysis. Results: The results showed that the average yield of the crop increased from 3293 to 3593 kg/ha, which was an increase of more than 9%. The average volume of irrigation water decreased from 11565 in the control fields to 9090 m3/ha in the treatment fields, which showed a decrease of 21%. The application efficiency of water in the field increased from 59% to 76%, which was an increase of 17%. The physical productivity of irrigation water increased by 40% and the economic productivity of water by 72%. That is, the use of a drip irrigation system along with irrigation scheduling not only reduced the amount of irrigation water, but also did not reduce the actual evapotranspiration, which is directly related to photosynthesis and yield. Actual water productivity also increased from 0.505 to 0.539 kg/m3, an increase of 8 percent. Conclusion: In this study, by changing the irrigation system from surface to drip and implementing irrigation scheduling, the water application efficiency in the field increased by an average of 17% and the volume of irrigation water decreased by 21%. Therefore, the development of these technologies can play an effective role in achieving the goals of food security, climate change adaptation, and water resource protection in Fars Province and other arid and semi-arid regions of the country. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Economic benefit, Surface irrigation, Water requirement | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 16 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 18 |
||