| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,268 |
| تعداد مقالات | 36,108 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,481,619 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 94,387,998 |
ارزیابی وضعیت آبگیری سامانه پخش سیلاب چسکین تحت تاثیر شرایط جدید مدیریت منابع آب و هیدرو-مورفولوژی رودخانه حاجی‌عرب و بازطراحی سازه انحراف سیل با استفاده از مدل دوبعدی HEC-RAS | ||
| مهندسی و مدیریت آبخیز | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 26 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijwmse.2026.372943.2172 | ||
| نویسنده | ||
| محمد رستمی* | ||
| عضو هئیت علمی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری | ||
| چکیده | ||
| سامانه‌های پخش سیلاب به‌عنوان یکی از روش‌های مؤثر مدیریت منابع آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک، نقش مهمی در تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها و کنترل سیلاب ایفا می‌کنند. با این حال، تغییرات مورفولوژیکی رودخانه‌ها، رسوب‌گذاری، ضعف سازه‌های انحرافی و احداث سازه‌های بالادست می‌تواند عملکرد این سامانه‌ها را با اختلال مواجه سازد. در پژوهش حاضر، عملکرد هیدرولیکی سامانه پخش سیلاب چسکین در استان قزوین با تمرکز بر سازه انحرافی و شرایط آبگیری از رودخانه حاجی‌عرب مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور، داده‌های توپوگرافی، هواشناسی، هیدرولوژیکی و مشاهدات میدانی گردآوری و تحلیل شد. ابتدا زیرحوضه‌های مؤثر در تأمین آب سامانه شناسایی و با استفاده از مدل HEC-HMS، دبی جریان در شرایط وجود و عدم وجود سد بالاخانلو شبیه‌سازی شد. سپس با بهره‌گیری از مدل رقومی زمین حاصل از تصویربرداری پهپادی، مدل دوبعدی جریان در محیط HEC-RAS توسعه یافت و با استفاده از یک رخداد سیلابی تاریخی واسنجی گردید. نتایج نشان داد تخریب سازه کف‌بند (سرریز)، تغییرات بستر رودخانه و احداث سد بالاخانلو موجب کاهش قابل توجه سهم آبگیری سامانه شده است؛ به‌گونه‌ای که حتی در دبی‌های بالا نیز امکان انتقال مناسب جریان به کانال آبرسان فراهم نمی‌شود. شبیه‌سازی سناریوهای مختلف نشان داد بازسازی سازه مطابق طرح اولیه تنها در صورت رهاسازی جریان از سد بالاخانلو قادر به تأمین ظرفیت ایمن کانال آبرسان خواهد بود. همچنین نتایج بیانگر آن است که اصلاح هندسه سرریز از مقطع ساده به مقطع مرکب، موجب افزایش راندمان آبگیری در دامنه دبی ۰ تا ۱۸۹ مترمکعب بر ثانیه به میزان ۳۵ تا ۲۷۰ درصد می‌شود. بر اساس یافته‌های این تحقیق، بازطراحی سازه انحرافی متناسب با شرایط جدید حوضه آبریز و تغییرات هیدرولوژیکی ناشی از احداث سد بالاخانلو، می‌تواند نقش مؤثری در بهبود عملکرد سامانه پخش سیلاب چسکین و مدیریت پایدار منابع آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایفا کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| پخش سیلاب؛ آبخوان چسکین؛ سازه انحرافی؛ رودخانه حاجی‌عرب؛ سد بالاخانلو؛ مدلسازی دوبعدی؛ مدل HEC-RAS | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Evaluation of Cheskin Flood Spreading System Water-Intake Status under New Water Resources Management Conditions and Hydro-Morphology of Haji-Arab River and Redesign Flood Diversion Structure using HEC-RAS 2D Model | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mohammad Rostami | ||
| Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Flood spreading systems are among the effective methods for water resources management in arid and semi-arid regions, playing a key role in artificial groundwater recharge and flood control. However, river morphological changes, sediment deposition, deterioration of diversion structures, and upstream dam construction can reduce their efficiency. This study investigated the hydraulic performance of the Cheskin flood spreading system in Qazvin Province, Iran, focusing on the diversion structure and water intake conditions from the Haji Arab River. Topographic, meteorological, hydrological, and field data were collected and analyzed. Effective sub-basins supplying the flood spreading system were identified, and river discharge under conditions with and without the Balakhanloo Dam was simulated using the HEC-HMS hydrological model. A two-dimensional hydraulic model was then developed in HEC-RAS using a high-resolution digital elevation model derived from UAV imagery and calibrated based on a historical flood event. The results showed that destruction of the grade control structure (spillway/weir), riverbed morphological changes, and the construction of the Balakhanloo Dam have significantly reduced the water diversion capacity of the system. Even under high-flow conditions, efficient diversion into the supply canal is not achieved. Scenario simulations indicated that reconstruction of the structure based on the original design could provide the safe conveyance capacity of the canal only when flow releases from the Balakhanloo Dam are available. In addition, optimization of the spillway geometry from a simple to a compound cross-section increased diversion efficiency by 35% to 270% within the discharge range of 0–189 m³/s. The findings demonstrate that redesigning the diversion structure according to current watershed and hydrological conditions can substantially improve the performance of the Cheskin flood spreading system and support sustainable water resources management in arid and semi-arid regions. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Flood Spreading, Cheskin Aquifer, Diversion Structure, Haji Arab River, Balakhanloo Dam, Two-Dimensional Modeling, HEC-RAS Model | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 61 |
||