| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,266 |
| تعداد مقالات | 36,101 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,401,796 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 94,347,955 |
جایگاه حفاظتی گونه زرین‌گیاه (Dracocephalum kotschyi Boiss.) در ایران | ||
| طبیعت ایران | ||
| مقاله 12، دوره 11، شماره 3 - شماره پیاپی 58، مرداد و شهریور 1405، صفحه 107-114 اصل مقاله (511.56 K) | ||
| نوع مقاله: معرفی گونه‌های گیاهی نادر و در معرض انقراض ایران | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/irn.2026.371074.1692 | ||
| نویسندگان | ||
| حمیدرضا میرداودی* 1؛ عادل جلیلی2؛ زیبا جم زاد2؛ علی فراهانی3؛ سید محمدرضا سیفی3؛ یونس عصری4؛ طیبه امینی5؛ محمود بیدارلرد6؛ امین زراعتکار7؛ آزاده اخوان روفیگری8؛ محمد مهرنیا9 | ||
| 1دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران | ||
| 2استاد پژوهش، بخش تحقیقات گیاهشناسی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 3استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران | ||
| 4دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات گیاهشناسی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 5استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران | ||
| 6دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گیلان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران | ||
| 7استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شهرکرد، ایران | ||
| 8استادیار پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران | ||
| 9دانشیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم‌آباد، ایران | ||
| چکیده | ||
| گیاه .Dracocephalum kotschyi Boiss (با نام محلی زرین‌گیاه) از تیره نعنائیان ( Lamiaceae) یکی از گونه‌های انحصاری ایران است که در مناطق کوهستانی نواحی شمال، مرکز و جنوب ایران پراکندگی دارد. گونه‌ای چندساله و بوته‌ای بالشتکی است که بن چوبی قطوری دارد. جایگاه حفاظتی این گونه در ایران براساس شیوه‌نامه اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) و با استفاده از معیارهای اصلی سطح اشغال (AOO)، گستره پراکنش (EOO) و تعداد پایه بررسی شد. متوسط تعداد پایه‌های این گونه در رویشگاه‌های مورد‌مطالعه، 83 پایه در هکتار بود. سطح تحت اشغال این گونه با اندازه‌گیری میدانی در رویشگاه‌های آن 82/33 کیلومترمربع و با مقادیر پیش‌فرض نرم‌افزار GeoCAT، 16/20 کیلومترمربع و گستره پراکنش آن با استفاده از همین نرم‌افزار، 443/354484 کیلومترمربع برآورد شد. به‌این‌ترتیب این گونه «در حال انقراض» (EN) معرفی شد. برداشت بی‌رویه این گیاه معطر در رویشگاه‌های طبیعی آن در زمان گل‌دهی برای استفاده‌های دارویی، یکی از عوامل اصلی تهدیدکننده آن به‌شمار می‌رود. همکاری بین مدیریت هماهنگی ترویج کشاورزی سازمان‌های جهاد کشاورزی و ادارات کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان‌های موجود در محدوده پراکنش این گونه، برای ترویج فرهنگ کشت آن در اراضی زراعی و دیم‌زارهای رها‌شده در مناطق مستعد نیمه‌استپی، همچنین کشت در باغ‌های گیاهشناسی می‌تواند در حفاظت خارج از رویشگاه این گونه مؤثر باشد. قرق رویشگاه‌های این گونه برای تولید بذر مناسب و تجدید حیات طبیعی ازیک‌طرف و بذر‌پاشی در رویشگاه‌های تخریب‌شده، مدیریت و حفاظت از آن‌ها توسط سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری از طرف دیگر، از‌جمله برنامه‌های پیشنهادی برای حفاظت درون‌رویشگاهی این گونه است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| جایگاه حفاظتی؛ گونه انحصاری؛ تیره نعنا؛ IUCN | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Conservation status of Dracocephalum kotschyi Boiss. (Lamiaceae) in Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Hamidreza Mirdavoodi1؛ Adel Jalili2؛ Ziba JAMZAD2؛ Ali Farahani3؛ seyed Mohamadreza Seyfi3؛ Younes Asri4؛ Tayyebeh Amini5؛ Mahmoud Bidarlord6؛ Amin Zeraatkar7؛ Azadeh Akhavan Rufigari8؛ Mohammad Mehrnia9 | ||
| 1Associate Prof., Forests and Rangelands Research Department, Markazi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Arak, Iran. | ||
| 2Prof., Department of Botany, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| 3Assistant Prof., Forests and Rangelands Research Department, Markazi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Arak, Iran | ||
| 4Associate Prof., Department of Botany, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| 5Assistant Prof., Forests and Rangelands Research Department, Mazandaran Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Sari, Iran | ||
| 6Associate Prof., Forests and Rangelands Research Department,Gilan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Rasht, Iran | ||
| 7Assistant Prof., Forests and Rangelands Research Department, Chaharmahal and Bakhtiari Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shahrekord, Iran | ||
| 8Assistant Prof., Natural Resources Research Department, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Isfahan, Iran. | ||
| 9Associate Prof., Forests and Rangelands Research Department, Lorestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Khorramabad, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Dracocephalum kotschyi Boiss. (locally known as Zarrin Giyah) belongs to the family Lamiaceae and is endemic to Iran, where it occurs in mountainous regions of the northern, central, and southern parts. It is a perennial, cushion-forming shrub with a thick, woody stem and multiple branches, reaching a height of 8–50 cm. The conservation status of this species was assessed according to the International Union for Conservation of Nature (IUCN) guidelines, using three main parameters: area of occupancy (AOO), extent of occurrence (EOO), and population density. The mean density of individuals in the studied habitats was 83 stems per hectare. Field measurements estimated the occupied area at 33.82 km², whereas the area estimated using the standard measures in GeoCAT software was 20.16 km². The species' distribution area, also calculated using GeoCAT, was estimated at 354,484.443 km². Based on the assessment results, D. kotschyi was classified as Endangered (EN). Excessive harvesting of this aromatic medicinal plant during the flowering period is one of the major threats to its survival. To support ex situ conservation, collaboration between the Agricultural Extension Coordination Department of the Agricultural Jihad Organization and the provincial Directorates-General of Natural Resources and Watershed Management is recommended to promote cultivation of the species on abandoned agricultural land and in rainfed fields in semi-steppe areas. For in situ conservation, proposed measures include protecting natural habitats to facilitate seed production and natural regeneration, as well as sowing seeds and managing degraded habitats under the supervision of Iran's Natural Resources and Watershed Management Organization | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Conservation status, Endemic species, Lamiaceae, IUCN | ||
| مراجع | ||
|
اسعدی، ع.م. و خشنود یزدی، ا.، ۱۳۸۹. بررسی خصوصیات بوم‌شناختی Dracocephalum kotschyi Boiss. در مراتع شهرستان بجنورد. تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، ۲۶ (۳): ۴۱۴-۴۰۶. https://doi.org/10.22092/ijmapr.2010.6802
اسدی، م. و حیدرنیا، ن.، 1403. متمم فلور ایران. مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، 692 ص.
پورمیرزایی، ا.، جم‌زاد، ز.، غنچه‌پور، م.، دهقان، م. و جلیلی، ع.، 1401. جایگاه حفاظتی گونه انحصاری Nepeta dschuparensis از تیره نعنا. طبیعت ایران، 7(1): 125 - 130. https://doi.org/10.22092/ irn.2022.355825.1399
جلیلیان، ن.، نعمتی پیکانی، م.، رحیمی، ح.ا.، جلیلی، ع. و جم‌زاد، ز.، 1402. جایگاه حفاظتی گونه انحصاری Cousinia kermanshahensis. طبیعت ایران، 8 (6): 111 - 115. https://doi.org/10.22092/ irn.2024.363012.1532
جلیلیان، ن.، نعمتی پیکانی، م.، رحیمی، ح.ا.، جم‌زاد، ز.، جلیلی، ع.، 1404. جایگاه حفاظتی گونه انحصاری Nepeta assadii Jamzad از تیره نعنا (Lamiaceae). طبیعت ایران، 10 (6): 111 - 116. https://doi.org/10.22092/ irn. 2026.370463.1668
جم‌زاد، ز.، 1391. فلور ایران، شماره 76: تیره نعنا (Lamiaceae). مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، 1072 ص.
چم، ر.، ابطحی، س. ع.، جعفری‌نیا، م. و یثربی، ج.، 1400. ارزیابی اثرات برخی کودهای زیستی بر جذب عناصر غذایی و عملکرد اسانس در گیاه زرین‌گیاه .Dracocephalum kotschyi Boiss در رژیم‌های رطوبتی خاک. نشریه حفاظت منابع آب و خاک، 11(1): 29-43.
حیدری‌ریکان، م.، رحیم‌دخت، ر.، ییلاقی، ش.، جم‌زاد، ز. و جلیلی، ع.، 1401. جایگاه حفاظتی گونه انحصاری پونه‌سای ماکویی. Nepeta makuensis Jamzad & Mozaffarian. طبیعت ایران، 7 (1): 131- 136. https://doi.org/10.22092/irn.2022.357632.1442
درودی، ه.، اجنی، ی.، جم‌زاد، ز. و جلیلی، ع.، 1400. جایگاه حفاظتی گونه نعنای گربه بلوچستانی Nepeta balouchestanica Jamzad & Ingr. طبیعت ایران. 6 (6): 155- 151. https://doi.org/10.22092/irn.2022.355822.1398
صفی‌خانی، ک.، جم‌زاد، ز.، جلیلی، ع. و مهرنیا، م.، 1403. جایگاه حفاظتی گونه Nepeta crispa Willd. یک گونه گیاهی انحصاری از ایران. طبیعت ایران، 9 (2): 103 - 110. https://doi.org/10.22092/irn.2024.131640
میرحسینی، ع.، جم‌زاد، ز. و جلیلی، ع.، 1403. جایگاه حفاظتی گونه انحصاری .Nepeta asterotricha Rech. f. طبیعت ایران، 9(1): 113 – 107. https://doi.org/10.22092/irn.2024.363504.1549
قهرمان، ا. و عطار، ف.، 1377 . تنوع زیستی گونه‌های گیاهی ایران، جلد اول. انتشارات دانشگاه تهران، 1176 صفحه. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 45 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 50 |
||