| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,269 |
| تعداد مقالات | 36,109 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,509,906 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 94,402,199 |
اولویت‌بندی معیارهای توسعه مدیریت پایدار جنگلهای شهری به روش BWM (منطقه مورد مطالعه: استان گیلان) | ||
| تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 07 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijfrpr.2026.373143.1703 | ||
| نویسندگان | ||
| ساره حسینی* 1؛ آتوسا پوررحمت چروده2 | ||
| 1استادیار، گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا، گیلان، ایران | ||
| 2دانشجوی کارشناسی، علوم و مهندسی جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: جنگلهای شهری بهعنوان یکی از مؤلفه‌های حیاتی زیرساخت سبز، نقش کلیدی در تعدیل ریزاقلیم، بهبود کیفیت هوا، ترسیب کربن، حمایت از تنوع‌زیستی و ارتقای سلامت روان شهروندان ایفا می‌کنند. با این حال، توسعه و مدیریت پایدار این عرصه‌ها با چالش‌هایی مانند تنوع ذینفعان، محدودیت منابع مالی و فضایی، فشارهای ناشی از رشد شهری و تعارض میان اهداف گوناگون مدیریتی مواجه است. در دهه‌های اخیر، رویکردهای سنتی مدیریت فضای سبز شهری که اغلب بر جنبه‌های زیبایی‌شناختی بودند، در پاسخگویی به اهداف پیچیده پایداری مناسب نبودند. فقدان یک چارچوب منسجم و مبتنی بر معیارهای محلی و بین‌المللی برای ارزیابی و اولویت‌بندی اقدامات مدیریتی، یکی از مهم‌ترین موانع پیشروی برنامه‌ریزان و مدیران شهری محسوب می‌شود. از این رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی معیارهای کلیدی مدیریت پایدار جنگلهای شهری بر اساس چارچوب مرکز تحقیقات جنگلداری بین‌المللی (CIFOR) و با بهره‌گیری از روش تصمیم‌گیری چندمعیاره بهترین-بدترین (BWM) انجام شد. مواد و روش‌ها: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش گردآوری داده‌ها، توصیفی-پیمایشی از نوع تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاره است. جامعه آماری پژوهش را ۲۰ نفر از خبرگان و متخصصان با تجربه در حوزه‌های جنگلداری شهری، برنامه‌ریزی شهری، محیط‌زیست و مدیریت فضای سبز شهرستان‌های رشت، سیاهکل، انزلی، لاهیجان، آستارا و تالش در استان گیلان تشکیل دادند. انتخاب این شهرستان‌ها بهمنظور پوشش تنوع بوم‌شناختی، مدیریتی و اجتماعی-اقتصادی جنگلهای شهری استان انجام شد. ملاک انتخاب خبرگان دارا بودن حداقل 5 سال سابقه اجرایی یا پژوهشی مرتبط با جنگلهای شهری و مدیریت پایدار فضای سبز بود. چارچوب مفهومی پژوهش بر اساس هفت معیار اصلی مدیریت پایدار جنگل برگرفته از CIFOR شامل: ۱) وسعت منابع جنگلی شهری، ۲) سلامت، سرزندگی و یکپارچگی، ۳) کارکردهای حفاظتی و زیست‌محیطی، ۴) ظرفیت تولیدی و کارکردها، ۵) حفاظت از تنوع‌زیستی در مناطق جنگلی شهری، ۶) حفظ و توسعه کارکردها و شرایط اجتماعی-اقتصادی و ۷) چارچوب‌های قانونی و نهادی، تعریف شد. برای وزن‌دهی و اولویت‌بندی این معیارها از روش BWM استفاده شد. فرآیند اجرایی پژوهش به این صورت بود که ابتدا پرسشنامه طراحی‌شده بر اساس ساختار BWM شامل تعیین بهترین و بدترین معیار از دید هر خبره و سپس انجام مقایسات زوجی سایر معیارها نسبت به بهترین و بدترین معیار در اختیار خبرگان قرار گرفت. پس از جمع‌آوری پرسشنامه‌ها، مدل برنامه‌ریزی خطی BWM به صورت جداگانه برای هر خبره حل شد و وزن نهایی هر معیار محاسبه شد. برای تجمیع وزن‌های حاصل از نظرات ۲۰ خبره، از روش میانگین هندسی استفاده شد. پایایی و سازگاری قضاوت‌های خبرگان با محاسبه نرخ ناسازگاری ارزیابی شد و شرط پذیرش مقایسه‌ها، نرخ ناسازگاری کمتر از 1/0 در نظر گرفته شد. همچنین بهمنظور ارزیابی استحکام مدل، تحلیل حساسیت با تغییر۲۰± درصدی وزن بهترین معیار انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که معیارهای سلامت، سرزندگی و یکپارچگی (وزن نهایی 179/0)، حفاظت از تنوع‌زیستی در مناطق جنگلی شهری (152/0)، کارکردهای حفاظتی و زیست‌محیطی (131/0)، حفظ و توسعه کارکردها و شرایط اجتماعی-اقتصادی (119/0)، چارچوب‌های قانونی و نهادی (102/0)، وسعت منابع جنگلی شهری (086/0) و ظرفیت تولیدی و کارکردها (057/0) به‌ترتیب بیشترین تا کمترین اولویت را از دیدگاه خبرگان دارا هستند. میانگین نرخ ناسازگاری 072/0 حاکی از پایایی بالای مقایسه‌ها بود. نتیجه‌گیری: وزن‌های عددی استخراج‌شده از هفت معیار اصلی مدیریت پایدار جنگل در پژوهش حاضر، ابزاری عملیاتی در اختیار مدیران شهری، سازمان حفاظت محیط‌زیست و شهرداری‌ها قرار می‌دهد تا بر اساس اولویت‌های واقعی، تخصیص بودجه و برنامه‌ریزی عملیاتی خود را تنظیم نمایند. از منظر نظری، این پژوهش با تعمیم چارچوب CIFOR از جنگلهای طبیعی به جنگلهای شهری، گامی در جهت غنی‌سازی مدیریت پایدار فضای سبز شهری محسوب می‌شود و از منظر کاربردی، وزن‌های استخراج‌شده می‌توانند بهعنوان ورودی اصلی برای طراحی سیستم‌های پشتیبانی تصمیم و تدوین سند راهبردی توسعه فضای سبز شهری مورد استفاده قرار گیرند. چارچوب ارائه‌شده می‌تواند نقشه راهی عملیاتی برای تخصیص بهینه منابع، ارتقای تاب‌آوری محیط‌های شهری و توسعه فضای سبز شهری از طریق توسعه کمی و کیفی جنگلهای شهری باشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تصمیم گیری چندمعیاره؛ جنگلداری شهری؛ مدیریت پایدار؛ مرکز تحقیقات جنگلداری بین‌المللی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Prioritization of Sustainable Urban Forest Management Development Criteria Using the BWM Method (Case Study: Guilan Province) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Sareh Hosseini1؛ Atousa Pourrahmat Cherudeh2 | ||
| 1Assistant Professor, Department of Forest Science and Engineering, Faculty of Natural Resources,University of Guilan, Sowmeh Sara,Guilan, Iran | ||
| 2BS student of Forest Science and Engineering, Faculty of Natural Resources, Mohaghegh Ardabili University, Ardabil, Iran | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 94 |
||