| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,266 |
| تعداد مقالات | 36,103 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,405,751 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 94,351,089 |
ترسیم روندهای پژوهشی در نشریه تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران: تحلیل کتاب‌سنجی و هم‌رخدادی واژگان | ||
| تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران | ||
| مقاله 12، دوره 42، شماره 2 - شماره پیاپی 128، شهریور 1405، صفحه 415-438 اصل مقاله (1.32 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijmapr.2026.371613.3596 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین بتولی1؛ زهرا بتولی* 2 | ||
| 1دانشیار پژوهش، باغ گیاه‌شناسی کاشان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 2مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کاشان | ||
| چکیده | ||
| چکیده سابقه و هدف: تحلیل‌های کتاب‌سنجی ابزاری کارآمد برای ترسیم نقشه دانش و شناسایی روندهای پژوهشی محسوب می‌شوند. بااین‌حال، تمرکز این تحلیل‌ها عمدتاً بر تولیدات علمی بین‌المللی است و مجلات ملی که میزبان پژوهش‌های بومی هستند، کمتر موردتوجه قرار می‌گیرند. این مطالعه باهدف تحلیل کتاب‌سنجی مقالات نشریه تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران نمایه شده در اسکوپوس (Scopus) طراحی شد. مواد و روش‌ها: این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر نوع، یک مطالعه علم‌سنجی گذشته‌نگر است. جامعه موردبررسی شامل ۲۳۵ مقاله منتشرشده در نشریه تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران و نمایه شده در پایگاه اسکوپوس تا تاریخ ۳۰ مهر ۱۴۰۴ بود. داده‌های کتاب‌شناختی شامل نویسندگان سال انتشار، و کلیدواژه‌ها از اسکوپوس استخراج و در نرم‌افزار اکسل یکسان‌سازی شدند. سایر شاخص‌های موردبررسی ازجمله تعداد دفعات استناد (Citation)، شاخص تأثیر استنادی وزن‌دهی‌شده بر اساس رشته (Field-Weighted Citation Impact: FWCI)، تعداد دفعات خوانش در مندلی (Mendeley readership)، صدک برجستگی (Prominence Percentile) ، و حوزه موضوعی سایول(SciVal Topics) برای هر مقاله استخراج گردید. بعد از یکدست‌سازی نام نویسندگان، مؤلفان با تعداد مقاله بیشتر هم مشخص شدند. همچنین برای ترسیم نقشه هم‌رخدادی واژگان از نرم‌افزار VOSviewer استفاده شد. در تحلیل هم‌واژگانی ابتدا کلیدواژه‌ها استخراج و پس از یکسان‌سازی و ایجاد تزاروس، نقشه هم‌رخدادی ترسیم گردید. نتایج: یافته‌ها نشان داد ۹۰ مقاله (۲/۳۸٪) حداقل یک استناد دریافت کرده‌اند. میانگین استناد برای مقالات دارای استناد ۸/۱ بود. نتایج نشان داد، بیش از 159 گونه گیاهی از 42 خانواده در این مقالات موردبررسی قرارگرفته‌اند. بیشترین پژوهش‌ها مربوط به جنس‌های Satureja, Nepeta, Salvia, Mentha, Papaver, Thymus, Allium, Artemisia, Citrus, Dracocephalum, Lallemantia, Stachys و Viola بود، و به‌تبع آن، اکثر گونه‌های مطالعه شده در خانواده‌های Lamiaceae، Asteraceae و Apiaceae جای داشتند. تحلیل ۱۱۳۵ کلیدواژه نویسندگان، ۱۲ طبقه موضوعی اصلی را آشکار کرد. نقشه هم‌رخدادی واژگان، ۴۷ کلیدواژه پرتکرار را در ۸ خوشه مجزا گروه‌بندی کرد. کلیدواژه Essential oil و Medicinal plant به‌ترتیب با 64 و 46 بار تکرار هسته مرکزی شبکه را تشکیل دادند. کلیدواژه‌های Antioxidant activityبا 29 بار تکرار،Drought stress ،Flavonoid و Proline نیز هر یک با 16 بار تکرار از کلیدواژه‌های بسیار پرکاربرد هستند. تحلیل هم‌تألیفی نشان داد که از میان ۶۴۹ نویسنده مشارکت‌کننده، تنها ۹۹ نفر حداقل یک همکاری مشترک با سایر نویسندگان در مجموعه مقالات موردبررسی داشته‌اند. نتیجه‌گیری: نشریه تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران تمرکز قابل‌توجهی بر گونه‌های بومی با ارزش به‌ویژه گونه‌های جنس Satureja و همچنین بررسی چالش‌های اکولوژیکی مرتبط مانند تنش خشکی دارد. بااین‌حال، پرداختن به حوزه‌های نوظهور مانند نانوتکنولوژی هنوز در تعداد محدودی از مقالات اخیر دیده می‌شود و این موضوعات هنوز در مرحله آزمایشی بوده و برای تبدیل‌شدن به یک جهت پژوهشی پایدار، نیاز به گسترش دارند. با توجه به اهمیت همکاری‌های علمی در ارتقای دیده‌شدن و اثرگذاری پژوهش‌ها، بررسی ظرفیت‌های همکاری بین‌المللی در مطالعات آینده می‌تواند مفید باشد. ترغیب و دعوت از نویسندگان پرتاثیر برای انتشار مقالات مروری سیستماتیک در زمینه‌های کانونی مجله و همچنین فعال‌سازی و تقویت حضور رسمی مجله در شبکه‌های اجتماعی علمی مانند ریسرچ‌گیت جهت افزایش دسترس‌پذیری و مشاهده‌پذیری مقالات پیشنهاد می‌گردد. همچنین تشکیل کنسرسیوم‌های پژوهشی بین‌رشته‌ای با مشارکت متخصصان حوزه‌های گیاه‌شناسی، شیمی، داروسازی، علوم اجتماعی و فناوری‌های نوین، می‌تواند به تمرکز بر پژوهش‌های عمیق‌تر و کاربردی‌تر روی گونه‌های بومی و همچنین بررسی ابعاد اقتصادی و اجتماعی آن‌ها منجر شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تحلیل کتاب‌سنجی؛ نشریه تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران؛ علم‌سنجی؛ هم‌رخدادی واژگان؛ VOSviewer | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Mapping Research Trends in the Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants: A Bibliometric and Co-word Analysis | ||
| نویسندگان [English] | ||
| hossein batooli1؛ Zahra Batooli2 | ||
| 1Associate Prof., Kashan Botanical Garden, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| 2Social Determinants of Health (SDH) Research Center, Kashan University of Medical Sciences, Kashan, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and objective: Bibliometric analyses serve as powerful tools for mapping knowledge and identifying research trends. However, these analyses primarily focus on international scientific output, while national journals hosting indigenous research receive less attention. This study aimed to conduct a bibliometric analysis of the articles published in the Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research that have been indexed in Scopus. Methodology: The present study is applied in its objective and, in terms of type, is a scientometric research that, using retrospective bibliometric analysis and science mapping, examined the knowledge structure and research trends of 235 articles indexed from the Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research in the Scopus database up to October 22, 2025. Bibliographic data, including authors, publication year, and keywords, were extracted from Scopus and standardized in Excel software. Other examined indicators, including Citation, Field-Weighted Citation Impact (FWCI), Prominence percentile, Mendeley readership, and SciVal topics, were manually extracted for each article. After standardizing author names, authors with the highest number of articles were identified. Furthermore, VOSviewer software was used to map keyword co-occurrence. In the co-word analysis, keywords were first extracted, and after standardization and thesaurus creation, a co-occurrence map was drawn. Additionally, author keywords were thematically categorized. Results: Findings indicated that 90 articles (38.2%) received at least one citation. The average citation for cited articles was 1.8. Results showed that more than 159 plant species from 42 families were investigated in these articles. The highest number of investigated plant species belonged to the genera Satureja, Nepeta, Salvia, Mentha, Papaver, Thymus, Allium, Artemisia, Citrus, Dracocephalum, Lallemantia, Stachys, and Viola; accordingly, the majority of studied species were classified within the families Lamiaceae, Asteraceae, and Apiaceae. Analysis of 1135 author keywords showed that all author keywords were organized into 12 main thematic categories. The keyword co-occurrence map clustered 47 frequent keywords into 8 distinct clusters. The keywords “Essential oil” and “Medicinal plant”, with 64 and 46 occurrences respectively, formed the central core of the network. Keywords “Antioxidant activity” (29 occurrences), “Drought stress”, “Flavonoid”, and “Proline” (each with 16 occurrences) were also among the highly frequent keywords. Co-authorship analysis revealed that, among the 649 contributing authors, only 99 (15.3%) had at least one co-authored article with another author within the analyzed dataset. Conclusion: The Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research demonstrates a strong emphasis on high-value native taxa, particularly Satureja species, and frequently addresses ecologically relevant challenges, such as drought stress. While exploratory work touching upon emerging domains e.g., nanotechnology appears in a limited number of recent articles, such themes remain nascent and warrant further development to constitute a sustained research direction. To strengthen scientific impact, strategic focus on existing strengths and the development of international collaborations are recommended. Encouraging and inviting influential authors to publish systematic review articles in the journal's core fields, as well as activating and enhancing the journal's official presence on scientific social networks like ResearchGate to increase article accessibility and visibility, are suggested. Furthermore, forming interdisciplinary research consortia involving experts from botany, chemistry, pharmacy, social sciences, and new technologies can lead to more focused, in-depth, and applied research on native species and the investigation of their economic and social dimensions. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Bibliometric Analysis, Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research, Scientometrics, Co-word Analysis, VOSviewer | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 128 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 196 |
||