| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,257 |
| تعداد مقالات | 35,992 |
| تعداد مشاهده مقاله | 54,971,789 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 93,984,133 |
تأثیر سه آفت کش گیاهی ماترین، نیمارین و تنداکسیر بر کشندگی، فراسنجههای جدول زیستی و شاخص تغذیه آفت چغندرقند Spodoptera exigua Hubner | ||
| تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران | ||
| مقاله 6، دوره 42، شماره 2 - شماره پیاپی 128، شهریور 1405، صفحه 307-326 اصل مقاله (1.03 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijmapr.2026.369283.3539 | ||
| نویسندگان | ||
| سمانه اکبری1؛ شهرام آرمیده* 1؛ مهدیه موسوی2 | ||
| 1دانشگاه ارومیه | ||
| 2بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: تعدادی از متابولیت‌های ثانویه گیاهی می‌توانند به‌عنوان حشره‌کش‌های گیاهی عمل کنند. این ترکیبات با تأثیر بر فرآیندهای مولکولی، بیوشیمیایی و فیزیولوژیکی حشرات، منجر به کاهش تغذیه، رشد و بقاء می‌گردند. در این پژوهش اثرات کشنده، زیرکشنده و تأثیر روی شاخص تغذیهای در لارو سن سوم کرم برگ‌خوار کارادرینا Spodoptera exigua Hubner آفت مهم گیاه چغندرقند تحت تأثیر سه آفت کش گیاهی ماترین، نیمارین و تنداکسیر مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش: برای تعیین LC50، زیرکشندگی و شاخص تغذیه کرم برگ‌خوار چغندرقند، آفت مذکور در شرایط آزمایشگاهی پرورش داده شد و تحت تأثیر ترکیبات گیاهی ماترین با نام تجاری روی آگرو (Rui Agro) عصاره تلخ‌بیان .Sophora flavescens Ait، حشره‌کش گیاهی نیمارین (EC 15%) حاصل از عصاره دانه‌های درخت نیم Azadirachta indica Juss و حشره‌کش گیاهی تنداکسیر(EC 80%) عصاره روغنی فلفل قرمز .Capsicum annuum L قرار گرفت. پس از انجام آزمایش‌های مقدماتی، پنج غلظت از هر حشره‌کش به‌صورت لگاریتمی تعیین و برگ‌های چغندرقند با این غلظت‌ها تیمار و لاروهای سن سوم در معرض آن قرار گرفتند. سپس میزان مرگ‌ومیر لاروها پس از ۴۸ ساعت ارزیابی شد. برای بررسی اثرات زیرکشندگی، از غلظت LC25 هر حشره‌کش استفاده گردید. لاروهای هم‌سن پس از تیمار، تا زمان بلوغ بررسی شدند و ویژگی‌های زیستی مانند زنده‌مانی و پوره‌زایی ثبت گردید. برای مقایسه اثر رژیمهای غذایی مختلف بر شاخصهای تغذیه لارو سن سوم پروانه برگ‌خوار چغندرقند، که به‌صورت انفرادی با برگ‌های تیمارشده با غلظت زیر کشنده تغذیه شده و میزان مصرف غذا، رشد و دفع فضولات اندازه‌گیری شده بود، از تجزیه واریانس یک طرفه استفاده شد. برای تخمین مقادیر مختلف غلظت کشنده از روش پروبیت با نرم افزار SPSS انجام گرفت. همچنین، دادههای حاصل از جدول زندگی، بر اساس تئوری جدول زندگی دو جنسی سن- مرحله رشدی با استفاده از نرم افزار Twosex- MsChart تجزیه شدند. نتایج: مقدارLC50 حشره کش ماترین، نیمارین و تند اکسیر روی لارو سن سوم برگ‌خوار چغندرقند بعد از 48 ساعت به ترتیب، 61/47، 83/153 و 14/221 میکرولیتر بر میلیلیتر بدست آمد. برای برآورد اثرات زیرکشندگی ماترین، نیمارین و تند اکسیر روی فراسنجههای زیستی برگ‌خوار چغندرقند از غلظت LC25 استفاده شد. نتایج این تحقیق نشان داد که طول عمر و باروری کرم برگ‌خوار چغندر قند بالغ در غلظت زیرکشنده ترکیبات گیاهی مذکور نسبت به شاهد به طور معنیداری کمتر بود. میانگین طول دوره تخمریزی پروانههای ماده بالغ تحت تأثیر غلظت زیرکشنده این ترکیبات گیاهی از 4/9 روز در شاهد به 90/4 روز در تیمار ماترین، 41/7 روز در نیمارین و 78/7 روز در تنداکسیر کاهش یافت. همچنین نرخ خالص تولیدمثل (R0) از 60/283 پوره به ازای هر ماده در هر نسل در تیمار شاهد بهترتیب 5/80، 57/162 و 22/184 پوره، در غلظت زیرکشنده ماترین، نیمارین و تنداکسیر کاهش یافت. نرخ ذاتی افزایش جمعیت (rm) در ماترین 159/0 برروز و در شاهد 167/0 برروز ثبت شد. سایر فراسنجهها مانند نرخ متناهی افزایش جمعیت ()، نرخ ناخالص تولیدمثل (GRR) و میانگین طول یک نسل (T) نیز به طور معنی داری در تیمارها (ماترین، نیمارین و تنداکسیر) نسبت به شاهد کاهش یافتند و در ارزیابی شاخصهای تغذیهای روی لاروهای سن سوم نرخ نسبی رشد RCR، نرخ نسبی مصرف RGR، کارآیی تبدیل غذای خورده شده ECI و کارآیی تبدیل غذای هضم شده ECD در لاروهای تغذیه شده با مواد غذایی تیمار شده با ماترین، نیمارین و تنداکسیر، نسبت به شاهد به طور معنیداری کاهش یافت. در کل تیمار ماترین نسبت به نیمارین و تنداکسیر در هر سه فاکتور کشندگی، زیر کشندگی و شاخص تغذیه عملکرد بهتری روی برگ‌خوار چغندرقند نشان داد. نتیجهگیری: نتایج تحقیق حاضر نشان داد که این ترکیبات گیاهی اثرات قابل ملاحظهای روی شاخص تغذیه، کشندگی و زیرکشندگی برگ‌خوار چغندرقند دارند. ترکیبات گیاهی ماترین، نیمارین و تنداکسیر می‌توانند به‌عنوان راهکاری پایدار و دوستدار محیط زیست در مدیریت تلفیقی آفت برگ‌خوار چغندرقند مورد توجه قرار گیرند. این ترکیبات با کاهش وابستگی به حشره‌کش‌های شیمیایی و کاهش خطرات زیست‌محیطی، می‌توانند به بهبود استراتژی‌های مدیریت آفات کمک کنند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| حشره‌کش گیاهی؛ شاخص تغذیهای؛ برگ‌خوار چغندرقند؛ جدول زندگی؛ زیست سنجی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Effects of Three Botanical pesticides matrine, neemarin, and tondexir on Mortality, Life Table Parameters, and Nutritional Indices of the Beet Armyworm Spodoptera exigua (Hübner) (Lepidoptera: Noctuidae)" | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Samaneh Akbari1؛ Shahram Aramideh1؛ Mahdieh Mousavi2 | ||
| 1Urmia University | ||
| 2Plant Protection Research Department, Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Kurdistan Province, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Sanandaj, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and Objectives: A number of plant secondary metabolites can function as botanical insecticides. These compounds exert their effects by disrupting molecular, biochemical, and physiological processes in insects, resulting in reduced feeding, growth, and survival. In this study, the lethal and sublethal effects as well as the impact on the nutritional indices of third-instar larvae of the beet armyworm Spodoptera exigua Hübner, a major pest of sugar beet, were investigated under exposure to three botanical insecticides: matrine, neemarin, and tondexir. Materials and Methods: To determine LC₅₀, sublethal effects, and feeding indices of S. exigua, larvae were reared under laboratory conditions and treated with botanical insecticides including matrine (commercial name: Rui Agro, derived from Sophora flavescens Ait.), neemarin (EC 15%, derived from Azadirachta indica Juss. seeds), and tondexir (EC 80%, an oily extract of Capsicum annuum L.). Following preliminary tests, five logarithmically spaced concentrations of each insecticide were prepared. Treated sugar beet leaves were exposed to third-instar larvae, and larval mortality was recorded after 48 hours. Sublethal effects were evaluated using LC₂₅ concentrations of each insecticide. Treated larvae were monitored until adulthood, and biological parameters such as survival and fecundity were recorded. To compare the effects of different dietary treatments on the nutritional indices of third-instar larvae, food consumption, growth, and frass production were measured. A one-way ANOVA was used for statistical analysis. Lethal concentration values were estimated using probit analysis in SPSS, and life table parameters were analyzed using the age-stage, two-sex life table theory with the TwoSex-MSChart software. Results: The LC₅₀ values of matrine, neemarin, and tondexir against third-instar S. exigua larvae after 48 hours were determined to be 47.61, 153.83, and 221.14 µL/mL, respectively. Sublethal effects were assessed at LC₂₅ concentrations. Results revealed that adult longevity and fecundity were significantly reduced in all botanical treatments compared to the control. The mean oviposition period of adult females decreased from 9.4 days in the control group to 4.90, 7.41, and 7.78 days in matrine, neemarin, and tondexir treatments, respectively. The net reproductive rate (R₀) declined from 283.60 offspring/female/generation in the control to 80.5, 162.57, and 184.22 in matrine, neemarin, and tondexir treatments, respectively. The intrinsic rate of increase (rₘ) was 0.159 day⁻¹ for matrine and 0.167 day⁻¹ in the control. Other life table parameters including the finite rate of increase (λ), gross reproductive rate (GRR), and mean generation time (T) were also significantly reduced in all treatments compared to the control. Furthermore, nutritional indices such as the Relative Consumption Rate (RCR), Relative Growth Rate (RGR), Efficiency of Conversion of Ingested food (ECI), and Efficiency of Conversion of Digested food (ECD) were all significantly lower in larvae fed with treated diets. Overall, matrine showed superior performance in all three categories—lethal, sublethal, and nutritional—compared to neemarin and tondexir. Conclusion: The findings of this study indicate that the tested botanical compounds significantly affect lethality, sub lethality, and nutritional indices of S. exigua. Matrine, neemarin, and tondexir may serve as environmentally friendly and sustainable alternatives for the integrated management of beet armyworm. Their application could contribute to reducing reliance on synthetic insecticides and lowering environmental risks, thereby improving pest management strategies. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Botanical insecticide, Nutritional Indices, Spodoptera exigua, Life table, Bioassay | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 83 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 147 |
||