| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شمارهها | 3,247 |
| تعداد مقالات | 35,887 |
| تعداد مشاهده مقاله | 54,392,448 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 93,568,616 |
اثر شرایط رویشگاه ژنوتیپهای نخبه محلب (Cerasus mahaleb L.) بر خصوصیات نتاج آنها در باغ بذر فریدونشهر | ||
| تحقیقات ژنتیک و اصلاح گیاهان مرتعی و جنگلی ایران | ||
| مقاله 4، دوره 33، شماره 2 - شماره پیاپی 66، اسفند 1404، صفحه 127-140 اصل مقاله (816.06 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijrfpbgr.2026.370454.1483 | ||
| نویسندگان | ||
| شیلا حجه فروش نیا* 1؛ عباس قمری زارع2؛ عباس پورمیدانی3 | ||
| 1استادیار و هیات علمی مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان | ||
| 2بخش تحقیقات زیست فناوری منابع طبیعی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 3استادیار پژوهش بخش منابع طبیعی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی قم | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: محلب (Cerasus mahaleb L.) از تیره گلسرخیان، یکی از گونههای جنگلی بومی ارزشمند ناحیه ایران- تورانی است، این گونه بهدلیل مقاومت بالا به خشکی و توان استقرار در شرایط سخت، نقش مهمی در بازسازی و حفاظت جنگلهای کوهستانی نیمهخشک دارد، همچنین در تثبیت خاک و افزایش تنوع زیستی، بهعنوان پایهای مقاوم برای درختان میوه در باغبانی نیز مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، اطلاعات اندکی درباره سازگاری و عملکرد فنوتیپی ژنوتیپهای مختلف آن در شرایط یکنواخت باغهای بذر وجود دارد. هدف این پژوهش، بررسی اثر شرایط رویشگاه پایههای مادری بر ویژگیهای رشدی و تولیدی ژنوتیپهای نخبه محلب در باغ بذر فریدونشهر در استان اصفهان بود. مواد و روشها: تعداد 20 ژنوتیپ محلب از شش رویشگاه با شرایط اکولوژیکی متفاوت (ارتفاع، شیب، جهت و خاک) انتخاب و از هریک 6 پایه پس از انتقال به باغ بذر فریدونشهر (در سال 1396) بهصورت منظم کاشته شدند و طی هشت سال متوالی ارزیابی شدند. صفات کلیدی شامل ارتفاع نهال و قطر تاجپوشش در دو نوبت (بهار و تابستان) در سه سال آخر (1404-1401) اندازهگیری و آمار توصیفی آنها محاسبه شد. از میانگین دادههای سال آخر برای انتخاب ژنوتیپهای برتر با استفاده از شاخص کارایی گزینش (Selection efficiency) استفاده شد. این شاخص بر پایه نسبت میانگین ژنوتیپهای منتخب به میانگین جمعیت پایه در هر رویشگاه و بهصورت درصد بیان گردید. بر این اساس، 10 پایه برتر از لحاظ ارتفاع نهال و قطر تاجپوشش انتخاب شد. ضریب همبستگی بین صفات رشدی و ویژگیهای رویشگاهی (بارندگی، دما، شیب و ارتفاع) با استفاده از ضریب پیرسون در ژنوتیپهای برتر محاسبه شد. همچنین برای گروهبندی ژنوتیپهای برتر، از روش تجزیه خوشهای به روش Wardاستفاده شد. نتایج: در این پژوهش، رشد ارتفاعی و قطر تاجپوشش ژنوتیپهای برتر محلب طی سه سال آخر رشد در شرایط یکنواخت باغ بذر فریدونشهر بررسی شد. نتایج نشان داد که ژنوتیپهای منتخب دارای تفاوتهای معنیدار فنوتیپی بودند که عمدتاً ناشی از اثرهای ژنتیکی و شرایط رویشگاه مادری میباشد. همبستگی مثبت و معنیداری بین ارتفاع و قطر تاجپوشش مشاهده شد (96/0=r، p<0.01) که بیانگر هماهنگی بین رشد طولی و گسترش افقی اندام هوایی در ژنوتیپهای برتر است. با این وجود، همبستگی معنی داری بین این دوصفت با عوامل محیطی شامل بارندگی، دما، شیب و ارتفاع رویشگاهی مشاده نشد. تحلیل خوشهای ژنوتیپهای منتخب، منجر به تشکیل دو خوشه متمایز شد. ژنوتیپهای خوشه ۱ بهطور معنیداری از نظر صفات ارتفاع و قطر تاجپوشش نسبت به ژنوتیپهای خوشه۲ برتری داشتند. این گروهبندی نشان داد اگرچه شرایط محیطی باغ یکنواخت بوده، اما اثرهای ژنتیکی و ویژگیهای رویشگاهی مادری همچنان تعیینکننده عملکرد رشدی هستند. نتیجهگیری: یافتههای این مطالعه میتوانند مبنای مناسبی برای طراحی باغهای بذر اصلاحشده و انتخاب والدین در برنامههای اصلاحی آینده فراهم کنند. برای طراحی باغهای بذر با ژنوتیپهای اصلاحشده، توصیه میشود از ترکیب ژنوتیپهایی با رشد رویشی قوی و توان تولیدمثل پایدار استفاده شود. چنین ترکیبی امکان تولید بذرهای استاندارد، با کیفیت بالا و سازگار با شرایط محیطی را فراهم مینماید. جنگلهایی که بر پایه این بذرها ایجاد میشوند، از نظر تنوع ژنتیکی غنیتر بوده و در برابر تنشهای محیطی تابآوری بیشتری خواهند داشت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تابآوری؛ تنوع ژنتیکی؛ خوشهبندی؛ رویشگاه مادری؛ صفات فنوتیپی؛ همبستگی پیرسون | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Effect of habitat conditions of elite Cerasus mahaleb L. genotypes on their progeny characteristics in the Fereydunshahr Seed Orchard, Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Shila Hajehforooshnia1؛ Abbas Ghamarizare2؛ Abbas pourmeidani3 | ||
| 1Department of Natural Resources Research, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center (AREEO), Isfahan, Iran | ||
| 2Associate Prof., Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| 3Assist. Prof., Qom Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and Objectives: Mahaleb cherry (Cerasus mahaleb L.) belonging to the Rosaceae family is a valuable native tree species of the Irano-Turanian region. Owing to its high drought tolerance and remarkable ability to establish under harsh environmental conditions, it plays an important role in the restoration and conservation of semi-arid mountainous forests. In addition, it contributes to soil stabilization, enhances biodiversity, and serves as a resilient rootstock for fruit trees in horticultural systems. Despite its ecological and economic importance, limited information is available on the phenotypic performance of different genotypes grown under uniform environmental conditions within a common seed orchard. Therefore, this study aimed to investigate the influence of maternal habitat characteristics on the growth and productivity traits of elite mahaleb genotypes established in the Fereydunshahr seed orchard. Materials and Methods: A total of 120 cuttings representing elite genotypes selected from six natural habitats with contrasting ecological conditions, including differences in elevation, slope, aspect, and soil properties, were evaluated over eight consecutive years in the Fereydunshahr seed orchard. Two important vegetative traits, namely plant height (cm) and canopy diameter (cm), were measured twice annually (spring and summer) during the final three years of the evaluation period. The average values recorded traits in the third year were used as the principal criterion for identifying superior genotypes. In addition, the relationships between vegetative growth traits and ecological characteristics of the maternal habitats, including annual precipitation, temperature, slope, and altitude, were examined using Pearson’s correlation coefficient. Furthermore, hierarchical clustering analysis using Ward’s method was performed to classify the 10 superior genotypes based on their phenotypic performance. Results: The evaluation of mahaleb genotypes under uniform environmental conditions in the Fereydunshahr seed orchard revealed considerable variation in plant height and canopy diameter over the three-year assessment period. Significant phenotypic differences were detected among the evaluated genotypes, indicating that both genetic and environmental factors of maternal habitats substantially influenced vegetative growth. A very strong positive correlation was observed between plant height and canopy diameter (r≈ 0.96), reflecting a coordinated pattern of vertical and horizontal growth among the superior genotypes. However, there were no significant relationships between either trait and ecological characteristics (annual precipitation, temperature, slope, and altitude. Hierarchical cluster analysis using Ward’s method separated the selected genotypes into two clearly distinguishable groups. Genotypes assigned to Cluster 1 exhibited significantly greater plant height and canopy diameter than those belonging to Cluster 2. These results indicate that, despite cultivation under identical orchard conditions, the genetic background of the genotypes and the environmental characteristics of their maternal habitats continued to exert a pronounced influence on growth performance. The findings provide valuable information for the establishment of improved seed orchards and for the identification of suitable parental genotypes in future breeding programs. Conclusion: For the establishment of improved seed orchards, it was recommended to combine genotypes exhibiting vigorous vegetative growth with those demonstrating stable and consistent reproductive performance. Such a breeding strategy can facilitate the production of high-quality seeds that are well adapted to diverse environmental conditions. Forest stands established from these improved seeds are expected to possess greater genetic diversity, enhanced adaptability, and increased resilience to environmental stresses, thereby contributing to the long-term sustainability of forest restoration and conservation programs. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Seed orchard, Cerasus mahaleb genotype, maternal site, Pearson correlation, clustering, phenotypic traits | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 136 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 109 |
||