| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,266 |
| تعداد مقالات | 36,103 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,408,216 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 94,352,666 |
کشاورزی تاب‌آور اقلیمی: رویکردی نوین در پایداری نظام تولید کشاورزی ایران | ||
| مدیریت اراضی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 21 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/lmj.2026.372614.404 | ||
| نویسندگان | ||
| مهجبین ردائی* 1؛ میدیا رحیمی2 | ||
| 1گروه علوم و مهندسی آب ، دانشکده کشاورزی ، دانشگاه مراغه | ||
| 2گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی ، دانشگاه مراغه | ||
| چکیده | ||
| تغییر اقلیم به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های قرن بیست‌ویکم، پایداری نظام‌های کشاورزی را به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است. ایران به‌دلیل شکنندگی اقلیمی و محدودیت مزمن منابع آب در زمره کشورهای با آسیب‌پذیری بالا نسبت به مخاطرات اقلیمی قرار دارد. با وجود تأکید فزاینده بر مفهوم کشاورزی تاب‌آور اقلیمی، هنوز چارچوبی نظام‌مند برای اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر ارتقای تاب‌آوری متناسب با شرایط بومی کشور ارائه نشده است. این پژوهش با هدف توسعه یک چارچوب تحلیلی جامع برای شناسایی و اولویت‌بندی مؤلفه‌های کلیدی کشاورزی تاب‌آور اقلیمی در ایران انجام شد. در مرحله نخست، از طریق مرور نظام‌مند منابع علمی، گزارش‌های بین‌المللی، اسناد سیاستی و مطالعات تخصصی، مجموعه‌ای از عوامل و شاخص‌های مؤثر استخراج گردید. در مرحله دوم، با بهره‌گیری از نظرات تیم خبره میان‌رشته‌ای و به‌کارگیری روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP)، ساختار سلسله‌مراتبی مدل تدوین و وزن نسبی عوامل و شاخص‌ها تعیین شد. نتایج نشان داد که تاب‌آوری اقلیمی کشاورزی حاصل برهم‌کنش مجموعه‌ای از مؤلفه‌های درهم‌تنیده شامل مدیریت یکپارچه منابع آب و خاک، تنوع گونه‌ای و محصولات پوششی، مدیریت سیمای سرزمین، به‌کارگیری فناوری‌های نوین، سازوکارهای نهادی–اقتصادی و سیاست‌های حمایتی، و نظام‌های آموزش و ترویج است. یافته‌ها بیانگر آن است که تمرکز تک‌بُعدی بر هر یک از این حوزه‌ها، بدون توجه به پیوندهای سیستمی میان آن‌ها، اثربخشی راهبردهای سازگاری را به‌طور معناداری کاهش می‌دهد. بر این اساس، مطالعه حاضر تأکید می‌کند که طراحی سیاست‌های سازگاری اقلیمی در بخش کشاورزی مستلزم رویکردی یکپارچه، چندسطحی و مبتنی بر اولویت‌بندی علمی است. چارچوب پیشنهادی می‌تواند به‌عنوان ابزاری تحلیلی برای تصمیم‌گیران در جهت تخصیص بهینه منابع، کاهش ریسک‌های اقلیمی، حفاظت از سرمایه‌های طبیعی و تقویت امنیت غذایی در شرایط عدم‌قطعیت اقلیمی مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| امنیت غذایی؛ سازگاری اقلیمی؛ کشاورزی تاب‌آور؛ مدیریت ریسک‌های اقلیمی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Climate Resilient Agriculture: A New Approach to Sustainability of Iran's Agricultural Production System | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mahjabin Radaei1؛ Midia Rahimi2 | ||
| 1Department of Water Science and Engineering, Faculty of Agriculture, University of Maragheh | ||
| 2Department of Water Science and Engineering, Faculty of Agriculture, University of Maragheh | ||
| چکیده [English] | ||
| Climate change, as one of the most complex challenges of the twenty-first century, has profoundly undermined the sustainability of agricultural systems, particularly in arid and semi-arid regions. Due to its climate fragility and chronic water resource limitations, Iran is among the countries with high vulnerability to climate hazards. Despite the growing emphasis on the concept of climate-resilient agriculture, a systematic and context-specific framework for prioritizing the key drivers of agricultural resilience in Iran remains lacking. This study aims to develop a comprehensive analytical framework to identify and prioritize the critical components of climate-resilient agriculture under Iranian conditions. In the first phase, a systematic review of scientific literature, international reports, policy documents, and specialized studies was conducted to extract the principal factors and indicators influencing agricultural resilience. In the second phase, a multidisciplinary expert panel was engaged, and the Analytic Hierarchy Process (AHP) was employed to construct a hierarchical model and determine the relative weights of the identified factors and indicators. The findings reveal that climate resilience in agriculture emerges from the dynamic interaction of interconnected components, including integrated water and soil resource management, crop and species diversification, landscape management, the adoption of innovative technologies, institutional and economic support mechanisms, and extension and advisory services. The results further indicate that single-dimensional interventions, implemented without acknowledging systemic interdependencies among these domains, significantly reduce the effectiveness of adaptation strategies. Accordingly, this study underscores the necessity of an integrated, multi-level, and evidence-based policy approach to climate adaptation in the agricultural sector. The proposed framework provides a practical decision-support tool for policymakers to optimize resource allocation, mitigate climate risks, safeguard natural capital, and strengthen food security under conditions of increasing climatic uncertainty. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Food Security, Climate Adaptation, Resilient Agriculture, Climate Risk Management | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 141 |
||