| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,262 |
| تعداد مقالات | 36,057 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,176,976 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 94,176,537 |
جایگاه حفاظتی Tricholepis khuzestanica Parishani گونه انحصاری ایران | ||
| طبیعت ایران | ||
| مقاله 11، دوره 11، شماره 2 - شماره پیاپی 57، خرداد و تیر 1405، صفحه 81-86 اصل مقاله (545.79 K) | ||
| نوع مقاله: معرفی گونه‌های گیاهی نادر و در معرض انقراض ایران | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/irn.2026.370761.1681 | ||
| نویسندگان | ||
| مهری دیناروند* 1؛ محمدرضا پریشانی2؛ زیبا جم‌زاد3؛ عادل جلیلی3 | ||
| 1دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران | ||
| 2استادیار دانشگاه شهید‌چمران اهواز، دانشکده علوم، گروه زیست‌شناسی، اهواز، ایران | ||
| 3استاد پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| منطقه حفاظت‌شده شیمبار واقع در زاگرس جنوبی به‌دلیل وجود عوامل زنده و غیر‌زنده تنوع زیستگاهی بسیاری دارد. تغییرات ارتفاعی، جهت و درصد شیب‌های مختلف و خردزیستگاه‌های موجود در شکاف صخره‌ها موجب تنوع گونه‌ای چشمگیری در منطقه شده است. گونه انحصاری Tricholepis khuzestanica Parishani از تیره مرکبان (Asteraceae) برای اولین بار از این منطقه به دنیا معرفی شد. این گونه فقط یک رویشگاه در استان دارد و لازم است مورد حفاظت و توجه ویژه قرار گیرد. در این تحقیق با هدف توجه ویژه به عناصر انحصاری ایران و لزوم حفاظت ذخایر ژنتیکی، ضمن معرفی ویژگی‌های گیاه‌شناسی و مشخصات رویشگاه، جایگاه حفاظتی گونه T. khuzestanica براساس شاخص‌های اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) ارزیابی می‌شود. گونه انحصاری T. khuzestanica با جمعیت بسیار کوچکی، کمتر از 50 پایه در رویشگاهی حدود 500 متر‌مربع در منطقه مشاهده شد. به‌وضوح محدوده حضور (EOO) نقطه‌ای و منطبق بر سطح اشغال (AOO) آن بود. براساس معیارهای IUCN (2024) و شاخص‌های محدوده جغرافیایی (Geographic range)، گستره پراکنش بسیار محدود (Small population size) و جمعیت خیلی کوچک (Very small or restricted population) یا پراکنش محدود، این گونه با اطمینان کامل «در بحران انقراض» CR (Critically Endangered) قرار می‌گیرد. قرق کامل رویشگاه و نگهداری بذر آن در بانک ژن ملی ایران دو توصیه اصلی برای حفظ و بقای این گونه است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| در بحران انقراض؛ انحصاری ایران؛ خوزستان؛ شیمبار؛ تیره مرکبان | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The conservation status of Tricholepis khuzestanica Parishani an endemic species of Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mehri Dinarvand1؛ Mohamad Reza Parishani2؛ Ziba Jamzad3؛ Adel Jalili3 | ||
| 1Associate Prof., Forests and Rangelands Research Department, Khuzestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Ahvaz, Iran | ||
| 2Dept of Biology, Faculty of Science, Shahid Chamran Univ. of Ahvaz, Ahvaz, Iran | ||
| 3Prof., Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Shimbar Protected Area, located in the southern Zagros Mountains of Iran, harbors remarkable habitat diversity resulting from the interaction of both biotic and abiotic factors. Variations in elevation, slope, and the presence of numerous rock crevices and other microhabitats have created favorable conditions for high plant species diversity and endemism. Tricholepis khuzestanica Parishani is an endemic species that was first described from this protected area and, to date, is known from only a single natural population in Khuzestan Province. Owing to its extremely restricted distribution, this species requires immediate conservation attention. The present study aimed to describe the botanical and habitat characteristics of T. khuzestanica and to evaluate its conservation status according to the criteria and categories of the International Union for Conservation of Nature (IUCN). Field surveys revealed that the species is represented by a single, small population comprising approximately 50 individuals occupying an area of about 500 m². The extent of occurrence (EOO) was equivalent to the area of occupancy (AOO), reflecting its highly restricted geographical distribution. Based on the IUCN Red List Categories and Criteria (IUCN, 2024), considering its extremely limited geographic range, very small population size, and high vulnerability to habitat disturbance, T. khuzestanica is assigned to the Critically Endangered (CR) category. To ensure the long-term survival of this narrowly endemic species, strict protection of its natural habitat through complete exclusion of destructive human activities, together with ex situ conservation by collecting and preserving seeds in the Natural Resources Gene Bank of Iran, is strongly recommended. These complementary conservation measures will help safeguard the remaining genetic resources of this rare species and reduce its risk of extinction. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Critically Endangered, Endemic of Iran, Khuzestan, Shimbar, Asteraceae | ||
| مراجع | ||
|
توحیدفر، م. و حاجی‌برات، ز.، 1395. نجات گونه‌های گیاهی در حال انقراض با استفاده از تراریخته. ایمنی زیستی، (9)4: 31-23.
دیناروند، م. و جم‌زاد. ز.، 1394. گزارش نهایی طرح شناسایی نمونه‌های گیاهی هرباریوم استان خوزستان. مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، 218 صفحه.
دیناروند، م.، ح. اجتهادی، م. جنگجو و اندرزیان، ب.، 1394. معرفی فلور، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی گیاهان منطقه حفاظت‌شده شیمبار (استان خوزستان). زیست‌شناسی گیاهی ایران، 23 (7): 14-1.
دیناروند، م.، اجتهادی، ح.، فرزام، م. و اندرزیان، ب.، 1395. بررسی اثر عوامل محیطی بر تنوع زیستی و مدل‌سازی تأثیر تغییر اقلیم بر برخی گونه‌های گیاهی منطقه شیمبار (استان خوزستان). رساله دکتری، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد.
دیناروند، م. و حمزه، ب.، 1395. گزارش نهایی جمع‌آوری و شناسایی بذور گیاهان بومی استان خوزستان و نگهداری آن‌ها در بانک ژن مؤسسه (فاز اول: گیاهان انحصاری و نادر). مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، 115 صفحه.
دیناروند، م. و حمزه، ب.، 1396. جایگاه حفاظتی گاوزبان خوزستانی. طبیعت ایران، 2(2): 103-100. DOI: 10.22092/IRN.2017.111432
دیناروند، م.، جم‌زاد، ز.، جلیلی، ع. و حسن‌زاده، م.، 1398. جایگاه حفاظتی گونه انحصاری Astragalus gypsocola در ایران. طبیعت ایران، 5(4): 91-87. DOI: 10.22092/IRN.2019.120517
دیناروند، م.، جم‌زاد، ز.، جلیلی، ع. و یثربی، ب.، 1399. جایگاه حفاظتی گونه انحصاری Dionysia khuzistanica در ایران. طبیعت ایران، 5(1): 103-97. DOI: 10.22092/IRN.2021.121274
دیناروند، م.، جم‌زاد، ز.، جلیلی، ع. و یثربی، ب. و مهرنیا، م.، 1400. جایگاه حفاظتی گونه انحصاری پیچک (Convolvulus koieanus Bornm. (Convolvulaceae). طبیعت ایران، 6(4): 170-165. DOI: 10.22092/IRN.2021.355167.1375
دیناروند، م.، جم‌زاد، ز.، جلیلی، ع. و یثربی، ب. و هویزه، ح.، 1402 الف. جایگاه حفاظتی گونه مهرگیاه Mandragora autumnalis در ایران. طبیعت ایران، 8(1): 154-145. DOI: 10.22092/IRN.2023.361511.1503
دیناروند، م.، جم‌زاد، ز.، جلیلی، ع. و یثربی، ب.، 1402 ب. جایگاه حفاظتی Cyclotrichium depauperatum، گونه انحصاری ایران. طبیعت ایران، 8(2): 124-119. DOI: 10.22092/IRN.2023.361523.1504
دیناروند، م.، جم‌زاد، ز.، جلیلی، ع.، 1404. جایگاه حفاظتی Clematis khuzestanica، گونه انحصاری ایران. طبیعت ایران، 10(3): 99-93. DOI: 10.22092/IRN.2025.366636.1599
دیناروند، م.، 1396. تالاب کوهستانی شیمبار در خوزستان. طبیعت ایران، 2(5): 89-80. DOI: 10.22092/IRN.2017.113626
دیناروند، م.، 1399. فلور استان خوزستان. مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، 809 صفحه.
دیناروند، م.، جلیلی، ع. و جم‌زاد، ز.، 1400. گزارش نهایی پروژه "تعیین جایگاه حفاظتی گیاهان و اکوسیستم‌های ایران- مناطق شمالی استان خوزستان". مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، 164 صفحه.
مظفریان، و.، قهرمانی نژاد، ف.، نریمیسا، س.، جعفری، ع.، کاظم‌پور اوصالو، ش.، لطفی، ا. و اسدی، م.، 1397. فلور ایران، شماره 144: تیره کاسنی (Asteraceae). مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، 1026 صفحه.
غفاری، ت.، 1396. طبیعت‌گردی و تأثیر آن بر گونه‌های در خطر انقراض گیاهی. بوم‌کره، 1(1): 1-3. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 162 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 135 |
||