| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شمارهها | 3,206 |
| تعداد مقالات | 35,522 |
| تعداد مشاهده مقاله | 52,867,025 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 92,194,223 |
سنجش ثمربخشی طرح یاوران تولید کشاورزی استان همدان | ||
| پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی | ||
| دوره 17، شماره 74، دی 1404، صفحه 24-39 اصل مقاله (480.41 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/jaear.2026.371058.2081 | ||
| نویسندگان | ||
| حشمت اله سعدی* 1؛ مولودالسادات چاوشیان2 | ||
| 1دانشگاه بوعلی سینا | ||
| 2دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| طرح «یاوران تولید» از سال ۱۳۹۹ بهعنوان یکی از برنامههای محوری در چارچوب «نظام نوین ترویج کشاورزی» ایران به اجرا درآمده است. هدف این طرح بهرهگیری از ظرفیت علمی اعضای هیأت علمی دانشگاهها، پژوهشگران مراکز تحقیقات کشاورزی و مروجان میدانی برای انتقال دانش فنی، ارتقای بهرهوری و حرکت به سوی توسعه پایدار در بخش کشاورزی است. این پژوهش با رویکرد کاربردی و روش میدانی، میزان موفقیت طرح در تحقق اهداف در استان همدان و اقدامات اصلاحی مورد نیاز را بررسی میکند. نمونه آماری تحقیق مجموعه کارشناسان، مروجان و محققانی که در اجرای طرح فعال هستند ( N=160) و نمونه آماری شامل ۱۱۳ تن از جامعه کل بود که با روش نمونهگیری طبقهای نسبی انتخاب شدند. دادهها با پرسشنامه ساختارمند بر اساس مدل ارزشیابی CIPP گردآوری شد. روایی محتوایی با نظر خبرگان و پایایی با ضریب تتای ترتیبی 0.892 تأیید گردید. بر اساس نتایج آزمون t تکنمونه، نتایج بیانگر رضایت بالاتر پاسخدهندگان از این دو مؤلفه نسبت به سطح معیار است. در مقابل، مؤلفه «درونداد» با ملاک تفاوت معناداری نداشت و «برونداد» پایینتر از معیار بود که بازتابدهنده تحقق ناقص پیامدهای اقتصادی و زیستمحیطی است. چالشهای اصلی شامل محدودیت منابع مالی، ضعف پشتیبانی نهادی، کمبود تجهیزات آموزشی و فناوری نوین و توجه اندک به گروههای خاص بود. نتایج آزمون کروسکال والیس نیز اختلاف معناداری بین نگرش گروههای شغلی نشان نداد. نتایج نشان داد طرح در تعیین اهداف و اجرای فرآیندها نسبتاً موفق بوده، اما دستیابی به نتایج پایدار مستلزم تقویت منابع، ارتقای حمایت نهادی، توجه به گروههای کمبرخوردار و اجرای نظام پایش مستمر است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| یاوران تولید کشاورزی؛ ارزشیابی CIPP؛ توسعه پایدار؛ ترویج کشاورزی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Assessing the Effectiveness of the “Agricultural Production Companions Program” in Hamedan | ||
| نویسندگان [English] | ||
| azadeh chavoshian2؛ | ||
| 21- Ph.D. Student, Department of Agricultural Extension and Education, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Since 2020, the Production Support Collaborators “Yavaran – e -Tolid” initiative has been implemented as one of the flagship programs within Iran’s New Agricultural Extension System. The program aims to capitalize on the scientific expertise of university faculty members, researchers from agricultural research centers, and field extension agents to transfer technical knowledge, improve productivity, and advance sustainable development in the agricultural sector. This applied, field-based study evaluated the program’s effectiveness in achieving its intended goals in Hamadan Province and identified the corrective measures needed. The statistical population of the research is a collection of experts, Agricultural Extension, and researchers who are active in implementing the project (N=160), . The statistical sample included 113 people from the general population who were selected using a proportional stratified sampling method. Data were gathered using a structured questionnaire based on the CIPP Evaluation Model, with content validity confirmed by experts and reliability verified using an ordinal theta coefficient of 0/892. Findings from the one-sample t-test indicated that the mean scores for the “Context” and “Process” components were significantly higher than the benchmark value of 3, reflecting relatively greater satisfaction among respondents in these dimensions. In contrast, the “Input” component showed no significant deviation from the benchmark, while the “Product” component scored below it, indicating incomplete achievement of intended economic and environmental outcomes. Major challenges identified included limited financial resources, weak institutional support, insufficient educational equipment, restricted access to modern technologies, and inadequate attention to specific target groups. The Kruskal Wallis test revealed no significant differences in attitudes among occupational groups. Overall, the program demonstrated relative effectiveness in goal-setting and process execution, but achieving sustainable results will require strengthening resources, enhancing institutional backing, targeted planning for disadvantaged groups, and establishing a continuous monitoring and evaluation system. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Agricultural Production Support Collaborators "yavaran – e- tolid", Agricultural technology promotion, CIPP evaluation model, agricultural extension, agricultural knowledge | ||
| مراجع | ||
|
اسدالهپور کوتنایی، ع. و خداوردیان، م. ر. (۱۴۰۳). ارزشیابی سایتهای الگوئی جامع تولیدی ترویجی در تولید محصول سالم. پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، ۱۶(۶۹)، ۱۰۸-۱۲۵.
بخشی جهرمی, آ. (1402). ارزیابی اثربخشی مدیریت مزارع کشاورزی بر مبنای پهنهبندی دشتها: مورد مطالعه شهرستان پاسارگاد. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران, 19(1), 1-20.
قاسمی، ج.، و توکلی، ع. (1401). ارزیابی اثربخشی سایتهای جامع الگویی در طرح احیای اراضی استانهای خوزستان و ایلام: کاربرد الگوی کریک پاتریک. مطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی، 9(1), 51-72.
منتیزاده، م.، حاجیمیررحیمی، س. د.، و تیموری، م. (1404). ارزشیابی اثربخشی دورههای آموزش ضمنخدمت مدیران و کارکنان وزارت جهاد کشاورزی. نشریه تحقیقات اقتصادی و ترویج کشاورزی، 3(1), 1–20.
مؤمنیهلالی، ه.، عمواقلیطبری، م.، خسروی، و.، آبادیان، ه.، و نبیپور، ع. (1402). تحلیل اثرات دورههای آموزشی-ترویجی انتقال یافتههای مدیریت تلفیقی عوامل زنده زیانآور برنج در میان برنجکاران استان مازندران. نشریه تحقیقات اقتصادی و ترویج کشاورزی، 2(4), 1–18
نوری، ح.، قاسمی، ج. و توکلی، ع. (۱۴۰۱). ارزشیابی اثربخشی پژوهشگر مروجان ارشد در نظام نوین ترویج کشاورزی: کاربرد مدل سیپ (CIPP). پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، ۱۴(۶۱)، ۴۱-۶۲.
وزارت جهاد کشاورزی. (۱۴۰۲). گزارش عملکرد طرح یاوران تولید. تهران: مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی و متن رسمی ابلاغ دستورالعمل اجرایی طرح
Anderson, J. R., & Feder, G. (2004). Agricultural extension: Good intentions and hard realities. The World Bank Research Observer, 19(1), 41–60. Charatsari, C., & Lioutas, E. D. (2020). Evaluating agricultural extension and education projects: The VELVET approach. Development in Practice, 30(4), 548–557. .... Dalampira, E. S., Tsoukalidis, I., Lazaridou, D., Nikouli, S., Livadiotis, A., & Michailidis, A. (2022, July). Holistic Evaluation of Technology Transfer Extension Programmes. In International Conference on Applied Economics (pp. 205-213). Cham: Springer International Publishing. Davis, K., Nkonya, E., Kato, E., Mekonnen, D. A., Odendo, M., Miiro, R., & Nkuba, J. (2010). Impact of farmer field schools on agricultural productivity and poverty in East Africa. World Development, 40(2), 402–413. FAO. (2017). The future of food and agriculture: Trends and challenges. Rome: Food and Agriculture Organization. Greenhaw, L., & Biderman, R. (2025). Evaluating an agriculture and natural resources leadership development program utilizing the CIPP model. Advancements in Agricultural Development, 6(3), 14-26. Jafari, N., Karami, E., Keshavarz, M., & Karami, S. (2022). Performance and constraints of the new agricultural extension system: Towards empowering smallholder farmers in Iran. Iranian Journal of Agricultural Research, 41(2), 25–34. Knook, J., Eory, V., Brander, M., & Moran, D. (2018). Evaluation of farmer participatory extension programmes. The Journal of Agricultural Education and Extension, 24(4), 309–325. Maulu, S., Hasimuna, O. J., Mutale, B., Mphande, J., & Siankwilimba, E. (2021). Enhancing the role of rural agricultural extension programs in poverty alleviation: A review. Cogent Food & Agriculture, 7(1), 1886663. Mertens, D. M., & Wilson, A. T. (2019). Program evaluation theory and practice (Second edition). Guilford Press. Munyua, H., & Stilwell, C. (2010). A mixed qualitative-quantitative participatory methodology: A study of agricultural knowledge exchange in Kenya. Library Management, 31(1/2), 5–18. Patton, M. Q. (2017). Principles-focused evaluation: The guide. Guilford Publications. Rai, A. K., Ranjan, A., Bharti, S. D., Saikanth, D. R. K., Rout, S., & Gautam, R. (2023). Agricultural extension's key role in modern farming: a review. Asian Journal of Agricultural Extension, Economics & Sociology, 41(9), 475-485. Rivera, W. M., & Alex, G. (2008). Human resource d÷evelopment for modernizing the agricultural workforce. Human Resource Development Review, 7(4), 374–386. Salehi, M., Abbasi, E., Bijani, M., & Shahpasand, M. R. (2021). Evaluation of agricultural extension model sites approach in Iran. Journal of the Saudi Society of Agricultural Sciences, 20(8), 506–518. Stufflebeam, D. L., & Shinkfield, A. J. (2007). Evaluation theory, models, and applications. Jossey-Bass. Venkatesan, P., Sivaramane, N., Sontakki, B. S., Rao, C. S., Chahal, V. P., Singh, A. K., Sivakumar, P. S., Seetharaman, P., & Kalyani, B. (2023). Aligning agricultural research and extension for sustainable development goals in India: A case of farmer FIRST Programme. Sustainability, 15(3), 2463. Wang, Z., Wang, J., Zhang, G., & Wang, Z. (2021). Evaluation of agricultural extension service for sustainable agricultural development using a hybrid entropy and TOPSIS method. Sustainability, 13(1), 347. Yusuf, M. S. A., Man, N., Haris, N. B., Ismail, I. A., & Maruf, A. (2022). Program evaluation on urban agriculture Malaysia: A review of evaluation studies using CIPP evaluation model approach. International Journal of Special Education, 37(3), 719-741. Zhang, G., Zeller, N., Griffith, R., Metcalf, D., & Williams, J. (2011). Using the context, input, process, and product evaluation model (CIPP) as a comprehensive framework to guide the planning, implementation, and assessment of service-learning programs. Journal of Higher Education Outreach and Engagement, 15(4), 57–84. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 11 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 11 |
||