| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,260 |
| تعداد مقالات | 36,033 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,071,363 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 94,090,233 |
بررسی اثرات طرح آبادانی و پیشرفت منظومههای روستایی بر شاخصهای سرمایة اجتماعی در مناطق خشک (منطقة مورد مطالعه: شهرستان تفتان) | ||
| تحقیقات مرتع و بیابان ایران | ||
| شناسنامه علمی شماره، دوره 33، شماره 2، تیر 1405، صفحه 177-194 اصل مقاله (1.71 M) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijrdr.2026.135839 | ||
| نویسندگان | ||
| لیلا عوض پور* 1؛ سوسن سلاجقه2؛ مهدی قربانی3؛ حسین افشاریان4 | ||
| 1دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2گروه برنامه ریزی مدیریت و HSE، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 3استاد، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| 4گروه سیاست‌گذاری منابع طبیعی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| چکیده سابقه و هدف توسعه در مناطق خشک به‌دلیل کمبود منابع آب، محدودیت‌های اکولوژیکی و آسیب‌پذیری اجتماعی با موانع ساختاری مواجه است. تحقق توسعه در این مناطق مستلزم به‌کارگیری رویکردهای علمی در مدیریت منابع، بهره‌گیری از فناوری‌های سازگار با اقلیم خشک و تقویت مشارکت و سرمایه اجتماعی جوامع محلی است. این پژوهش با هدف بررسی اثرات طرح آبادانی و پیشرفت منظومههای روستایی بر شاخصهای سرمایة اجتماعی در شهرستان تفتان، استان سیستان و بلوچستان انجام شده است. مواد و روش ها در راستای سنجش سرمایه اجتماعی، شاخص های اعتماد و مشارکت در بین سرگروه های صندوقهای توسعه روستایی چهار روستای شهرستان تفتان (خیرآباد، ده پابید، کاواری، کله شهتوت) قبل (سال 1399) و بعد از اجرای طرح آبادانی و پیشرفت منظومههای روستایی (سال 1403)، سنجش شده است. در این راستا از رویکرد تحلیل شبکة اجتماعی (SNA) و شاخص‌هایی مانند تراکم، تمرکز، دوسویگی، انتقال یافتگی و میانگین فاصله ژئودزیک استفاده شده است. سطح تحلیل در این تحقیق روستاها هستند و واحد تحلیل سرگروههای صندوقهای خرد توسعه روستایی میباشند که پرسشنامههای لازم جهت انجام تحقیق توسط 74 نفر از سرگروههای صندوقها در چهار روستای مورد مطالعه تکمیل شده است که این افراد به روش تمام شماری انتخاب شدند. داده‌های مورد نیاز از طریق پیمایش و تکمیل پرسشنامه جمع‌آوری و با استفاده از نرم‌افزار UCINET تحلیل شده‌اند. نتایج مدیریت مناطق خشک نیازمند همکاری بین ذینفعان مختلف است و سرمایه اجتماعی با ایجاد شبکه‌های اجتماعی قوی، به تسهیل این همکاری کمک می‌کند. نتایج نشان داد که اجرای طرح باعث افزایش اعتماد، مشارکت و انسجام اجتماعی شد و شاخص‌هایی مانند تراکم شبکه، دوسویگی ارتباطات و انتقال یافتگی افزایش و میانگین فاصله ژئودزیک کاهش یافتند. کاهش میانگین فاصله ژئودزیک نشان‌دهندة تقویت ارتباطات و اتحاد اجتماعی بود. بنابراین می توان بیان کرد که طرح "آبادانی و پیشرفت منظومههای روستایی" تعاملات اجتماعی و اقتصادی را ارتقاء داده و نظام اجتماعی به سمت فعالیت‌های مشارکتی حرکت کرده است. یافته‌ها بر اهمیت تقویت اعتماد، مشارکت اجتماعی و انسجام ساختاری برای دستیابی به توسعه پایدار تأکید دارند. نتیجه‌گیری در مناطق خشک که سرمایه اجتماعی به‌واسطه خشکسالی و در نتیجه فقر منابعطبیعی تضعیف شده، اجرای طرح‌های توسعها‌ی خواهد توانست زمینة احیاء مشارکت جمعی و تقویت اعتماد اجتماعی را فراهم آورد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که طرح آبادانی و پیشرفت منظومههای روستایی در منطقه خشک تفتان، از طریق راه اندازی صندوق های خرد توسعه روستایی با فراهم کردن دسترسی گروهی به منابع مالی، باعث افزایش اعتماد متقابل و مشارکت اجتماعی در بین افراد می شود و از این طریق تأثیر مثبتی بر بهبود شاخصهای سرمایه اجتماعی داشته است. سرمایه اجتماعی یک مفهوم چند بعدی است که تاثیرات گسترده‌ای بر جنبه‌های مختلف زندگی اجتماعی و اقتصادی افراد دارد. این طرح با تقویت زیرساخت‌ها و افزایش مشارکت مردمی، به بازسازی اعتماد، افزایش مشارکت و حس تعلق اجتماعی در روستاها کمک کرده است که زمینه ساز ارتقاء کیفیت زندگی، افزایش تاب‌آوری جوامع و دستیابی به توسعه پایدار میباشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| توسعة روستایی؛ تحلیل شبکة اجتماعی؛ سرمایه اجتماعی؛ سیستان و بلوچستان | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Investigating the Effects of Rural Systems Development and Progress Plan on Social Capital Indicators in Arid Regions (Study Area: Taftan County) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Leila Avazpour1؛ Susan Salajegheh2؛ Mehdi Ghorbani3؛ Hosein Afsharian4 | ||
| 1Faculty of Governance, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| 2Department of Planning, Management and HSE, Faculty of Environment, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| 3Professor, Department of Arid and Mountainous Regions Reclamation, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran | ||
| 4Department of Natural Resources Policy, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Abstract Background and ObjectiveDevelopment in arid regions faces structural obstacles due to water scarcity, ecological constraints, and social vulnerability. Achieving development in these regions requires the application of scientific approaches to resource management, the use of technologies compatible with arid climates, and the strengthening of participation and social capital of local communities. This research aimed to investigate the effects of the rural development and development plan on social capital indicators in Taftan County, Sistan and Baluchestan province.MethodologyIn order to measure social capital, the indicators of trust and participation among the heads of rural development funds in four villages of Taftan County (Khairabad, Deh Pabid, Kavari, Kale Shahtoot) before (2010) and after the implementation of the Rural Systems Development and Progress Plan (2014) were studied. In this regard, the social network analysis (SNA) approach and indicators such as density, centrality, reciprocity, transitivity, and average geodesic distance have been used. The level of analysis in this study is villages and the unit of analysis is the heads of rural development microfinance funds. The questionnaires required for conducting the research were completed by 74 heads of the funds in the four villages under study, who were selected using the total number method. The required data were collected through surveys and questionnaires and analyzed using UCINET software.ResultsDryland management requires collaboration between different stakeholders, and social capital helps facilitate this collaboration by building strong social networks. The results showed that the implementation of the plan increased trust, participation, and social cohesion, and indicators such as network density, two-way communication, and transitivity increased and the average geodesic distance decreased. The decrease in the average geodesic distance indicated the strengthening of communication and social unity. Therefore, it can be stated that the " Rural Systems Development and Progress Plan " has promoted social and economic interactions and the social system has moved towards cooperative activities. The findings emphasize the importance of strengthening trust, social participation, and structural cohesion to achieve sustainable development.ConclusionIn arid regions where social capital has been weakened by drought and the resulting scarcity of natural resources, implementing development projects can provide the basis for restoring collective participation and strengthening social trust. The research findings show that the development and progress plan for rural systems in the arid region of Taftan, through the establishment of rural development micro-funds by providing group access to financial resources, increases mutual trust and social participation among individuals, and thus has a positive impact on improving social capital indicators. By strengthening infrastructure and increasing public participation, this project has helped rebuild trust, increase participation, and a sense of social belonging in villages, which is a foundation for improving the quality of life, increasing the resilience of communities, and achieving sustainable development in drylands. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Rural Development, Social Capital, Social Network Analysis, Sistan and Baluchestan | ||
| مراجع | ||
|
References
Abbasi, A., Wigand, R. T., & Hossain, L. (2014). Measuring social capital through network analysis and its influence on individual performance. Library & Information Science Research, 36(1), 66–73. https://doi.org/10.1016/j.lisr.2013.08.001
Afkhami, M., & Heidary, B. (2025). Examining the impact of farmers' individual and social characteristics on enhancing adaptive capacity to water and energy crises. Water Policy, 27(8), 823-844. https://doi.org/10.2166/wp.2025.307
Akbari, S., & Aavazpour, L. (2022). Analysis of social capital dynamics in the development and empowerment of local communities in arid regions: Application of social network analysis. Journal of Range and Watershed Management, 75(3), 333–345 (In Persian). https://doi.org/10.22059/jrwm.2022.351397.1685
Avazpour, L., Ghorbani, M., Naderi, A., Fakhar Izadi, N., Azadi, H., & Yazdanparast, M. (2025). Dryland co-management in Kerman province, Iran: A dynamic analysis of social networks. Environment, Development and Sustainability, 27, 12259–12279. https://doi.org/10.1007/s10668-023-04346-y
Bessette, G. (2020). Participatory development communication and natural resources management: Community participation and communication in managing land and water. In J. Servaes (Ed.), Handbook of communication for development and social change (pp. 1141–1154). Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-15-2014-3_71
Bogart, L. M., Matovu, J. K. B., Wagner, G. J., Green, H. D., Storholm, E. D., Klein, D. J., Marsh, T., MacCarthy, S., & Kambugu, A. (2020). A pilot test of game changers, a social network intervention to empower people with HIV to be prevention advocates in Uganda. AIDS and Behavior, 24(9), 2490–2508. https://doi.org/10.1007/s10461-020-02806-4
Broda, M., Granger, K., Chow, J. C., & Ross, E. (2021). Using social network analysis in applied psychological research: A tutorial. Psychological Methods, 28(4), 791-805. https://doi.org/10.1037/met0000451
Burrell, A. L., Evans, J. P., & De Kauwe, M. G. (2020). Anthropogenic climate change has driven over 5 million km² of drylands towards desertification. Nature Communications, 11(1), 3853. https://doi.org/10.1038/s41467-020-17710-7
Crona, B., Gelcich, S., & Bodin, Ö. (2017). The importance of interplay between leadership and social capital in shaping outcomes of rights-based fisheries governance. World Development, 91, 70–83. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2016.10.006
Edwards, M. (2019). Social capital, community development, and sustainability in rural regions. Rural Sociology, 84(2), 312–335.
Ghorbani, M., Avazpour, L., & Yoosefi, M. (2015). Analysis and assessment of social capital toward increasing local communities resilience and sustainable landscape management. Journal of Range and Watershed Management, 68(3), 625–645 (In Persian). https://doi.org/10.22059/jrwm.2015.56141
Ghorbani, M., & Avazpour, L. (2017). Analysis of Structural Characteristics of Rural Women Network for Establishment of Collaborative Management in Desert Areas (Pilot: Tajmir Village, Carbon Sequestration International Project, South Khorasan Province), Journal of Rangeland and Desert Researches of Iran, 24(2), 383-391. https://doi.org/10.22092/ijrdr.2017.113132
Ghorbani, M., Esmaeili, B., Akbari, E., Yazdanparast, M., & Avazpour, L. (2024). Measuring the adaptive capacity of rangeland users under drought stress in North-eastern Iran: Application of social network analysis. Journal of Arid Environments, 225, 105254. https://doi.org/10.1016/j.jaridenv.2024.105254
Ghorbani, M., Garakani, S. A. H., Hamidi, M., Amiri, S., & Rahimi, M. (2025). Evaluation of the social capital of local communities in line with the governance of the land (Study area: Taftan City). Journal of Range & Watershed Management, 78(1), 17–27 (In Persian). https://doi.org/10.22059/jrwm.2024.291226.1759
Ghorbani, M., Garkani, S. A. H., Avazpour, L., Yazdanparast, M., & Amiri, S. (2024). Social capital dynamic of local stakeholder network in rural co-management: The case study of Gachsaran County. Journal of Rural Research, 15(3), 109–125 (In Persian). https://doi.org/10.22059/jrur.2025.373794.1924
Ghorbani, M., Garkani, S. A. H., Avazpour, L., Yazdanparast, M., & Amiri, S. (2024). Social capital dynamics of the local stakeholder network in rural co‑management: A case study of Gachsaran County. Journal of Rural Research, 15(3), 109–125 (In Persian). https://doi.org/10.22059/jrur.2025.373794.1924
Ghorbani, M., Salari, F., Malekian, A., & Fahmi, H. (2015). Analysis of local beneficiaries and social capital in water resources co-management using social network analysis (Case study: Razin watershed of Kermanshah). Journal of Watershed Management Science and Engineering of Iran, 9(29), 35-46. (In Persian). https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20089554.1394.9.29.5.9
Glatz, C., & Bodi-Fernandez, O. (2020). Individual social capital and subjective well-being in urban and rural Austrian areas. Österreichische Zeitschrift für Soziologie, 45(2), 139–163. https://doi.org/10.1007/s11614-020-00399-9
Hanneman, R. A., & Riddle, M. (2005). Introduction to social network methods. University of California, Riverside.
Hatala, J.-P. (2006). Social network analysis in human resource development: A new methodology. Human Resource Development Review, 5(1), 45-71. https://doi.org/10.1177/1534484305284318
Jatel, N. (2013). Using social network analysis to make invisible human actor water governance networks visible – the case of the Okanagan valley (Master's thesis, University of British Columbia). UBC Theses and Dissertations. https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0074319
Kostyuchenko, N., Reidl, K., & Wüstenhagen, R. (2024). Does citizen participation improve acceptance of a Green Deal? Evidence from choice experiments in Ukraine and Switzerland. Energy Policy, 189, 114106. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2024.114106
Mahaarcha, D., & Sirisunhirun, S. (2023). Social capital and farmers’ participation in multi-level irrigation governance in Thailand. Heliyon, 9(8), e18793. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e18793
Mandarano, L. A. (2009). Social network analysis of social capital in collaborative planning. Society & Natural Resources, 22(3), 245–260. https://doi.org/10.1080/08941920801922182
Martínez-Valderrama, J., Guirado, E., & Maestre, F. T. (2022). Life adapted to precariousness: The ecology of drylands. Mètode Science Studies Journal, 12, 57–63. https://doi.org/10.7203/metode.13.22006
Martínez-Valderrama, J., Guirado, E., & Maestre, F. T. (2022). Life adapted to uncertainty: Drylands ecology. Mètode Science Studies Journal, 12, 24–31. https://doi.org/10.7203/metode.13.22006
Moore, S., Bockenholt, U., Daniel, M., Frohlich, K., Kestens, Y., & Richard, L. (2011). Social capital and core network ties: A validation study of individual-level social capital measures and their association with extra- and intra-neighborhood ties, and self-rated health. Health & Place, 17(2), 536–544. https://doi.org/10.1016/j.healthplace.2010.12.010
Pretty, J. (2003). Social capital and the collective management of resources. Science, 302(5652), 1912–1914. https://doi.org/10.1126/science.10908
Rahimi, M., Ghorbani, M., & Azadi, H. (2022). Structural characteristics of governmental and non-governmental institutions network: Case of water governance system in Kor River basin in Iran. Environment, Development and Sustainability, 25(7), 1-17. https://doi.org/10.1007/s10668-022-02346-y
Rahimi, M., Ghorbani, M., & Azadi, H. (2022). Structural characteristics of governmental and non-governmental institutions network: Case of water governance system in Kor River basin in Iran. Environment, Development and Sustainability, 25(7), 1-17. https://doi.org/10.1007/s10668-022-02346-y
Rahimi-Feyzabad, F., Yazdanpanah, M., Gholamrezai, S., & Ahmadvand, M. (2022). Social network analysis of institutions involved in groundwater resources management: Lessons learned from Iran. Journal of Hydrology, 613, 128442 (In Persian). https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2022.128442
Ramezani, S., & Rahimi, M. (2024). Air pollution governance system: Application of organizational network analysis of Clean Air Law enforcement. Journal of Natural Resources Governance, 1(1), 39–50. (In Persian) https://doi.org/10.22059/jnrg.2024.367281.1005
Romano, M., Favino, C., Pennacchio, L., & Grimaldi, F. (2020). CEO social capital in family businesses and its effect on investment opportunities: Asset or liability? Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 27(5), 2004–2015. https://doi.org/10.1002/csr.1941
Suzuki, K., Iwasa, Y., & Cohen, J. E. (2010). Reciprocity and the structural stability of social-ecological networks under environmental stress. Ecology and Society, 15(4), 24–39.
Yan, Z., Guo, Y., Sun, B., Gao, Z., Qin, P., Li, Y., & Cui, H. (2024). Combating land degradation through human efforts: Ongoing challenges for sustainable development of global drylands. Journal of Environmental Management, 354, 120254. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2024.120254
Yao, J., Liu, H., Huang, J., Gao, Z., Wang, G., Li, D., & Chen, X. (2020). Accelerated dryland expansion regulates future variability in dryland gross primary production. Nature Communications, 11(1), 1665. https://doi.org/10.1038/s41467-020-15515-2
Zulkarnaini, Z., Sujianto, S., Wawan, W., Muchid, M., & Mashur, D. (2023). Strengthening community social capital in peatland management. Sociohumaniora, 25(1), 44–51. https://doi.org/10.24198/sosiohumaniora.v25i1.36963
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 259 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 53 |
||