| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شمارهها | 3,208 |
| تعداد مقالات | 35,564 |
| تعداد مشاهده مقاله | 53,075,881 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 92,332,522 |
نقش فناوریهای پس از برداشت و فرآوری در ارتقای فناورانه زنجیره ارزش عناب (Ziziphus jujuba) | ||
| فناوری گیاهان دارویی ایران | ||
| دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 13، دی 1404، صفحه 88-104 اصل مقاله (618.33 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/mpt.2026.372284.1213 | ||
| نویسندگان | ||
| مسعود نجف نجفی* 1؛ علی نجف نجفی2 | ||
| 1مرکز تحقیقات و آمورش کشاورزی خراسان رضوی - صنایع غذایی | ||
| 2دانشجوی دکتری، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه علم و صنعت ایران | ||
| چکیده | ||
| عناب بهعنوان یکی از مهمترین گیاهان باغی و دارویی مناطق خشک و نیمهخشک، از ظرفیت بالای تغذیهای و عملکردی برخوردار است. با این حال، ساختار زنجیره ارزش آن در ایران بهطور عمده متکی بر خامفروشی و با سطح محدود فناوری در مراحل پس از برداشت و فرآوری است. بخش قابلتوجهی از اتلاف ارزش اقتصادی این محصول ناشی از مکانیسمهای زیستی افت کیفیت شامل اتلاف رطوبت، افزایش شدت تنفس، نرمشدگی بافت، تنش اکسیداتیو، قهوهایشدن آنزیمی و فساد میکروبی در دوره پس از برداشت است. پژوهش حاضر با رویکردی مروری-تحلیلی، نقش فناوریهای پس از برداشت و فرآوری را در چارچوب ارتقای زنجیره ارزش عناب بررسی میکند. در این چارچوب، ارتقا در سه سطح فرایندی، محصولی و کارکردی تحلیل شده و ارتباط آن با مداخلات فناورانه تبیین میشود. نتایج نشان میدهد مدیریت دما، بستهبندی با اتمسفر اصلاحشده، پوششهای خوراکی، تیمارهای فیزیولوژیک، فناوریهای غیرحرارتی و تیمارهای شیمیایی میتوانند با کاهش 20 تا 40 درصدی ضایعات و افزایش معنیدار عمر ماندگاری، ارتقای فرایندی را محقق سازند. این بهبود کیفیت، بستر لازم برای توسعه محصولات فرآوریشده نظیر عناب خشک، پودر، عصاره و فرآوردههای تخمیری را فراهم کرده و زمینه ارتقای محصولی و کارکردی را ایجاد میکند. بر اساس نتایج این پژوهش، مرحله پس از برداشت بهعنوان نقطه اهرمی ارتقای زنجیره ارزش شناسایی شد. سرمایهگذاری هدفمند در زیرساختهای سردخانهای، توسعه بستهبندیهای نوین و حمایت از صنایع فرآوری میتواند سهم ارزش افزوده داخلی را افزایش داده، وابستگی به خامفروشی را کاهش دهد و پایداری اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی زنجیره ارزش عناب را تقویت کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گیاه دارویی؛ بهبود کیفیت؛ ارتقای محصولی؛ پایداری اقتصادی؛ ارزش افزوده | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The role of postharvest and processing technologies in technological improvement of the jujube (Ziziphus jujuba) value chain | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Masoud Najaf Najafi1؛ Ali Najaf Najafi2 | ||
| 1Khorasan Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center | ||
| 2PhD student, Faculty of Industrial Engineering, Iran University of Science and Technology | ||
| چکیده [English] | ||
| Jujube, as one of the most important horticultural and medicinal plants in arid and semi-arid regions, possesses high nutritional and functional potential. However, the structure of its value chain in Iran is largely dependent on the sale of raw products, with limited technological integration in postharvest and processing stages. A considerable portion of the economic loss of this product stems from biological mechanisms of quality deterioration, including moisture loss, increased respiration rate, tissue softening, oxidative stress, enzymatic browning, and microbial spoilage during the post-harvest period. The present study, adopting a review-analytical approach, examines the role of post-harvest and processing technologies within the framework of upgrading the jujube value chain. In this framework, upgrading is analyzed at three levels—process, product, and functional—and its relationship with technological interventions is elucidated. The findings indicate that temperature management, modified atmosphere packaging, edible coatings, physiological treatments, non-thermal technologies, and chemical treatments can achieve process upgrading by reducing losses by 20–40% and significantly extending shelf life. This quality improvement provides the necessary foundation for the development of processed products such as dried jujube, powder, extracts, and fermented products, thereby creating the basis for product and functional upgrading. Based on the findings of this study, the post-harvest stage is identified as a leverage point for value chain upgrading. Targeted investment in cold storage infrastructure, development of novel packaging, and support for processing industries can increase the domestic value-added share, reduce dependence on raw sales, and enhance the economic, social, and environmental sustainability of the jujube value chain. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Medicinal plant, Quality improvement, Product upgrading, Economic sustainability, Value added | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 35 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 37 |
||