داورزنی, زهره, دباغی, فهیمه. (1405). فناوری بلاکچین در حفظ مالکیت فکری و ثبت تغییرات دادههای علمی در کتابخانههای دیجیتال. سامانه مدیریت نشریات علمی, 9(2), 35-44. doi: 10.22092/jaist.2026.372156.1158
زهره داورزنی; فهیمه دباغی. "فناوری بلاکچین در حفظ مالکیت فکری و ثبت تغییرات دادههای علمی در کتابخانههای دیجیتال". سامانه مدیریت نشریات علمی, 9, 2, 1405, 35-44. doi: 10.22092/jaist.2026.372156.1158
داورزنی, زهره, دباغی, فهیمه. (1405). 'فناوری بلاکچین در حفظ مالکیت فکری و ثبت تغییرات دادههای علمی در کتابخانههای دیجیتال', سامانه مدیریت نشریات علمی, 9(2), pp. 35-44. doi: 10.22092/jaist.2026.372156.1158
داورزنی, زهره, دباغی, فهیمه. فناوری بلاکچین در حفظ مالکیت فکری و ثبت تغییرات دادههای علمی در کتابخانههای دیجیتال. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1405; 9(2): 35-44. doi: 10.22092/jaist.2026.372156.1158
فناوری بلاکچین در حفظ مالکیت فکری و ثبت تغییرات دادههای علمی در کتابخانههای دیجیتال
1استادیار گروه مهندسی کامپیوتر، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2فهمیه دباغی زرندی، استادیار گروه مهندسی کامپیوتر، دانشگاه ولی عصر رفسنجان
چکیده
با افزایش دادههای علمی در محیطهای دیجیتال، حفظ مالکیت فکری و اطمینان از صحت دادهها به یکی از چالشهای اصلی نظامهای اطلاعاتی تبدیل شده است. کتابخانههای دیجیتال برای جلوگیری از تغییرات غیرمجاز، جعل هویت و از دست رفتن قابلیت ردیابی نسخهها به راهکارهای مؤثرتری نیاز دارند. هدف این پژوهش ارائه یک مدل مفهومی مبتنی بر بلاکچین یا زنجیرهی بلوکی جهت ثبت، رهگیری و اثبات مالکیت دادههای علمی در کتابخانههای دیجیتال است. در این مدل، دادهها و فرادادهها با استفاده از الگوریتمهای هش رمزنگاری شده و تمامی تراکنشهای ثبت، ویرایش یا حذف در یک زنجیره بلوکی امن و غیرمتمرکز ذخیره میشوند. قراردادهای هوشمند نیز به طور خودکار حقوق مالکیت فکری و سیاستهای دسترسی را کنترل میکنند. نتایج نشان میدهد که این مدل میتواند شفافیت، امنیت و اعتماد را در مدیریت دادههای علمی افزایش دهد. این پژوهش زمینه توسعه سامانههای کتابخانه دیجیتال مبتنی بر بلاکچین را فراهم میکند.
2Assistant Professor of Software Engineering, Vali-e-Asr University, Rafsanjan, Iran
چکیده [English]
با افزایش دادههای علمی در محیطهای دیجیتال، حفظ مالکیت فکری و اطمینان از صحت دادهها به یکی از چالشهای اصلی نظامهای اطلاعاتی تبدیل شده است. کتابخانههای دیجیتال برای جلوگیری از تغییرات غیرمجاز، جعل هویت و از دست رفتن قابلیت ردیابی نسخهها به راهکارهای مؤثرتری نیاز دارند. هدف این پژوهش ارائه یک مدل مفهومی مبتنی بر بلاکچین یا زنجیرهی بلوکی جهت ثبت، رهگیری و اثبات مالکیت دادههای علمی در کتابخانههای دیجیتال است. در این مدل، دادهها و فرادادهها با استفاده از الگوریتمهای هش رمزنگاری شده و تمامی تراکنشهای ثبت، ویرایش یا حذف در یک زنجیره بلوکی امن و غیرمتمرکز ذخیره میشوند. قراردادهای هوشمند، برنامههای اجراشونده روی بلاکچیناند که قواعد مالکیت و سیاستهای دسترسی را بهصورت خودکار اعمال میکنند. این پژوهش با ارائهی چارچوبی مفهومی، زمینه حفظ مالکیت فکری، ثبت پایدار تغییرات نسخهها و راستیآزمایی اصالت دادهها و فرادادههای علمی را در کتابخانههای دیجیتال فراهم نموده و میتواند مبنایی جهت طراحی و توسعه سامانههای مبتنی بر بلاکچین در این حوزه باشد.
کلیدواژهها [English]
Blockchain, Intellectual Property, Digital Library, Smart Contract, Scientific Data Security
مراجع
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 127
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 48
سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب