| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شمارهها | 3,230 |
| تعداد مقالات | 35,784 |
| تعداد مشاهده مقاله | 54,012,395 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 93,170,569 |
انتخاب ژنوتیپهای سازگار گلمحمدی (.Rosa damascena Mill) به شرایط نیمهخشک و سرد همدان با استفاده از عملکرد گل و صفات وابسته به آن | ||
| تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران | ||
| مقاله 5، دوره 42، شماره 1 - شماره پیاپی 127، خرداد 1405، صفحه 56-74 اصل مقاله (1.42 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijmapr.2026.368119.3510 | ||
| نویسندگان | ||
| همایون خیری1؛ علیرضا رجبی مظهر2؛ فاطمه سلیمی* 1؛ سید رضا طبائی عقدایی3؛ محمد سوری4؛ جواد حمزه ئی5؛ نسیم شعبانی1 | ||
| 1کارشناس، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران | ||
| 2استادیار، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران | ||
| 3استاد، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 4کارشناس، بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران | ||
| 5دانشیار، گروه تولیدات گیاهی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: گلمحمدی (Rosa damascena Mill.) از خانوادهگلسرخیان، یکی از ارزشمندترین گیاهان دارویی و تولیدکننده اسانسهای گرانقیمت و پرمصرف جهان است. گلبرگهای این گیاه حاوی اسانس با کیفیت بالا بوده و به همین دلیل به «طلای معطر» شهرت دارد. تنوع ژنتیکی قابلتوجه در گلمحمدی بر صفاتی مانند عملکرد گل، تعداد و وزن گل، کیفیت اسانس، ویژگیهای مورفولوژیک و مقاومت به تنشهای زیستی و غیرزیستی اثرگذار است. شناسایی و بهرهبرداری هدفمند از این تنوع میتواند موجب بهبود عملکرد و کیفیت محصول شود. مقایسه ژنوتیپهای با منشأ مختلف امکان بررسی نقش ژنتیک و محیط، پایداری صفات و سازگاری اکولوژیک را فراهم میسازد. هدف این پژوهش، شناسایی ژنوتیپهای برتر و سازگار گلمحمدی برای شرایط نیمهخشک و سرد منطقه همدان بود. مواد و روشها: این پژوهش با هدف ارزیابی تنوع ژنتیکی و شناسایی ژنوتیپهای برتر گلمحمدی سازگار با شرایط اکولوژیکی همدان انجام شد. بدین منظور، 41 ژنوتیپ گلمحمدی جمعآوریشده از مناطق مختلف کشور در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقاتی اکباتان واقع در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان کشت گردید. هر ژنوتیپ در هر تکرار در شرایط مدیریتی یکسان و بدون اعمال تنشهای مدیریتی خاص ارزیابی شد. با توجه به اهمیت گل بهعنوان اندام اقتصادی و منبع اصلی مواد مؤثره در گلمحمدی، عملکرد گل در بوته بهعنوان شاخص اصلی گزینش ژنوتیپها مدنظر قرار گرفت. صفات مورد بررسی شامل عملکرد گل در بوته، تعداد گل در بوته، تعداد گلبرگ در هر گل، درصد ماده خشک گل، وزن تر گلبرگ، نسبت وزن تر گلبرگ به وزن کل گل، طول دوره گلدهی، شادابی بوته، ارتفاع بوته و قطر تاج پوشش بود. اندازهگیری صفات طی سه سال زراعی متوالی (1385 تا 1387) انجام شد تا پایداری عملکرد ژنوتیپها ارزیابی گردد. دادههای حاصل، با استفاده از نرمافزارهای آماری SAS تجزیه واریانس شدند. همچنین بهمنظور بررسی روابط بین صفات، تجزیه همبستگی از نرمافزار SPSS و برای تجزیه خوشهای و تجزیه به مؤلفههای اصلی از نرمافزار PAST استفاده گردید. یافتهها: نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر ژنوتیپ بر تمامی صفات اندازهگیریشده در سطح احتمال یک درصد معنیدار بود که بیانگر وجود تنوع ژنتیکی قابلتوجه در میان ژنوتیپهای مورد بررسی است. اثر سال و اثر متقابل ژنوتیپ × سال بر عملکرد گل در بوته و تعداد گل در بوته نیز در سطح احتمال یک درصد معنیدار گزارش شد که نشاندهنده تأثیر همزمان عوامل ژنتیکی و محیطی بر این صفات است. اثر ژنوتیپ، سال و اثرمتقابل ژنوتیپ × سال بر عملکرد گل و تعداد گل در بوته در سطح احتمال یک درصد و بر ارتفاع و قطر تاج پوشش در سطح احتمال پنج درصد معنیدار شد. همچنین، اثر ژنوتیپ و سال بر وزن تر گلبرگ، ارتفاع بوته و قطر تاج پوشش در سطح احتمال یک درصد معنیدار بود. تجزیه به عاملها نشان داد که عامل اول به عنوان عامل اصلی 98.36 درصد تغییرات را شامل میشد. در این عامل، صفات تعداد گل در بوته، عملکرد گل در بوته با بار عاملی مثبت و بالا تنوع ژنوتیپها را توجیه نمود. همچنین، نتایج تجزیه به مؤلفه عاملهای اصلی، گروهبندی به دست آمده از تجزیه خوشه را تأیید کرد. بهطوری که در تجزیه به مؤلفههای اصلی، سه گروه به دست آمده از تجزیه خوشه قابل تفکیک بودند. ژنوتیپهای گروه دوم شامل اصفهان 8، اصفهان 6، تهران و یزد 2 جزء ژنوتیپهای برتر معرفی شدند. علاوه بر این، همبستگی مثبت و معنیدار بین تعداد گل در بوته و وزن تر گلبرگ در گل با عملکرد گل در بوته مشاهده شد که تعداد گل در بوته بالاترین اثر مستقیم را بر عملکرد گل در بوته داشت. بنابراین، میتوان از این صفات به عنوان معیار انتخاب در بین ژنوتیپها در جهت افزایش عملکرد گل در بوته گلمحمدی استفاده کرد. نتیجهگیری: نتایج این مطالعه بیانگر وجود تنوع ژنتیکی بالا در ژنوتیپهای گلمحمدی و نقش مؤثر صفات عملکردی در گزینش ژنوتیپهای برتر است. تعداد گل در بوته بهعنوان مهمترین صفت مؤثر بر عملکرد گل معرفی شد و میتواند معیار اصلی در برنامههای اصلاحی باشد. ژنوتیپهای اصفهان 8، اصفهان 6، تهران و یزد 2 بهدلیل عملکرد بالا و سازگاری مناسب، برای کشت در شرایط نیمهخشک و سرد همدان پیشنهاد میشوند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گلمحمدی؛ سازگاری؛ ژنوتیپ؛ عملکرد گل؛ همدان | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Selection of compatible genotypes of Rosa damascena Mill for cold semi-arid conditions in Hamadan based on flower yield and related traits | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Homayon Kheyri1؛ Alireza Rajabi Mazhar2؛ Fatemeh Salimi1؛ Seyed Reza Tabaei-Aqdai3؛ Mohamad Souri4؛ Javad Hamzei5؛ Nasim Shabani1 | ||
| 1Research Division of Natural Resources, Hamedan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Hamedan, Iran | ||
| 2Research Division of Natural Resources, Hamedan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Hamedan, Iran | ||
| 3Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| 4Research Division of Agricultural and Horticultural Plants, Hamedan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Hamedan, Iran | ||
| 5Department of Plant Production and Genetics, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and objectives: The damask rose (Rosa damascena Mill.) belongs to the Rosaceae family and has been cultivated in Iran for many years for the production of rose water. It is highly valued for its medicinal properties and is often referred to as “fragrant gold.” Damask rose essential oil, extracted from its flowers, is among the most valuable and expensive essential oils in the world. Notably, damask rose exhibits considerable genetic diversity, which influences important traits such as flower yield per plant, number of flowers per plant, flower weight, essential oil quality, flower color and shape, and resistance to diseases and environmental stresses. Identifying these variations among different genotypes can help improve crop yield and quality. This study compares rose genotypes from various origins to identify desirable traits for different ecological regions, evaluating the effects of genetic and environmental factors, trait stability, and adaptation to diverse conditions. Ultimately, the goal is to identify superior rose varieties with optimal flower and essential oil yields suitable for the cold semi-arid climate of Hamedan. Methodology: In this experiment, 41 genotypes of Rosa damascena Mill., collected from different parts of the country, were cultivated in a randomized complete block design with three replications at the Ekbatan Research Station, located at the Agricultural and Natural Resources Research Center of Hamadan. Each genotype was evaluated under uniform management conditions without the application of specific stress treatments. Since flowers are the economic organ and the main source of active compounds in damask rose, several traits were recorded to identify cultivars compatible with the ecological conditions of Hamadan and capable of producing higher flower yields. These traits included flower yield per plant, number of flowers per plant, number of petals per flower, percentage of dry matter in flowers, fresh weight of petals per flower, ratio of fresh petal weight to total flower weight, flowering duration, plant vigor, plant height, and canopy diameter. Measurements were recorded over three growing seasons from 2006 to 2008. Finally, the data collected were analyzed using PAST, SPSS, and SAS software. Results: The analysis of variance for the traits studied revealed highly significant differences among genotypes for all traits. Genotype, year, and the genotype × year interaction had a significant effect on flower yield and number of flowers per plant at the 1% probability level, and on plant height and canopy diameter at the 5% probability level. In addition, the effects of genotype and year on fresh petal weight per flower, plant height, and canopy diameter were significant at the 1% probability level. Factor analysis indicated that the first factor, as the principal factor, explained about 98% of the total variation. Within this factor, the number of traits, flowers per plant, and flower yield per plant showed positive loadings, reflecting the high diversity among genotypes. Furthermore, the results of principal component analysis confirmed the grouping obtained from cluster analysis; the three groups identified by cluster analysis were clearly distinguished in the principal component analysis. The genotypes in the second group, including Isfahan 8, Isfahan 6, Tehran, and Yazd 2, were identified as superior genotypes. Moreover, a positive and significant correlation was observed between the number of flowers per plant and fresh petal weight per flower with flower yield per plant. Among these traits, the number of flowers per plant had the greatest direct effect on flower yield per plant. Therefore, these traits can be considered as important selection criteria for improving flower yield in damask rose genotypes. Conclusion: This study demonstrated considerable genetic diversity among damask rose genotypes and highlighted the important role of yield-related traits in the selection of superior genotypes. The number of flowers per plant was identified as the most influential trait affecting flower yield and can be used as a primary selection criterion in breeding programs. The genotypes Isfahan 8, Isfahan 6, Tehran, and Yazd 2 are recommended for cultivation under the semi-arid and cold climatic conditions of Hamedan due to their high performance and adaptability. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Damask rose, adaptability, genotype, flower yield, Hamadan | ||
| مراجع | ||
|
- Ahmad, R., Ali, H.M., Lisek, A., Mosa, W.F., Ercisli, S. and Anjum, M.A., 2023. Correlation among some phenological and biochemical traits in date palm (Phoenix dactylifera L.) germplasm. Frontiers in Plant Science, 14: 1118069. https://doi.org/10.3389/fpls.2023.1118069 - Amiri, M.B., Rezvani Moghaddam, P. and Jahan, M., 2016. Study of morphological characteristics affecting yield of Echium amoenum under different organic and chemical fertilizers and plant densities. Iranian Journal of Horticultural Science, 47(1): 55-69. https://doi.org/10.22059/ijhs.2016.58212 - Babalar, M., Khoshsokhan, F., Fattahi Moghaddam, M.R. and Pourmeidani, A., 2013. An evaluation of morphological diversity and oil content in some populations of Thymus kotschyanus Boiss. and Hohen. Iranian Journal of Horticultural Science, 44(2): 119-128. https://doi.org/20.1001.1.2008482.1392.44.2.1.8 - Fattahi, B., Nazeri, V. and Kalantari, S., 2014. Evaluation of different ecotypes of Salvia reuterana Boiss. in Iran. Journal of Crop Production and Processing, 4(11): 133-148. https://doi.org/20.1001.1.22518517.1393.4.11.9.3 - Fazeli, F., Najafi Zarini, H., Arefrad, M. and Mirabadi, A.Z., 2015. Assessment of relation of morphological traits with seed yield and their diversity in M4 generation of soybean mutant lines (Glycine max (L.) Merrill) through factor analysis. Journal of Crop Breeding, 7(17): 47-56. https://doi.org/20.1001.1.22517512.1394.7.17.6.1 - Ghanavati, M., Hoshmand, S., Albrecht, S. and Otto, L., 2022. Investigation of genetic diversity in some chamomile genotypes (Matricaria chamomilla L.) using morphological, phenological and essential oil traits. Journal of Crop Breeding, 14(41): 19-28. https://doi.org/10.52547/jcb.14.41.19 - Gholami, B. and Faravani, M., 2018. Study of adaptability and comparison of flower and essential oil yield in different Rosa damascena Mill. genotypes in Gonabad county. Second International Conference on Medicinal Plants, Organic Agriculture, Natural Products, and Pharmaceuticals. Mashhad, 13 March: 3465p. https://civilica.com/l/9915/ - Ghorbanzadeh, N.M. and Zareh Mehrjerdi, M., 2018. Study of trait correlation and causal analysis of seed yield in black cumin (Nigella sativa L.) populations. Journal of Plant Production Research, 25(3): 1-12. https://doi.org/20.1001.1.22517512.1397.25.3.1.2 - Grdiša, M., Jeran, N., Varga, F., Liber, Z., Turudić, A. and Šatović, Z., 2024. Local adaptation to the native environment affects pyrethrin variability in Dalmatian pyrethrum populations. Frontiers in Plant Science, 15: 1404614. https://doi.org/10.3389/fpls.2024.1404614 - Haghi Kashani, A., Arab, M., Tabaei Aghdaei, S.R., Zeinali, H. and Roozban, M.R., 2012. The relationship between flower yield and yield components in damask rose (Rosa damascena Mill.) in different regions of Iran. Journal of Crops Improvement, 14(1): 1-12. https://doi.org/20.1001.1.22517512.1391.14.1.1.1 - Hattari Zamani, Z., Nazeri, V. and Tabrizi, A., 2012. Investigation of genetic diversity of Ziziphora tenuor in Iran using RAPD molecular markers. Horticultural Sciences of Iran, 43(3): 337-344. https://doi.org/20.1001.1.22517512.1391.43.3.5.7 - Jabbari, H., Fanaei, H.R., Shariati, F., Sadeghi Garmarodi, H., Abasali, M. and Omidi, A.H., 2021. Principal components analysis of some Iranian and foreign safflower genotypes using morphological and agronomic traits. Journal of Crops Improvement, 24(1): 125-143. https://doi.org/10.22059/jci.2021.324606.2559 - Jan Ahmadi, S., Mortazaeinezhad, F., Zeinali, H., Askari-Khorasgani, O. and Pessarakli, M., 2019. Evaluation of various Rosa damascena Mill. genotypes grown under rainfed semi-arid conditions. Communications in Soil Science and Plant Analysis, 50(20): 2534-2543. https://doi.org/10.1080/00103624.2019.1652103 - Kakaei, M. and Hajmoradi, F., 2023. Investigating the morphological characteristics of the medicinal plant Peganum harmala L. in western Iran. Taxonomy and Biosystematics, 15(54): 121-136. https://doi.org/10.22059/taxbiosys.2023.347511.654933 - Kamali, M., Samsampour, D., Bagheri, A., Mehrafarin, A. and Homaei, A., 2023. Investigating the diversity of morpho-physiological traits in some populations of Teucrium stocksianum Boiss. Iranian Journal of Rangelands and Forests Plant Breeding and Genetic Research, 30(2): 145-160. https://doi.org/20.1001.1.22517512.1402.30.2.7.5 - Mafakheri, A., Siosemardeh, A., Bahramnejad, B., Struik, P.C. and Sohrabi, E., 2010. Effect of drought stress on yield, proline and chlorophyll contents in three chickpea cultivars. Australian Journal of Crop Science, 4(8): 580-585. https://doi.org/10.3316/informit.123456789 - Marashi, S.H., Seifi, A., Nabati, J., Hasanfard, A. and Yousefi, A., 2023. Evaluation of genetic diversity and classification of sesame (Sesamum indicum L.) genotypes under Mashhad conditions. Iranian Journal of Field Crop Science, 54(1): 197-212. https://doi.org/10.22059/ijfcs.2022.347511.654933 - Nie, Y., Ji, W. and Ma, S., 2019. Assessment of heterosis based on genetic distance estimated using SNP in common wheat. Agronomy, 9(2): 66. https://doi.org/10.3390/agronomy9020066 - Sadeghzadeh Ahari, D., Hassandokht, D.M.R., Kashi, A.K. and Amri, A., 2014. Genetic diversity and broad-sense heritability of some morphological characteristics of fenugreek under limited irrigation. Seed and Plant Improvement Journal, 30(2): 383-397. https://doi.org/20.1001.1.22517512.1393.30.2.9.5 - Saljughianpour, M., Javadzadeh, S.M. and Ebrahimi, A., 2019. Investigation of genetic diversity in some Aloe sp. accessions using morphological markers under in vitro conditions. New Findings in Agriculture, 14(3): 45-56. https://doi.org/20.1001.1.22517512.1398.14.3.7.2 - Shirzadi, I., Yavari, A.R. and Haddadinejad, M., 2023. Evaluation of morphological diversity of different ecotypes of Amygdalus scoparia Spach: A medicinal plant resistant to hard environmental conditions. Journal of Medicinal Plants and By-products, 2: 125-133. https://doi.org/10.22092/jmpb.2022.358981.1482 - Song, R., Shi, P., Xiang, L., He, Y., Dong, Y., Miao, Y. and Qi, J., 2024. Evaluation of barley genotypes for drought adaptability: based on stress indices and comprehensive evaluation as criteria. Frontiers in Plant Science, 15: 1436872. https://doi.org/10.3389/fpls.2024.1436872 - Sreewongchai, T., Sripichitt, P. and Matthayatthaworn, W., 2021. Parental genetic distance and combining ability analyses in relation to heterosis in various rice origins. Journal of Crop Science and Biotechnology, 24: 327-336. https://doi.org/10.1007/s12892-021-00065-9 - Tabaei-Aghdaei, S.R., Kazemi, M. and Jafari, A.A., 2002. Quantitative and qualitative trait associations in Rosa damascena under the climatic conditions of Khuzistan, Iran. Ecology, 7(3): 82-83. https://doi.org/20.1001.1.22517512.1381.7.3.2.1 - Yousefi, B. and Tabaei-Aghdaei, S.R., 2021. Detection methods of stable and adaptable Iranian Rosa damascena Mill. genotypes for essential oil yield. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 37(4): 639-657. https://doi.org/10.22092/ijmapr.2021.2323198 - Yousefi, B. and Tabaei-Aghdaei, S.R., 2021. Evaluation of stability analysis models for the selection of high flower yield and stability in Rosa damascena Mill. genotypes. Iranian Journal of Rangelands and Forests Plant Breeding and Genetic Research, 29(1): 78-90. https://doi.org/20.1001.1.22517512.1400.29.1.6.3 - Yousefi, B., 2019. Evaluation of genetic diversity of flower yield and its components in 12 local genotypes of Rosa damascena Mill. in Kurdistan province. Iranian Journal of Horticultural Science, 50(3): 723-732. https://doi.org/10.22059/ijhs.2018.259075.1454 - Yousefiazarkhanian, M., Asghari, A., Ahmadi, J. and Ashraf Jafari, A., 2016. Investigation of morphological variation among some Salvia L. species and ecotypes by multivariate statistical analysis. Journal of Crop Breeding, 8(20): 45-58. https://doi.org/20.1001.1.22517512.1395.8.20.5.4 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 459 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 228 |
||