| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شمارهها | 3,186 |
| تعداد مقالات | 35,332 |
| تعداد مشاهده مقاله | 51,393,618 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 91,298,936 |
انتخاب ژنوتیپ های سازگار گلمحمدی. Rosa damascene Mill به شرایط نیمه خشک سرد همدان با استفاده از عملکرد گل و صفات وابسته به آن | ||
| تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 26 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijmapr.2026.368119.3510 | ||
| نویسندگان | ||
| همایون خیری1؛ علیرضا رجبی مظهر2؛ فاطمه سلیمی* 3؛ سید رضا طبائی عقدایی4؛ محمد سوری1؛ جواد حمزه ئی5؛ نسیم شعبانی3 | ||
| 1محقق مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان | ||
| 2عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان | ||
| 3بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی همدان | ||
| 4موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع | ||
| 5دانشگاه بوعلی سینا همدان / زراعی-اکولوژیکی-کشت مخلوط | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: گلمحمدی با نام علمی Rosa damascena Mill از خانواده Rosaceae است. از سالهای گذشته در ایران، از گل این گیاه برای تهیه گلاب استفاده میشد. این گیاه یکی از گونههای ارزشمند گیاهان دارویی به شمار میرود، به طوری که به طلای معطر معروف است. گلبرگهای گل محمدی حاوی اسانس هستند. اسانس گلمحمدی یکی از با ارزشترین، پرمصرفترین و گرانترین اسانسها میباشد. در گلمحمدی، تنوع ژنتیکی قابل توجهی وجود دارد که این تنوع بر روی صفات مختلف گیاه تأثیر میگذارد. برخی از این صفات شامل عملکرد گل در بوته، تعداد گل در بوته، وزن گل، کیفیت اسانس، رنگ و شکل گل، مقاومت به بیماریها و تنشهای محیطی هستند. شناسایی و بهرهبرداری از آن میتواند بهطور قابل توجهی به بهبود عملکرد و کیفیت محصول کمک کند. مقایسه ژنوتیپهای گلمحمدی با منشاء مختلف برای گزینش صفات مطلوب در مناطق مختلف اکولوژیک، میزان نقش ژنتیک و محیط، پایداری هر یک از صفات مورد بررسی و واکنش و سازگاری به شرایط اکولوژیک مختلف مشخص میشود. همچنین ارقام مناسب و برتر از نظر عملکرد گل و اسانس با شرایط محیطی مورد نظر تعیین میگردد. هدف اصلی این مطالعه، شناسایی و انتخاب ژنوتیپهای سازگار گلمحمدی (R. damascena Mill.) به شرایط نیمه خشک و سرد همدان بود که در این راستا، به دلیل اهمیت گل، بهعنوان اندام دارای مواد مؤثره و ارزش اقتصادی در گلمحمدی و عملکرد آن به عنوان یکی از مهمترین شاخصها برای گزینش ژنوتیپهای برتر جمعآوری شده از نقاط مختلف مدنظر قرار گرفت. ژنوتیپها خوشه بندی و تجزیه عاملها برای تعیین صفات مهمتر انجام گردید و ژنوتیپهای سازگار معرفی شد. مواد و روش ها: در این آزمایش، 41 ژنوتیپ گلمحمدی جمع آوری شده از نقاط مختلف کشور در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقاتی اکباتان واقع در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان کشت شدند. برای انتخاب ارقام گلمحمدی سازگار به شرایط اکولوژیکی همدان با تولید گل بیشتر، صفاتی از قبیل عملکرد گل در بوته، تعداد گل در بوته، تعداد گلبرگ در گل، درصد ماده خشک گل، وزنتر گلبرگ در گل، نسبت وزنتر گلبرگ به گل، طول دوره گلدهی، شادابی بوته، ارتفاع بوته و قطر تاج پوشش در طی سه سال زراعی 1387-1385 یادداشت و در نهایت دادهها با نرم افزارهای PAST, SPSS, SAS تجزیه شدند. نتایج: اثر ژنوتیپها، در همه صفات اندازهگیری شده در سطح احتمال یک درصد معنیدار گزارش شد. اثر ژنوتیپ، سال و اثرمتقابل ژنوتیپ × سال بر عملکرد گل و تعداد گل در بوته در سطح احتمال یک درصد و بر ارتفاع و قطر تاج پوشش در سطح احتمال پنج درصد معنیدار شد. همچنین، اثر ژنوتیپ و سال بر وزن تر گلبرگ، ارتفاع بوته و قطر تاج پوشش در سطح احتمال یک درصد معنیدار بود تجزیه به عاملها نشان داد که عامل اول به عنوان عامل اصلی حدود 98 درصد تغییرات را شامل میشد. در این عامل، صفات تعداد گل در بوته، عملکرد گل در بوته با بار عاملی مثبت و بالا تنوع ژنوتیپها را توجیه نمود. همچنین، نتایج تجزیه به مؤلفه عاملهای اصلی، گروهبندی به دست آمده از تجزیه کلاستر را تأیید نمود. بهطوری که در تجزیه به مولفههای اصلی، سه گروه به دست آمده از تجزیه کلاستر قابل تفکیک بودند. ژنوتیپهای گروه دوم شامل اصفهان8، اصفهان6، تهران و یزد2 جز ژنوتیپهای برتر معرفی شدند. علاوه بر این، همبستگی مثبت و معنیدار بین تعداد گل در بوته و وزنتر گلبرگ در گل با عملکرد گل در بوته مشاهده شد که تعداد گل در بوته بالاترین اثر مستقیم را بر عملکرد گل در بوته داشت. بنابراین میتوان از این صفات به عنوان معیار انتخاب در بین ژنوتیپها در جهت افزایش عملکرد گل در بوته گلمحمدی استفاده نمود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گلمحمدی؛ سازگاری؛ ژنوتیپ؛ عملکرد گل؛ همدان | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Selection of compatible genotypes of Rosa damascene Mill for cold semi-arid conditions in Hamadan based on flower yield and related traits | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Homayon kheiri1؛ Alireza Rajabi Mazhar2؛ Fatemeh Salimi3؛ Seyedreza Tabaeiaghdaee4؛ Mohamad souri1؛ Javad Hamzei5؛ nasim shabani3 | ||
| 1Natural resources research in Hamadan | ||
| 2Agriculture and Natural Resources Research Center of Hamadan, Iran | ||
| 3Division of Natural Resources, Hamedan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center | ||
| 4Research Institute of Forests and Rangelands | ||
| 5Department of Plant Production, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and objectives: The Damask rose, or Rosa damascena Mill, is part of the Rosaceae family and has been used in Iran for many years to produce rose water. It is highly valued for its medicinal properties, often referred to as "fragrant gold." Damask rose essential oil, derived from the flowers, is among the most prized and costly essential oils. Notably, the Damask rose exhibits considerable genetic diversity, influencing traits such as flower yield per plant, number of flowers per plant, flower weight, essential oil quality, color and shape of flower, and resistance to diseases and environmental stressors. Identifying these variations in different genotypes can enhance crop yield and quality. This study compares rose genotypes from various origins to select desirable traits for differing ecological regions, assessing the influence of genetics and environment, the stability of traits, and adaptation to diverse conditions. Ultimately, the goal is to identify superior rose varieties with optimal flower and essential oil yields suitable for the cold semi-arid climate of Hamedan. Flower yield and associated traits were measured to evaluate adaptability across genotypes, which were then clustered and analyzed to highlight significant traits and identify compatible genotypes. Methodology: In this experiment, 41 genotypes of Rosa damascene Mill collected from different parts of the country were cultivated in a randomized complete block design with three replications at the Ekbatan Research Station, located in the Agricultural and Natural Resources Research Center of Hamadan. To select Damask rose cultivars that are compatible with the ecological conditions of Hamadan and produce higher flower yields, traits such as flower yield per plant, number of flowers per plant, number of petals per flower, percentage of dry matter in flowers, fresh weight of petals in flowers, ratio of fresh weight of petals to total flower weight, duration of flowering, plant vigor, plant height, and canopy diameter were recorded over three growing seasons from 2006 to 2008. Finally, the data were analyzed using PAST, SPSS, and SAS software. Results: The analysis of variance for the studied traits showed a highly significant difference among genotypes for all traits. Genotype, year, and the interaction of genotype × year were significant on flower yield and number of flowers per plant at the 1% probability level, and on height of shrub and canopy diameter at the 5% probability level. Also, the effect of genotype and year on fresh petal weight, plant height of shrub, and canopy diameter was significant at the 1% probability level. Factor analysis revealed that the first factor, as the main factor, accounted for about 98% of the variations. In this factor, the traits of the number of flowers per plant and flower yield per plant had a positive factor loading, justifying the high diversity of genotypes. Additionally, the results of the principal component analysis confirmed the grouping obtained from cluster analysis, such that in the principal component analysis, the three groups derived from cluster analysis were distinguishable. The genotypes in the second group, including Isfahan 8, Isfahan 6, Tehran, and Yazd 2, were identified as the superior genotypes. Furthermore, a positive and significant correlation was observed between the number of flowers per plant and the fresh weight of petals per flower with flower yield per plant, with the number of flowers per plant having the highest direct effect on flower yield per plant. Therefore, these traits can be used as selection criteria among genotypes to enhance flower yield in damask rose plants. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Damask rose, adaptability, genotype, flower yield, Hamadan | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 13 |
||