| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,251 |
| تعداد مقالات | 35,918 |
| تعداد مشاهده مقاله | 54,587,298 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 93,700,992 |
جایگاه حفاظتی گونه انحصاری Fritillaria pavehensis Advay & Tekşen (Liliaceae) | ||
| طبیعت ایران | ||
| مقاله 11، دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 56، فروردین و اردیبهشت 1405، صفحه 85-92 اصل مقاله (684.38 K) | ||
| نوع مقاله: معرفی گونه‌های گیاهی نادر و در معرض انقراض ایران | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/irn.2026.370651.1678 | ||
| نویسندگان | ||
| نسترن جلیلیان* 1؛ حبیب اله رحیمی2؛ فهمی سلیمانی3؛ زیبا جم زاد4؛ عادل جلیلی4 | ||
| 1دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران. | ||
| 2کارشناس ارشد پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران | ||
| 3کارشناس طب سنتی، کرمانشاه، ایران | ||
| 4استاد پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| گونه Advay & Teksen Fritillaria pavehensis (لاله واژگون پاوه‌ای) گیاهی چندساله و پیازدار از تیره لاله (Liliaceae) است. این گونه در منطقه‌ای محدود در کوه آتشگاه شهرستان پاوه در استان کرمانشاه میروید. جایگاه حفاظتی این گونه در قالب طرح تعیین جایگاه حفاظتی گیاهان و اکوسیستمهای ایران و انتشار فهرست قرمز گونه‌های گیاهی ایران، براساس شیوهنامه اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) و با استفاده از سه معیار میزان حضور، سطح تحت اشغال و اندازه جمعیت تعیین شد. سطح تحت اشغال (AOO)، با پیمایش و مشاهده صحرایی و استقرار پلات در رویشگاه‌ها، همچنین محاسبه با نرمافزار ژئوکت، 050/0 کیلومترمربع و محدوده حضور آن (EOO) درمجموع حدود 659/0 کیلومترمربع اندازه‌گیری شد که براساس آن «در بحران انقراض» (critically endangered: CR) قرار گرفت. هجوم ملخ‌ها، برداشت برگ‌ها توسط افراد محلی، حضور گراز (خوک وحشی)، کل و بز کوهی، شکستن بوته‌ها به‌دلیل سنگلاخی و واریزه‌ای بودن رویشگاه و چرای دام‌های روستاهای اطراف مهمترین عوامل تخریب این گونه هستند. شایان ذکر است، حفاظت خارج از رویشگاه از طریق روش‌های کشت بافت، تکثیر رویشی از طریق پیازچه‌ها، جمع‌آوری بذرها و ذخیره‌سازی آنها در بانک ژن منابع طبیعی و کاشت گیاه در باغ‌های گیاهشناسی، از پایدارترین شیوه‌های حفاظت درازمدت این گونه به‌شمار می‌روند. بهاینترتیب، ترکیب روش‌های گوناگون حفاظت خارج از رویشگاه در کنار اقدامات حفاظتی درونرویشگاهی می‌تواند نقش مؤثری را در جلوگیری از انقراض و تضمین بقای بلندمدت لاله واژگون ایفا نماید. بنابراین، پیشنهاد می‌شود سازمان‌های منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و حفاظت محیطزیست، مناطق پراکنش این گونه انحصاری را به‌عنوان رویشگاه‌های حفاظتشده و ذخیره‌گاه معرفی نمایند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت؛ لاله واژگون پاوه‌ای؛ جایگاه حفاظتی؛ گونه انحصاری | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The conservation status of endemic Fritillaria pavehensis Advay & Tekşen (Liliaceae) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Nastaran Jalilian1؛ Habibollah Rahimi2؛ Fahmi Soleimani3؛ Ziba Jamzad4؛ Adel Jalili4 | ||
| 1Associate Prof., Forests and Rangelands Research Department, Kermanshah Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, (AREEO), Kermanshah, Iran, | ||
| 2Senior Research Expert, Forests and Rangelands Research Department, Kermanshah Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, (AREEO), Kermanshah, Iran | ||
| 3Expert in traditional medicine, Kermanshah, Iran | ||
| 4Prof., Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Fritillaria pavehensis Advay & Teksen is a perennial bulbous species belonging to the Liliaceae family. The habitat of this species is restricted to a limited area on Atashgah Mountain in Paveh city, Kermanshah province, western Iran. Based on IUCN guidelines, three criteria were used to evaluate the conservation status of this species: extent of occurrence (EOO), area of occupancy (AOO), and population size. Field surveys, plot-based assessments, and spatial analyses using GeoCAT software indicated that the AOO is only 0.050 km², while the EOO is approximately 0.659 km². Based on these estimates, the species is classified as critically endangered (CR). The major threats to this species include locust outbreaks, harvesting of leaves by local communities, herbivory by wild boars, wild goats and mouflon, trampling and breakage of plants due to the rocky and scree habitat, as well as grazing pressure from domestic livestock. Therefore, conservation of this species requires designating its distribution range as a protected site, coupled with ex-situ strategies such as tissue culture, vegetative propagation, seed banking, and cultivation in botanical gardens. Integrating in situ and ex situ approaches is essential to prevent extinction and ensure the long-term survival of this unique endemic. It is recommended that the Natural Resources and Watershed Management Organization and environmental protection organizations formally designate the distribution areas of this endemic species as protected habitats and conservation reserves. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| IUCN, Fritillaria pavehensis, conservation status, endemic species | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 149 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 154 |
||