| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شمارهها | 3,196 |
| تعداد مقالات | 35,422 |
| تعداد مشاهده مقاله | 52,237,953 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 91,772,187 |
حکمرانی کیفیت در زنجیره تأمین کاغذ بازیافتی ایران: تحلیلی نهادی و پیامدهای اصلاحی | ||
| تحقیقات علوم چوب و کاغذ ایران | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 04 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijwpr.2026.372257.1829 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد رضا فتحی* 1؛ کاظم تیموری2 | ||
| 1دانشیار گروه مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، موسسه آموزش عالی الکترونیکی نور طوبی، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: گذار به اقتصاد چرخشی و گسترش زنجیرههای تأمین حلقهبسته، کاغذ بازیافتی را به یکی از مواد اولیه راهبردی در صنعت کاغذ تبدیل کرده است. با این حال، در زنجیرههای لجستیک معکوس و بازیافت، کیفیت مواد بازیافتی بهطور ذاتی با عدم قطعیت همراه است و همین موضوع بر پایداری فرایند تولید، تصمیمهای بهرهبرداری، هزینههای توقف و ضایعات، و نیز پذیرش بازار اثر میگذارد. در ایران نیز با وجود اجتنابناپذیر بودن بازیافت کاغذ از منظر اقتصادی و محیطزیستی، چالشهای نهادی و اجرایی موجب شده است که کیفیت ورودی بازیافتی در بسیاری موارد متغیر و چانهزنیپذیر باقی بماند. بنابراین، هدف این پژوهش تبیین این مسئله است که «حکمرانی کیفیت» در زنجیره تأمین کاغذ بازیافتی در ایران چگونه شکل میگیرد، کدام مرزبندیها و مفروضات نهادی کیفیت را در وضعیت موجود بازتولید میکند، و بر پایه این شناخت، چه پیامدهای اصلاحی و پیشنهادهای اجرایی قابل دفاعی میتوان ارائه داد. مواد و روشها: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی انجام شد و چارچوب تحلیلی آن بر مبنای سیستمهای ابتکاری انتقادی و دوازده پرسش مرزی استوار است. منطق سیستمهای ابتکاری انتقادی بر مقایسه منظم وضع موجود و «وضع مطلوب بنا میشود و امکان میدهد داوریهای مرزی مرتبط با هدفها، اختیار تصمیمگیری، دانش معتبر و مشروعیت تصمیمها آشکار و قابل نقد شود. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۲۰ خبره و کنشگر کلیدی زنجیره تأمین کاغذ بازیافتی گردآوری شد. مشارکتکنندگان بهصورت هدفمند و از حلقههای اصلی زنجیره انتخاب شدند و شامل مدیران و کارشناسان کارخانههای مصرفکننده کاغذ بازیافتی (بهویژه مسئولان خرید، تولید و کنترل کیفیت)، فعالان جمعآوری/تفکیک و مراکز پردازش، واسطهها و عمدهفروشان، و افراد آشنا با استاندارد، آزمون و سازوکارهای نظارتی بودند. محل فعالیت خبرگان در کانونهای اصلی مرتبط با شبکه بازیافت و صنعت کاغذ در کشور قرار داشت و مصاحبهها با هدف پوشش تنوع دیدگاهها در تهران و کرج، اصفهان، استانهای شمالی و خوزستان انجام گرفت. متن مصاحبهها پس از پیادهسازی، با اتکا به دوازده پرسش مرزی کدگذاری و در چهار بُعد انگیزش، کنترل، دانش و مشروعیت بازآرایی شد؛ سپس برای افزایش شفافیت و قابلیت ردیابی، نتایج به محورهای نهادی و بستههای اصلاحی متناظر ترجمه گردید. یافتهها: نتایج نشان داد که در وضعیت موجود، هدف غالب حکمرانی کیفیت بیشتر بر تداوم جریان تأمین و معامله و تأمین کوتاهمدت خوراک متمرکز است و معیارهای موفقیت عمدتاً اقتصادی و عملیاتی تعریف میشود؛ بنابراین کیفیت غالباً تا سطح حداقلهای لازم برای پذیرش یا استمرار تولید تقلیل مییابد. در بُعد کنترل، تصمیمگیری درباره پذیرش/رد محموله، درجهبندی و قیمتگذاری پراکنده و چندکانونی است و در کنار برخی قواعد رسمی، تا حد قابل توجهی به عرف بازار و توافقهای موردی متکی میماند. همچنین عدم تقارن در دسترسی به اهرمهایی مانند تجمیع حجم، اطلاعات بازار، امکان اختلاط محمولهها، دسترسی به مشتریان بزرگ و ابزارها و نتایج آزمون، کیفیت را به متغیری چانهزنیپذیر تبدیل میکند و نوسان کیفیت را بازتولید مینماید. در بُعد دانش، اگرچه تجربه میدانی نقش محوری دارد، نبود دادههای یکپارچه و قابل اتکا و نیز فقدان رویههای یکنواخت نمونهبرداری، آزمون و گزارشدهی قابل استناد باعث میشود تصمیمها و اختلافات کیفیتی بر اطلاعات غیررسمی تکیه کند و امکان حل اختلاف مبتنی بر شواهد مشترک محدود شود. در بُعد مشروعیت نیز ضعف مسیرهای نمایندگی و پاسخگویی درباره ادعاها و تصمیمهای کیفیتی مشاهده شد؛ بهگونهای که گروههای متأثر و هزینهپرداز الزاماً امکان اثرگذاری مؤثر بر قواعد یا پیگیری تصمیمها را ندارند و در نتیجه، منطق غالب به سمت نگاه بازارمحور و معاملهای میل میکند. نتیجهگیری: این پژوهش نشان میدهد برای بهبود پایدار کیفیت، مداخلههای تکحلقهای یا صرفاً فنی کفایت ندارد و اصلاح حکمرانی کیفیت باید همزمان قواعد مشترک، داده معتبر، مشوقهای همراستا و پاسخگویی را تقویت کند. بر پایه یافتهها، چهار بسته پیشنهادی اجرایی ارائه میشود: (۱) «استاندارد و زیرساخت آزمون» برای تبدیل کیفیت به معیار سنجشپذیر و قابل استناد از طریق شاخصهای حداقلی، نمونهبرداری/آزمون یکنواخت و ممیزی دورهای؛ (۲) «شفافیت و حکمرانی داده» برای کاهش عدم تقارن اطلاعات با برگه کیفیت محموله، ثبت سوابق و دسترسی استاندارد به مستندات؛ (۳) «قراردادهای کیفیتمحور و همراستاسازی مشوقها» با قیمتگذاری وابسته به کیفیت و سازوکار پاداش/جریمه عدم انطباق؛ و (۴) «تنظیمگری، پاسخگویی و حل اختلاف» با تعیین مسئولیتها و داوری مبتنی بر آزمون. اجرای تدریجی و هماهنگ این بستهها میتواند ثبات کیفیت ورودی، کاهش هزینههای کیفیت پایین و افزایش قابلیت اتکا در تأمین را در سطح زنجیره تقویت کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حکمرانی کیفیت؛ کاغذ بازیافتی؛ زنجیره تأمین؛ تحلیل نهادی؛ سیستمهای ابتکاری انتقادی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Quality Governance in Iran’s Recycled Paper Supply Chain: An Institutional Analysis and Reform Implications | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Reza Fathi1؛ Kazem Teymouri2 | ||
| 1Associate Professor, College of Farabi, University of Tehran, Iran | ||
| 2M.A. Student in Business Administration, Noor Tooba Electronic Higher Education Institute, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and Objective: The transition to a circular economy and the expansion of closed-loop supply chains have made recycled paper a strategic raw material in the paper industry. However, in reverse logistics and recycling chains, the quality of recycled materials is inherently uncertain, which affects production process stability, operational decisions, downtime and scrap costs, and market acceptance. In Iran as well, despite the economic and environmental inevitability of paper recycling, institutional and operational challenges have caused the quality of recycled inputs to remain variable and negotiable in many cases. Accordingly, this study aims to explain how “quality governance” is formed in Iran’s recycled paper supply chain, which boundary judgments and institutional assumptions reproduce the current quality situation, and, based on this understanding, what defensible reform implications and actionable recommendations can be proposed. Materials and Methods: This research adopted a qualitative approach, and its analytical framework is based on Critical Systems Heuristics and its twelve boundary questions. The logic of Critical Systems Heuristics relies on a systematic comparison between the current state and the desired state, making it possible to render explicit and open to critique the boundary judgments related to objectives, decision-making authority, valid knowledge, and the legitimacy of decisions. Data were collected through semi-structured interviews with 20 experts and key actors in the recycled paper supply chain. Participants were purposively selected from the main links of the chain and included managers and specialists from factories that use recycled paper (especially those responsible for procurement, production, and quality control), collection/sorting and processing actors, intermediaries and wholesalers, and individuals familiar with standards, testing, and oversight mechanisms. The experts’ professional activities were located in the country’s main hubs connected to the recycling network and the paper industry, and interviews were conducted to capture diverse perspectives in Tehran and Karaj, Isfahan, the northern provinces, and Khuzestan. After transcription, interview texts were coded using the twelve boundary questions and reorganized across four dimensions—motivation, control, knowledge, and legitimacy; then, to increase transparency and traceability, the results were translated into institutional axes and corresponding reform packages. Findings: The results showed that in the current state, the dominant goal of quality governance is largely focused on maintaining the flow of supply and transactions and ensuring short-term feedstock provision, while success criteria are defined mainly in economic and operational terms; therefore, quality is often reduced to the minimum level required for acceptance or continued production. In the control dimension, decision-making regarding acceptance/rejection, grading, and pricing is dispersed and multi-centered and, alongside some formal rules, remains significantly reliant on market conventions and case-by-case agreements. In addition, asymmetry in access to levers such as volume aggregation, market information, the ability to mix loads, access to large customers, and testing tools and results turns quality into a negotiable variable and reproduces quality fluctuations. In the knowledge dimension, although field experience plays a central role, the lack of integrated and reliable data and the absence of uniform procedures for sampling, testing, and producing defensible reports cause quality decisions and disputes to rely on informal information, limiting evidence-based dispute resolution. In the legitimacy dimension, weaknesses were observed in representation and accountability channels regarding quality claims and decisions; affected and cost-bearing groups do not necessarily have an effective ability to influence rules or follow up decisions, and as a result, the dominant logic tends toward a market-centered, transactional view. Conclusion: This study indicates that single-link or purely technical interventions are insufficient for sustainable quality improvement, and that reforming quality governance must simultaneously strengthen shared rules, reliable data, aligned incentives, and accountability. Based on the findings, four proposed executive reform packages are presented: (1) “standards and testing infrastructure” to turn quality into a measurable and defensible criterion through minimum indicators, uniform sampling/testing, and periodic audits; (2) “transparency and data governance” to reduce information asymmetry through a load quality sheet, record-keeping, and standardized access to documentation; (3) “quality-based contracts and incentive alignment” through quality-dependent pricing and reward/penalty mechanisms for nonconformance; and (4) “regulation, accountability, and dispute resolution” through clarified responsibilities and test-based arbitration. The gradual and coordinated implementation of these packages can enhance input quality stability, reduce the costs of poor quality, and improve supply reliability across the chain. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| quality governance, recycled paper, supply chain, institutional analysis, Critical Systems Heuristics | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 94 |
||