| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شمارهها | 3,219 |
| تعداد مقالات | 35,690 |
| تعداد مشاهده مقاله | 53,561,128 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 92,841,370 |
چالشها و راهکارهای توسعه کنترل زیستی در مدیریت آفات جنگلی ایران | ||
| تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران | ||
| مقاله 11، دوره 23، شماره 2 - شماره پیاپی 46، اسفند 1404، صفحه 361-380 اصل مقاله (2.23 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی تحلیلی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijfrpr.2026.371629.1696 | ||
| نویسندگان | ||
| سمیرا فراهانی* 1؛ حسن عسکری2؛ سیده معصومه زمانی3 | ||
| 1نویسنده مسئول، استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 2استاد پژوهش، مؤسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 3دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: جنگلهای ایران بهعنوان اکوسیستمهایی پیچیده، پویا و چندلایه، نقش بنیادینی در حفظ تنوع زیستی، تنظیم چرخههای آب و هوا، تثبیت خاک، ذخیره کربن و حمایت از معیشت جوامع محلی ایفا میکنند. پایداری این اکوسیستمهای ارزشمند در گرو مدیریت مؤثر عوامل تهدیدکننده، بهویژه آفات جنگلی است. در این میان، کنترل بیولوژیکی بهعنوان رویکردی پایدار، سازگار با محیطزیست و مبتنی بر فرایندهای طبیعی، جایگزینی مناسب برای روشهای شیمیایی محسوب میشود. این روش با بهرهگیری از دشمنان طبیعی آفات ازجمله شکارچیان، پارازیتوئیدها، عوامل بیماریزا و سایر عوامل تنظیمکننده زیستی، تلاش میکند جمعیت آفات را در سطحی پایینتر از آستانه زیان اقتصادی یا اکولوژیک نگه دارد. با وجود مزایای متعدد، توسعه و اجرای مؤثر این راهبرد در جنگلهای ایران با چالشهای گوناگون ساختاری، زیستمحیطی، فنی و مدیریتی مواجه است. هدف این پژوهش، تحلیل مهمترین چالشهای توسعه و بهکارگیری کنترل بیولوژیکی در مدیریت آفات جنگلی ایران و ارائه راهکارهایی برای تقویت اثربخشی و پایداری این رویکرد در چارچوب مدیریت اکوسیستمی جنگل است. مواد و روشها: این مطالعه با رویکردی مروری-تحلیلی و با تکیه بر منابع علمی موجود و تجربیات میدانی، به بررسی مهمترین موانع توسعه کنترل بیولوژیکی در مدیریت آفات جنگلی در ایران میپردازد و راهکارهایی برای تقویت آن ارائه میدهد. نتایج و یافتهها: در ریشهایترین سطح، پیچیدگی ذاتی اکوسیستمهای جنگلی و احتمال برهم خوردن تعادل اکولوژیک ناشی از معرفی عوامل جدید، خطری جدی محسوب میشود. این موضوع با کمبود دادههای پایه شامل بانکهای اطلاعاتی ناقص از دشمنان طبیعی بومی و مطالعات محدود بر زیستشناسی و دینامیک جمعیت آنها تشدید میگردد. از سوی دیگر، برخی فعالیتهای انسانی مانند جنگلزدایی، تخریب زیستگاه، چرای بیرویه دام، بهرهبرداری ناپایدار و کشت محصولات زیر اشکوب جنگل که اغلب با مصرف آفتکشها همراه است، موجب کاهش جمعیت دشمنان طبیعی و تضعیف ظرفیت خودتنظیمی اکوسیستم میشود. همچنین، تغییرات اقلیمی، خشکسالیهای مکرر، کاهش پوشش گیاهان گلدار در کف جنگل و وقوع طوفانهای گردوغبار ازجمله عوامل کلانمقیاسی هستند که پایداری جمعیت عوامل کنترلکننده طبیعی را تهدید میکنند. نکته بنیادین آن است که مؤثرترین و پایدارترین خط دفاعی در برابر آفات، کنترل بیولوژیک طبیعی در اکوسیستم جنگل است و هرگونه راهبرد مدیریتی باید نخست بر شناسایی و صیانت از این سازوکار خودتنظیم متمرکز شود. بر این اساس، رویارویی با موانع فنی و عملیاتیِ پیشرو، تنها زمانی به پایداری بلندمدت میانجامد که در چارچوب تقویت همین اصل بنیادین طراحی و اجرا گردد. علاوه بر چالشهای اکولوژیک، موانع عملیاتی و ساختاری نیز نقش تعیینکنندهای دارند. نبود دستورالعملهای ملی جامع برای رهاسازی، پایش و ارزیابی عوامل بیولوژیکی، ناهماهنگی نهادی، کمبود زیرساختهای تخصصی و دشواریهای لجستیکی در مناطق جنگلی وسیع و ناهموار، اجرای برنامههای کنترل بیولوژیکی را پیچیده میسازد. همچنین، ماهیت تدریجی و نسبتاً کند نتایج کنترل بیولوژیکی در مقایسه با روشهای شیمیایی، گاهی موجب کاهش اعتماد مدیران و بهرهبرداران میشود. نگرانی درباره احتمال اثرهای ناخواسته بر گونههای غیرهدف نیز از دیگر چالشهای مطرح است. افزون بر این، محدودیت در تولید انبوه و باکیفیت عوامل بیولوژیکی، کمبود ذخایر ژنتیکی و نبود حمایت مالی و سیاستی، پشتیبانی بلندمدت از این راهبرد را تضعیف میکنند. نتیجهگیری: غلبه بر این چالشها، مستلزم تغییر بنیادین در نگرش مدیریتی و اتخاذ یک راهبرد جامع است که در کوتاهمدت و بلندمدت عمل کند. این راهبرد شامل حفظ و تقویت جمعیت دشمنان طبیعی از طریق مدیریت زیستگاه، تغییر رویکرد از مداخلات مقطعی به مدیریت اکوسیستممحور، گسترش تحقیقات پایه برای شناخت اکولوژی عوامل بومی، تدوین شیوهنامههای استاندارد ملی برای رهاسازی و پایش، جلب حمایتهای نهادی و مالی پایدار و توسعه همکاریهای فنی بینالمللی برای انتقال دانش و فناوری میباشد. با وجود همه این موانع، کنترل بیولوژیک در چارچوب مدیریت تلفیقی آفات (IPM)، نه تنها یک گزینه، بلکه ضرورتی انکارناپذیر برای حفظ پایداری، سلامت و تعادل اکولوژیک جنگلهای ایران در بلندمدت بهشمار میآید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کنترل بیولوژیک؛ دشمنان طبیعی؛ تعادل اکولوژیک؛ جنگل | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Analysis of challenges and proposing solutions for development of biological control in forest pest management | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Samira Farahani1؛ Hasan Askari2؛ Seyedeh Masoumeh Zamani3 | ||
| 1Corresponding author, Assistant Prof., Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| 2Prof., Research Institute of Plant Protection, Agricultural Research Education and Extension Organization, Tehran, Iran | ||
| 3Associate Prof., Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and Objective: Iranian forests are complex, dynamic, and multi-layered ecosystems that play a fundamental role in conserving biodiversity, regulating climate and water cycles, stabilizing soils, storing carbon, and supporting the livelihoods of local communities. The persistence of these valuable ecosystems depends on effective management of key threats, particularly forest pests. In this context, biological control is a sustainable, environmentally compatible approach grounded in natural ecological processes and considered a suitable alternative to chemical methods. By leveraging natural enemies of pests—such as predators, parasitoids, entomopathogens, and other biological regulators—biological control aims to keep pest populations below the threshold of economic or ecological damage. Despite multiple benefits, the development and effective implementation of this strategy in Iranian forests face substantial structural, environmental, technical, and managerial challenges. This study aims to analyze the main challenges associated with developing and applying biological control for forest pest management in Iran and to propose solutions to improve the effectiveness and long-term sustainability of this approach within ecosystem-based forest management. Methodology: This research uses a review-analytical approach, drawing on available scientific literature and field-based experiences, to identify the key barriers to biological control development in forest pest management in Iran and to outline strategies for strengthening its implementation. Results: At the most fundamental level, the intrinsic complexity of forest ecosystems and the risk of disrupting ecological balance through the introduction of new agents represent a serious concern. This issue is exacerbated by limited baseline information, including incomplete databases of native natural enemies and insufficient studies on the biology and population dynamics of these organisms. In parallel, several human activities—such as deforestation, habitat degradation, excessive grazing, unsustainable harvesting practices, and understory cultivation often accompanied by pesticide use—reduce populations of natural enemies and weaken the self-regulating capacity of the ecosystem. Moreover, large-scale drivers such as climate change, repeated droughts, reduced ground-layer flowering plant cover, and dust storms threaten the stability of natural enemy populations. A key underlying point is that the most effective and durable line of defense against forest pests is natural biological control within the forest ecosystem; therefore, any management strategy should first prioritize the identification and protection of this self-regulating mechanism. Accordingly, overcoming the forthcoming technical and operational constraints can lead to long-term sustainability only when actions are designed and implemented in support of this fundamental principle. Beyond ecological challenges, operational and structural barriers also play a decisive role. The absence of comprehensive national guidelines for the release, monitoring, and evaluation of biological agents, institutional fragmentation and coordination gaps, limited access to specialized infrastructure, and logistic difficulties in extensive and rugged forest landscapes complicate biological control programs. In addition, the relatively slow and gradual nature of biological control outcomes, compared with chemical interventions, may reduce confidence among managers and stakeholders. Concerns regarding potential unintended effects on non-target species constitute another important challenge. Furthermore, limitations in the mass production and quality control of biological agents, inadequate genetic resources, and lack of sustained financial and policy support undermine long-term implementation of this approach. Conclusion: Addressing these challenges requires a fundamental shift in management perspectives and the adoption of an integrated, multi-horizon strategy that operates in both the short and long term. Such a strategy includes maintaining and enhancing natural enemy populations through habitat management; shifting from episodic interventions to ecosystem-based management; expanding basic research to clarify the ecology of native agents; developing standardized national protocols for releases and monitoring; securing sustained institutional and financial support; and strengthening technical collaborations internationally to transfer knowledge and technologies. Despite these obstacles, within Integrated Pest Management (IPM), biological control is not merely an option but an indispensable requirement for maintaining long-term stability, ecosystem health, and ecological balance in Iran’s forests. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Biological control, natural enemies, ecological balance, forest | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 89 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 20 |
||