| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,262 |
| تعداد مقالات | 36,058 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,180,786 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 94,181,427 |
بررسی حشرات بذرخوار برخی از گونه‌های گون و پارازیتوئیدهای آنها در رویشگاه‌های مرتعی استان آذربایجان‌غربی | ||
| تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران | ||
| مقاله 3، دوره 23، شماره 2 - شماره پیاپی 46، اسفند 1404، صفحه 215-226 اصل مقاله (569.38 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijfrpr.2026.369660.1674 | ||
| نویسندگان | ||
| اسماعیل علیزاده* 1؛ سید ابراهیم صادقی2؛ ندا مشهورزاد3 | ||
| 1نویسنده مسئول، استادیار پژوهش، بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران | ||
| 2استاد پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 3کارشناس ارشد، بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: گون (Astragalus spp.) گیاهی از خانواده Fabaceae است که بیشتر به حالت خودرو و در نواحی کوهستانی و اراضی بایر می روید. این گونه علاوه بر اینکه به عنوان یکی از منابع تغذیه احشام است، بهدلیل داشتن ریشه های عمیق و تاج پوشش گسترده در حفاظت از فرسایش خاک اهمیت داشته و علاوه براین برخی از این گونه ها از لحاظ دارویی نیز حائز اهمیت هستند. از مهمترین عواملی که روی قوه نامیه و درصد جوانه زنی بذر گیاهان مرتعی تأثیر میگذارد، حشرات بذرخوار می‌باشند. به طوریکه این حشرات با حمله به بذرها در طبیعت و نیز در انبارها موجب از بین رفتن محتویات و تخریب جنین آنها می شوند، درنتیجه قدرت جوانه زنی و قوه نامیه بذرها را از بین می برند و درنهایت خسارت ناشی از آنها روی بذور و گیاهان مرتعی مانع تولید بذر سالم و موجب عدم موفقیت برنامه های بذرکاری مراتع به منظور اصلاح پوشش مرتعی می شود. مواد و روش‌ها: نمونه برداری ها از مناطق پست و کم ارتفاع شروع و به سمت مناطق با ارتفاعات بالاتر در زیستگاه ها و مناطق مختلف استان در سال های 1388 تا 1392 انجام شد. در این پژوهش 12 منطقه مرتعی در استان آذربایجان غربی بررسی شد. اجرای پژوهش در قرق‌های مرتعی و مناطقی که کمتر دست‌خوش تخریب و چرا قرار گرفته بودند، انجام گردید. از هر اقلیم چهار قطعه و از هر قطعه دو نمونه انتخاب شدند که براساس شرایط اقلیمی و رویشی گیاهان در فصول مختلف در مناطق قرق و در مناطقی که کمتر دست‌خوش چرا و تخریب قرار گرفته اند، با شروع مرحله خمیری شدن تا رسیدن کامل بذور نمونه‌برداری به فاصله هر هفته انجام شد. درصد خسارت از به دست آمدن میانگین درصد خسارت‌های مختلف در تاریخ‌های مختلف درصدگیری به دست آمد. در مواردی که در هر سایت برای هر گیاه 1000 عدد بذر (4 تکرار و هر تکرار 250 بذر) یافت نشد، درصد آلودگی براساس تعداد بذور جمعآوری شده محاسبه شد. علاوه برآن، با شمارش حشرات خارج شده نسبت به هریک از آنها با توجه به تعداد کل بذور آسیب دیده درصد آلودگی محاسبه شد. نتایج و یافته‌ها: در این بررسی از تعداد 104 نمونه لگوم مرتعی جمع‌آوری‌شده که مربوط به 68 گونه لگوم بوده و از این تعداد 31 گونه گون شناسایی شد. از مجموع 31 گونه گون شناسایی شده از 17 گونه آن حشرات بذرخوار استخراج شد و در بقیه آن یعنی 14 گونه گون، هیچگونه حشره‌ای جمعآوری و شناسایی نشد. نتایج بررسی این طرح نشان داد، میزان خسارت توسط حشرات بذرخوار در گونه‌های مختلف گون در مراتع استان آذربایجان غربی بیشتر مربوط به سوسک‌های متعلق به خانواده Bruchidae و زنبورهای خانواده Eurytomidae است. نتیجه‌گیری: از مجموع 104 نمونه لگوم جمع آوری شده در مراتع آذربایجان غربی، 31 گونه متعلق به جنس گون (Astragalus) بوده، که تعداد 17 گونه از آنها آلوده به حشرات بذرخوار بودند، که بیشتر مربوط به دو راسته Coleoptera و Hymenoptera است. از راسته سخت بالپوشان دو خانواده Bruchidae و Apionidae بیشترین خسارت را روی گون‌ها داشتند. جنس‌های Paleoacanthoscelides، Bruchus و Bruchidius از خانواده Bruchidae و جنس Pseudoprotapion از خانواده Apionidae از روی گون‌های مورد مطالعه جمعآوری و تشخیص داده شدند. همچنین از بال غشاییان جنس Bruchophagus از خانواده Eurytomidae بیشترین خسارت را روی گون‌ها داشتند و زنبورهای جنس Pteromalus از خانواده Pteromalidae، جنس Pseudotorymus از Torymidae و زنبور Elasmus از خانواده Eulophidae به‌عنوان پارازیتوئیدهای حشرات بذرخوار شناسایی شدند. گونه‌های گون A. effusus Bunge،A. macrorus Fischer & C.A. Meyer و A. robustus Bunge با 13 درصد آلودگی بیشترین خسارت و گونه های A. bicolor Lam.، A. ovinus Boiss، A. onobrichis L.، A. vegetus Bungi و A. logopoides Lam. با 5 درصد آلودگی کمترین خسارت را متحمل شده اند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| Astragalus؛ حشرات بذرخوار؛ پارازیتوئید؛ درصد آلودگی؛ مرتع | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Investigation of some seed-eating insects and their parasitoids in pasture habitats of West Azerbaijan province | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Esmaeil Alizadeh1؛ Seyed Ebrahim Sadeghi2؛ Neda Mashhourzad3 | ||
| 1Corresponding author, Assistant Prof., Phytosanitary Research Department, West Azerbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Urmia, Iran | ||
| 2Prof., Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| 3Master of Science, Plant Protection Research Department, West Azerbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Urmia, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and Objective: Astragalus spp. is a plant from the Fabaceae family and often grows in mountainous areas and barren lands. In addition to being a source of food for livestock, this species is also important in protecting against soil erosion due to its deep roots and extensive canopy cover. In addition, some of these species are also of medicinal importance. One of the most important factors that affect the germination capacity and germination percentage of rangeland plant seeds is seed-eating insects. By attacking seeds in nature and in storage, these insects cause the loss of their contents and destruction of their embryos, thus destroying the germination capacity of the seeds. Ultimately, the damage caused by them to seeds and rangeland plants prevents the production of healthy seeds and, as a result, causes the failure of rangeland seeding programs to improve rangeland cover. Methodology: Sampling started from low-lying areas and moved towards higher altitudes in different habitats and regions of the province during 2009 to 2013. In this study, 12 rangeland areas in West Azerbaijan province were investigated. The research was carried out in rangeland enclosures and areas that were less subject to grazing and degradation. Four plots and two samples from each plot were selected, which were based on the climatic and growing conditions of the plants in different seasons in enclosure areas and in areas that were less subject to grazing and degradation. Sampling was carried out at weekly intervals from the beginning of the dough stage until the seeds fully ripened. The percentage of damage was obtained by calculating the mean percentage of different types of damage across different sampling dates. In cases where 1000 seeds (4 replicates and 250 seeds per replicate) were not found in each site for each plant, the percentage of infestation was calculated based on the number of seeds collected. In addition, the percentage of infestation was calculated by counting the insects emerging from the seeds according to the total number of damaged seeds. Statistical analysis of this study was performed using PAST version 3 software. Data analysis was performed using the principal component analysis (PCA) method in a multivariate manner. Results: In this study, the rangeland species collected included 68 species of legumes, of which 31 species of Astragalus were identified. Of these, seed-eating insects were recovered from 17 species, and no insect species were collected and identified for the remaining 14 species. The results of this study showed that the amount of damage caused by seed-eating insects to different species of Astragalus in the rangelands of West Azerbaijan province is mostly related to beetles belonging to the Bruchidae family, and wasps belonging to the Eurytomidae family. Conclusion: Out of a total of 104 legume samples collected in the rangelands of West Azerbaijan, 31 species belonged to the genus Astragalus, 17 of which were infested with seed-eating insects, which mainly belong to the two orders Coleoptera and Hymenoptera. Among the Coleoptera, the two families Bruchidae and Apionidae caused the most damage to the Astragalus species. The genera Paleoacanthoscelides, Bruchus, Bruchidius from the family Bruchidae and the genus Pseudoprotapion from the family Apionidae were collected and identified from the studied plants. Also, the hymenoptera genus Bruchophagus from the family Eurytomidae caused the most damage to the Astragalus species. And the wasps of the genus Pteromalus from the family Pteromalidae, the genus Pseudotorymus from the Torymidae and the wasp Elasmus from the family Eulophidae were identified as parasitoids of seed-eating insects. The species A. effusus Bunge, A. macrorus Fischer & C.A. Meyer, and A. robustus Bunge with 13% infestation suffered the most damage and the species A. bicolor Lam., A. ovinus Boiss, A. onobrichis L., A. vegetus Bungi and A. logopoides Lam. with 5% of infestation suffered the least damage. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Astragalus, seed-eating insects, parasitoid, infestation percentage, rangeland | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 181 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 111 |
||