| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,251 |
| تعداد مقالات | 35,917 |
| تعداد مشاهده مقاله | 54,574,486 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 93,695,730 |
پوشش گیاهی و تنوع گونهای کف بیشه‌زارهای کران رودخانه‌ای کرخه (شوش دانیال) در ناحیه صحارا سندی استان خوزستان | ||
| تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران | ||
| مقاله 2، دوره 23، شماره 2 - شماره پیاپی 46، اسفند 1404، صفحه 197-214 اصل مقاله (1.4 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijfrpr.2026.369223.1670 | ||
| نویسندگان | ||
| مهری دیناروند* 1؛ سید موسی صادقی2؛ صبا پیرو3؛ سید حسین آرامی3؛ سجاد عالی محمودی سراب3 | ||
| 1نویسنده مسئول، دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران | ||
| 2دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 3استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: گیاهان نقش محوری در ثبات اکوسیستمهای طبیعی دارند. با اندازهگیری پیاپی تنوع زیستی در طول زمان می‌توان ضمن تشخیص وضعیت موجود پوشش گیاهی، توصیههای مناسب مدیریتی در رابطه با حفظ و بهبود زیستگاه‌های طبیعی انجام داد. ازاین‌رو، این تحقیق با هدف بررسی تغییرات کیفی پوشش گیاهی، پایش روند و شدت تغییرات در درختزارهای ناحیه صحارا سندی ایران، تعیین رابطه بین شاخصهای پوشش گیاهی با عوامل اقلیمی و اندازهگیری شاخصهای تنوع و غنای گونهای در بیشه‌زار حاشیه رودخانه کرخه انجام شد. مواد و روش‌ها: طی بازدید‌های صحرایی، ابتدا یک سطح همگن ازنظر ترکیب گونهای انتخاب شد که معرف تیپ گیاهی منطقه بود. در گام بعدی نمونه‌‌گیری به روش تصادفی سیستماتیک انجام شد و در امتداد 3 ترانسکت احداث شده 30 پلات ثابت برای نمونه‌برداری در نظر گرفته شدند. با توجه به سیمای طبیعی ناحیه صحارا سندی، فاکتورهای گیاهی از مجموعه پلاتهای ثابت در فصل رویشی مناسب (اوایل بهمن تا اواخر فروردین) برداشت شد. در هر پلات درصد پوشش زنده تکتک گونهها با ذکر نام، درصد لاشبرگ و خاشاک و درصد زمین لخت ثبت شد. با پیمایش میدانی عرصه، تمام گونههای گیاهی موجود یادداشت‌برداری شد. اندازه پلات برای نمونه‌برداری یک مترمربع بود که به روش سطح حداقل و با استفاده از پلاتهای حلزونی و منحنی سطح-گونه تعیین گردید. سپس شاخصهای غالبیت، یکنواختی و تنوع گونهای شانون و سیمپسون با استفاده از نرمافزار PAST 2.17 اندازهگیری شدند. آنالیزهای آماری نیز در نرمافزار SPSS27 انجام شد که ابتدا نرمال بودن داده‌ها با استفاده از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف بررسی شده و بعد برای مقایسه تغییرات پوشش گیاهی از آزمون t جفتی استفاده شد. نتایج و یافته‌ها: نتایج این تحقیق نشان داد تفاوت‌های مشخصی بین تعداد گونه، درصد پوشش، غالبیت، شاخصهای سیمپسون، شانون، یکنواختی و غنا در سال اول (بهمن 1400 تا فروردین 1401) و سال پایانی (بهمن 1401 تا فروردین 1402) وجود دارد و بهجز شاخص یکنواختی در سایر موارد ذکرشده تفاوت‌ها در سطح 1 درصد معنی‌دار بودند. از سوی دیگر، بین بارندگی ماه‌های دی، بهمن، اسفند و فروردین و میانگین دمای این چهار ماه و شاخصهای تنوع همبستگی مثبت معنی‌داری در سطح 1 درصد وجود دارد. همچنین بین شاخص یکنواختی و بارندگی همبستگی مثبت و بین شاخص غالبیت و میزان بارندگی همبستگی منفی معنی‌دار در سطح 1 درصد مشاهده شد. نتیجهگیری: نتایج پایش پوشش گیاهی و دو عامل اساسی خاک و اقلیم (به‌ویژه بارش و دما) در منطقه موردمطالعه نشان داد که تغییرات محسوسی در شاخصهای تنوع گونهای در اثر برهمکنش عوامل محیطی و بیولوژی دیده می‌شود. بهطوریکه دمای مطلوب و بارش مناسب در سال پایانی سبب رویش بیشتر گونههای گیاهی در منطقه شده است. در استان‌های گرمسیری مانند استان خوزستان دما فاکتوری محدودکننده برای گونههای یکساله و کوتاه‌‌زی بوده و سبب حذف سریع آنها از طبیعت می‌شود. یادآوری می‌شود که این گونههای تروفیت نقش بسزایی در افزایش درصد مواد آلی خاک و حاصلخیزی آن دارد. این مناطق اگرچه به‌دلیل بارندگی به‌صورت موقت با رویش گیاهان یکساله بومی احیا می‌شوند اما همچنان عرصه‌هایی بسیار حساس و شکننده هستند و تنوع پوشش گیاهی در آنجا وابسته به فصل است؛ بنابراین نیاز به مدیریت، برنامهریزی و قرق کامل دارند، تا مسیر توالی و خاکزایی طی شده و بستر مناسبی برای برگشت گیاهان چندساله و بوته‌ای فراهم شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| درصد پوشش گیاهی؛ شاخص سیمپسون؛ شاخص شانون؛ بیشه‌زار؛ گونه پده | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Vegetation cover and species diversity in the Karkheh riverside woodlands (Shoush Danial) in the Sahara Sindi region of Khuzestan province | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mehri Dinarvand1؛ Seyed Mosa Sadeghi2؛ Saba Peyrov3؛ Seyed Hossein Arami3؛ Sajad Alimahmoodi Sarab3 | ||
| 1Corresponding author, Associate Prof., Forests and Rangelands Research Department, Khuzestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research Education and Extension Organization(AREEO), Ahvaz, Iran | ||
| 2Associate Prof, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| 3Assistant Prof., Forests and Rangelands Research Department, Khuzestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research Education and Extension Organization(AREEO), Ahvaz, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and Objective: Plants play a pivotal role in the stability of natural ecosystems. By continuously monitoring biodiversity over time, it is possible to identify the current status of vegetation and make management recommendations to preserve and improve natural habitats. This research aimed to investigate qualitative changes in vegetation cover, monitor the trend and magnitude of changes in the woodlands of the Sahara Sindi region of Iran, determine the relationships between vegetation cover indices and climatic factors, and measure diversity and species richness indices in the woodlands along the Karkheh river. Methodology: During field visits, a homogeneous area in terms of species composition was first selected, which represented the vegetation type of the region. In the next step, sampling was carried out using a systematic random sampling method and 30 fixed plots were considered for sampling along three constructed transects. Considering the natural landscape of the Sahara Sindi region, vegetation attributes were recorded in the fixed plots during the appropriate growing season (early February to late April). In each plot, the percentage of live vegetation cover of each species was recorded by mentioning its name, the percentage of leaf litter and debris, and the percentage of bare ground. All plant species present in the study area were recorded through field surveys. The plot size for sampling was one square meter, which was determined by the minimum area method and using spiral plots and species-area curves. Then, Shannon and Simpson indices of dominance, evenness, and species diversity were measured using PAST 2.17 software. Statistical analyses were also performed in SPSS27 software. First, the normality of the data was checked using the Kolmogorov-Smirnov test, and then the paired t-test was used to compare changes in vegetation cover. Results: The results showed that there was a significant difference between the number of species, percentage cover, dominance, Simpson and Shannon indices, evenness, and richness in the first and last years. On the other hand, there was a significant positive correlation between the rainfall in the months of January, February, March, and April and the average temperature of these four months and the diversity indices at the 1% level. A positive correlation was observed between the evenness index and rainfall, and a significant negative correlation was observed between the dominance index and rainfall at the 1% level. Conclusion: The results of this study showed that there were significant differences between the number of species, percentage cover, dominance, Simpson, Shannon indices, evenness and richness in the first year (February 2021 to April 2022) and the final year (February 2022 to April 2023), and except for the evenness index, the differences were significant at the 1% level in other cases mentioned. On the other hand, there was a significant positive correlation at the 1% level between the rainfall in the months of January, February, March and April and the mean temperature during these four months and the diversity indices. Also, a positive correlation was observed between the evenness index and rainfall, and a significant negative correlation was observed between the dominance index and rainfall at the 1% level. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Percentage of vegetation cover, Simpson index, Shannon index, woodland, Populus euphratica | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 157 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 100 |
||