| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,272 |
| تعداد مقالات | 36,149 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,713,582 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 94,492,272 |
ارزیابی عملکرد سرشاخه و صفات مورفولوژیک در جمعیت های سه گونه کاسنی (Cichorium intybus L.)، مرزنجوش (Origanum vulgare L.) و بادرنجبویه (Melissa officinalis L.) | ||
| تحقیقات ژنتیک و اصلاح گیاهان مرتعی و جنگلی ایران | ||
| مقاله 3، دوره 33، شماره 1 - شماره پیاپی 65، شهریور 1404، صفحه 14-29 اصل مقاله (952.56 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijrfpbgr.2025.369705.1478 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدعلی علیزاده* 1؛ علی اشرف جعفری2؛ ولی الله مظفریان3؛ سید رضا صفوی4 | ||
| 1عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع- گروه بانک ژن منابع طبیعی- دانشیار پژوهشی- پایه 34 | ||
| 2استاد، بخش مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران | ||
| 3استاد، بخش گیاهشناسی، مؤسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران | ||
| 4استادیار بخش گیاهشانسی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: با توجه به وقوع تغییرات گسترده، ازجمله تغییر اقلیم و تغییر کاربری اراضی در طبیعت، ذخایر ژنتیکی گیاهی در معرض خطر جدی قرار دارند و امکان نابودی برخی گیاهان در طبیعت وجود دارد. در این راستا، جمع‌آوری، شناسایی، حفاظت و ارزیابی ذخایر ژنتیکی گیاهان دارویی در بانک‌های ژن دارای اولویت می‌باشد. با توجه به اهمیت گیاهان دارویی، در این تحقیق عملکرد سرشاخه و صفات مورفولوژیک در اکسشن‌های سه گونه کاسنی (Cichorium intybus L.)، مرزنجوش (Origanum vulgare L.) و بادرنجبویه (Melissa officinalis L.) مورد ارزیابی قرار گرفتند و اکسشن‌های برتر برای کشت و اهلی‌سازی معرفی شدند. مواد و روش‌ها: به منظور شناسایی و ارزیابی ذخایر ژنتیکی سه گونه گیاهان دارویی، تعداد 26 اکسشن از گونه کاسنی، شش اکسشن از گونه مرزنجوش و پنج اکسشن از گونه بادرنجبویه به مدت 3 سال (1399-1397) در سه آزمایش جداگانه در قالب طرح بلوک‌های کاملاً تصادفی با 3 تکرار در مزرعه ایستگاه تحقیقاتی البرز کرج کشت و ارزیابی شدند. صفات درصد سبز شدن، درصد استقرار، ارتفاع گیاه، تعداد ساقه، تعداد گره در ساقه و وزن تر و خشک گیاه اندازه‌گیری شدند. در زمان گل‌دهی گیاهان نمونه هرباریومی تهیه و با کمک متخصص گیاه‌شناس، نمونه‌ها شناسایی گردیدند. داده‌های جمع‌آوری شده در هر گونه جداگانه تجزیه واریانس شدند و مقایسه بین اکسشن‌ها به روش توکی انجام شد و روابط بین صفات با استفاده از تجزیه همبستگی و گروه‌بندی اکسشن به روش تجزیه خوشه‌ای انجام گردید. نتایج: در گونه کاسنی نتایج تجزیه واریانس و مقایسه میانگین‌ها نشان داد که اکسشن‌های 43888-خراسان، 13210-تالش، 14332-همدان و 40086-تهران در صفات ارتفاع و عملکرد تر و خشک سرشاخه نسبت به سایر اکسشن‌ها برتری داشتند. همبستگی بین وزن سرشاخه با تعداد گره و تعداد ساقه مثبت و معنی‌دار بود. در تجزیه خوشه‌ای تعداد 26 اکسشن به دو گروه تقسیم شدند. اکسشن‌های گروه اول برای بیشتر صفات برتری معنی‌داری نسبت به گروه دوم داشتند. در گونه مرزنجوش نتایج مقایسه میانگین اکسشن‌ها نشان داد که حداکثر درصد سبز شدن و عملکرد تر و خشک سرشاخه در اکسشن 10594-اردبیل مشاهده شد. در این گونه، همبستگی مثبت و معنی‌دار بین وزن سرشاخه با درصد سبز شدن وجود داشت. در تجزیه خوشه‌ای، اکسشن‌ها به دو گروه تقسیم شدند. اکسشن‌های با منشأ نوشهر و مازندران در گروه اول قرار گرفتند که برای بیشتر صفات نسبت به اکسشن‌های خوشه دوم برتری معنی‌داری داشتند. در گونه بادرنجبویه نتایج مقایسه میانگین بین اکسشن‌ها نشان داد که اکسشن‌های 23756-قزوین و 10750-ایلام در تمامی صفات از سایر اکسشن ها برتر بودند. بررسی همبستگی صفات نشان داد که بین وزن تر و خشک سرشاخه با تعداد ساقه و سطح تاج پوشش همبستگی مثبت و معنی‌دار وجود داشت. تجزیه خوشه‌ای اکسشن‌ها به دو خوشه تقسیم شدند. میانگین صفات مورد مطالعه در اکسشن‌های گروه اول نسبت به گروه دوم بیشتر بود. نتیجه‌گیری: در ارزیابی صفات در سه گونه مشخص شد که اکسشن‌های 43888-خراسان، 13210-تالش، 14332-همدان و 40086-تهران در گونه کاسنی، اکسشن 10594-اردبیل در گونه مرزنجوش و اکسشن‌های 23756-قزوین و 10750-ایلام در گونه بادرنجبویه، بدلیل داشتن صفات رویشی و عملکرد سرشاخه زیاد به عنوان اکسشن‌های برتر برای کشت و اهلی کردن معرفی شدند. در تجزیه خوشه‌ای، نیز همین اکسشن‌های دارای ارزش اقتصادی بیشتری بودند که می‌توان از آنها در کشت و اهلی کردن گیاهان دارویی و معرفی ارقام اصلاح شده استفاده نمود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| عملکرد؛ صفات مورفولوژیک؛ کاسنی؛ مرزنجوش؛ بادرنجبویهه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Evaluation of dry matter yield and morphological traits in populations of three species (Cichorium intybus L., Origanum vulgare L. and Melissa officinalis L.) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad ali alizadeh1؛ Ali Ashraf Jafari2؛ Valioallah مظفریان3؛ Seyed Reza Safavi4 | ||
| 1Associate Professor, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and extension Organization (AREEO), Tehran, I.R. Iran | ||
| 2Professors, Rangeland Department, Research Institute Forests and Rangelands, ARREO, Tehran. .3&4- Professors and Assistance | ||
| 3Professors and Assistance, Botanical Department of Forests and Rangelands, ARREO, Tehran | ||
| 4Assistance, Botanical Department of Forests and Rangelands , Agricultural Research Education and extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and Objectives: Due to widespread climate change and land-use modifications, plant genetic resources face serious threats, with some species potentially facing extinction in nature. Therefore, the collection, identification, preservation, and evaluation of the genetic resources of medicinal plants in gene banks is a priority. Given the significance of medicinal plants, different accessions of three species-chicory, marjoram, and lemon balm-were evaluated to select superior genotypes for cultivation and domestication, which can subsequently be introduced to users. Materials and Methods: To identify and evaluate the genetic resources of these medicinal plant species, 26 accessions of chicory (Cichorium intybus L.), 6 accessions of oregano (Origanum vulgare L.), and 5 accessions of lemon balm (Melissa officinalis L.) were cultivated and evaluated over three years (2018–2019) in separate field experiments. The experiments employed a completely randomized block design with three replications at the Alborz Research Farm in Karaj, Iran. Measured traits included sprouting percentage, plant height, number of stems, aerial biomass, and fresh and dry weight. At the flowering stage, herbarium samples were prepared, and a botanist identified their scientific names. Data for each species were analyzed using variance analysis, and mean comparisons between accessions were performed using the Tukey method. Relationships between traits were assessed via correlation analysis, and accessions were grouped using cluster analysis. Results: For chicory, accessions 43888-Khorasan, 13210-Talesh, 14332-Talesh, and 40086-Tehran showed higher performance than other accessions across all measured traits. A positive and significant correlation was observed between aerial biomass (fresh and dry weight) and both the number of nodes per stem and stems per plant. Cluster analysis classified the 26 accessions into two groups, with the first group exhibiting superior traits. For marjoram, the highest sprouting percentage and aerial biomass (fresh and dry weight) were recorded in accession 10594-Ardabil. There was a positive and significant correlation between aerial weight and sprouting percentage. Cluster analysis divided the six accessions into two groups, with accessions from Noshahr and Mazandaran in the first group showing significant superiority. In lemon balm, mean comparisons indicated that accession 23756-Qazvin outperformed the others across all traits. Correlation analysis revealed a positive and significant relationship between aerial biomass and both the number of stems and canopy cover. Cluster analysis grouped the five accessions into two clusters, with the superior accessions in the first cluster and the remaining in the second. Conclusion: Evaluation of the three species identified superior accessions for cultivation and domestication: 43888-Khorasan, 13210-Talesh, 14332-Hamedan, and 40086-Tehran in chicory; 10594-Ardabil in marjoram; and 23756-Qazvin and 10750-Ilam in lemon balm, based on higher vegetative traits and productivity. Cluster analysis further highlighted the same accessions with superior economic traits within specific clusters, suggesting their potential for cultivation, domestication, and the introduction of improved medicinal plant varieties. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Performance, morphological traits, chicory, marjoram, lemon balm | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 186 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 159 |
||