| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شمارهها | 3,186 |
| تعداد مقالات | 35,332 |
| تعداد مشاهده مقاله | 51,392,839 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 91,298,120 |
مکانیابی بهترین نقاط برای توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی جنگل در حوزه آبخیز شفارود | ||
| تحقیقات جنگل و صنوبر ایران | ||
| مقاله 5، دوره 33، شماره 4 - شماره پیاپی 102، اسفند 1404، صفحه 383-367 اصل مقاله (1.71 M) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijfpr.2025.368536.2193 | ||
| نویسندگان | ||
| پیمان حامدی قاضی* 1؛ سید رستم موسوی میرکلا2؛ امید حسین زاده2؛ میرحسن میریعقوب زاده3 | ||
| 1دانش آموخته دکتری جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران | ||
| 3دانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: کاهش فقر میتواند فشار بر منابع جنگلی را کاهش دهد و حفظ و توسعه منابع جنگلی میتواند به کاهش فقر کمک کند. نقش و اهمیت محصولات غیرچوبی جنگل در حمایت از معیشت خانوار و تأمین نیازهای آنها باعث شده است که این محصولات بهعنوان یکی از مؤلفههای پایهای در مدیریت پایدار جنگل مطرح باشند. بر همین اساس در پژوهش پیشرو، وضعیت جنگلهای حوزه آبخیز شفارود در استان گیلان برای توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی جنگل بهمنظور ایجاد رونق اقتصادی برای جوامع روستایی و سایر ذینفعانِ وابسته به جنگلهای این ناحیه و درعینحال با هدف حفظ این جنگلها، براساس اولویتبندی معیارها و زیرمعیارها بررسی شد. مواد و روشها: منطقه مورد مطالعه این پژوهش در حوزه آبخیز شفارود با مساحتی معادل 36431 هکتار در غرب استان گیلان، بین شهرستانهای رضوانشهر و پرهسر و شرق ارتفاعات تالش قرار دارد. ابتدا، کتابچههای طرح جنگلداری مربوط به سریهای مختلفِ حوزه آبخیز شفارود بررسی و مطالعه شدند تا فهرستی از مهمترین و فراوانترین محصولات غیرچوبی جنگل تهیه شود. در راستای تعیین کاربری اقتصادی مناسب و شناسایی معیارهای اصلی برای هریک از فعالیتهای مدنظر متخصصان، پس از تبیین مبانی نظری و بهمنظور گردآوری اطلاعات جامع از تکنیکهای مشاهده، مصاحبه و تکمیل پرسشنامه توسط افراد متخصص استفاده شد. این افراد که 55 نفر بودند، بهصورت غیرتصادفی و براساس تخصص آنها انتخاب شدند. برای جمعآوری دادهها در سه مرحله از پرسشنامه استفاده شد. در پرسشنامه اول، امکان توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی بررسی شد. در پرسشنامههای دوم و سوم بهترتیب امتیازهای معیارها و زیرمعیارهای مختلف برای مشخص کردن بهترین نقاط از منطقه و بهمنظور توسعه زنجیره ارزش مذکور مشخص شد. در مرحله آخر با استفاده از دادههای استخراجشده در مراحل پیشین از نرمافزار GIS استفاده شد تا نقشه پتانسیل منطقه برای توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی جنگل در حوزه آبخیز شفارود تهیه شود. نتایج: مهمترین محصولات غیرچوبی موجود در منطقه مورد مطالعه شامل 13 محصول، مشخص و فهرستبندی شدند. بررسی نتایج پرسشنامه اول که مربوط به امکان توسعه زنجیره ارزش مورد بررسی در منطقه بود، نشان داد که متخصصان سازمانهای مختلف، نظر مثبتی در این مورد دارند. نتایج مربوط به مهمترین معیارها در توسعه زنجیره ارزش براساس نظر متخصصان نشان داد که معیارهای ظرفیتهای سرمایهگذاری، کاربری اراضی، رضایت و مشارکت جوامع محلی، فاصله از جادههای آسفالت و فاصله از جادههای خاکی میتوانند مهمترین معیارها در توسعه این زنجیره ارزش باشند. بررسی امتیاز نهایی زیرمعیارها براساس نظر متخصصان نیز نشان داد که زیرمعیار وجود قوانین و مقررات با امتیاز نهایی 033/0، بیشترین امتیاز را بهخود اختصاص داده است. پسازآن، اقلیم مرطوب با امتیاز نهایی 028/0، بیشترین میزان ظرفیتهای سرمایهگذاری با امتیاز نهایی 027/0 و یشترین میزان رضایت و مشارکت جوامع محلی با امتیاز نهایی 025/0 در رتبههای بعدیِ مهمترین زیرمعیارها برای توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی جنگل قرار گرفتند. یافتههای این پژوهش نشان داد که در حوزه آبخیز شفارود 194/6712 هکتار معادل 424/18 درصد از کل حوزه آبخیز شفارود برای توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی جنگل بهطور کامل مناسب هستند. نتیجهگیری کلی: با بررسیهای انجامگرفته و معیارهای در نظر گرفتهشده میتوان پیشنهاد کرد که حوزه آبخیز شفارود داری پتانسیلهای خوبی برای توسعه زنجیره ارزشِ محصولات غیرچوبی جنگل است، اما توسعه هر زنجیره ارزشی ممکن است با چالشهایی همراه باشد که پرداختن به این چالشها، نیازمند رویکردی چندجانبه است. نتایج این پژوهش میتواند به تصمیمگیرندگان در سطوح محلی و منطقهای کمک کند تا با در نظر گرفتن همه جوانب در کنار حفظ جنگلهای حوزه آبخیز شفارود، اقداماتی را برای استفاده بهینه از عرصههای مذکور فراهم کنند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| توسعه اقتصادی؛ جوامع محلی؛ سامانه اطلاعات جغرافیایی؛ متخصصان؛ معیار | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Locating the best locations for developing the non-timber forest products value chain in the Shafaroud watershed, Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Peyman Hamedi Qazi1؛ Syed Rostam Mousavi Mirkala2؛ Omid Hossein Zadeh2؛ Mirhassan Miryaghoubzadeh3 | ||
| 1Ph.D. of forestry, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran | ||
| 2Associate Prof., Department of Forestry, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran | ||
| 3Associate Prof., Department of watershed and rangeland, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and objectives: Poverty reduction can decrease pressure on forest resources, while the conservation and development of forest resources can contribute to poverty alleviation. The roles and importance of non-timber forest products (NTFPs) in supporting household livelihoods and meeting community needs have made them a central issue in sustainable forest management practices. In this context, the present research investigates the condition of forests within the Shafaroud watershed in Guilan Province, Iran. The study aimed to develop the value chain of NTFPs in order to create economic opportunities for rural communities and other beneficiaries dependent on these forests, while also prioritizing the conservation of forest ecosystems through the evaluation of specific indicators and sub-criteria. Methodology: The study area is located in the Shafaroud watershed, covering 36,431 hectares in the western part of Guilan Province. It is situated between the cities of Rezvanshahr and Pareh Sar, adjacent to the eastern side of the Talesh highlands. Initially, to compile a comprehensive list of NTFPs, forestry management plan booklets from different series related to the Shafaroud watershed were carefully reviewed. To determine the appropriate economic uses and identify the main indicators for each activity considered by experts, comprehensive information was collected using observation methods, interviews, and questionnaires distributed among 55 experts selected based on their relevant expertise. The research employed a structured questionnaire approach in three stages. The first questionnaire investigated the potential for developing the value chain of NTFPs, while the subsequent questionnaires evaluated the scores of various criteria and sub-criteria to identify the most suitable locations for value chain development in the region. Finally, GIS software was used to prepare an optimal spatial map of the studied value chain using the data extracted from the previous stages, resulting in a regional suitability map for developing the NTFPs value chain in the Shafaroud watershed. Results: At the beginning of the study, 13 major non-wood forest products were identified in the study area. The results of the initial questionnaire, which focused on the feasibility of developing the proposed value chain in the region, indicated that experts from various organizations had a positive perspective on this issue. Furthermore, analysis of the most important indicators for value chain development, based on experts’ opinions, showed that investment capacity, land use, satisfaction and participation of local communities, and proximity to paved and unpaved roads were the most significant factors. In addition, analysis of the final scores of the sub-criteria demonstrated that the existence of favorable conditions and infrastructure, with a final score of 0.033, received the highest score, followed by humid climate (0.028), high investment capacity (0.027), and local community satisfaction and participation (0.025). The findings also revealed that 6,712.194 hectares of the Shafaroud watershed, equivalent to 18.424% of the total area, are highly suitable for the development of the NTFPs value chain. Conclusion: Based on the investigations conducted and the indicators considered, the Shafaroud watershed has considerable potential for the development of the NTFPs value chain. However, the development of any value chain may face various challenges that require a comprehensive and integrated approach for effective management. It is expected that the results of this study will assist decision-makers at local and regional levels in considering all relevant aspects and implementing appropriate measures for the optimal utilization of the Shafaroud watershed while ensuring the conservation of these valuable forest resources. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Criteria, economic development, experts, geographic information system, local communities | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 427 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 65 |
||