| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شمارهها | 3,168 |
| تعداد مقالات | 35,197 |
| تعداد مشاهده مقاله | 50,932,174 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 90,937,557 |
مکانیابی بهترین نقاط برای توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی جنگل در حوزه آبخیز شفارود | ||
| تحقیقات جنگل و صنوبر ایران | ||
| مقاله 5، دوره 33، شماره 4 - شماره پیاپی 102، اسفند 1404 | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijfpr.2025.368536.2193 | ||
| نویسندگان | ||
| پیمان حامدی قاضی* 1؛ سید رستم موسوی میرکلا2؛ امید حسین زاده2؛ میرحسن میریعقوب زاده3 | ||
| 1دانش آموخته دکتری جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران | ||
| 3دانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: کاهش فقر میتواند فشار بر منابع جنگلی را کاهش دهد و حفظ و توسعه منابع جنگلی میتواند به کاهش فقر کمک کند. نقش و اهمیت محصولات غیرچوبی جنگل در حمایت از معیشت خانوار و تأمین نیازهای آنها باعث شده است که این محصولات بهعنوان یکی از مؤلفههای پایهای در مدیریت پایدار جنگل مطرح باشند. بر همین اساس در پژوهش پیشرو، وضعیت جنگلهای حوزه آبخیز شفارود در استان گیلان برای توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی جنگل بهمنظور ایجاد رونق اقتصادی برای جوامع روستایی و سایر ذینفعانِ وابسته به جنگلهای این ناحیه و درعینحال با هدف حفظ این جنگلها، براساس اولویتبندی معیارها و زیرمعیارها بررسی شد. مواد و روشها: منطقه مورد مطالعه این پژوهش در حوزه آبخیز شفارود با مساحتی معادل 36431 هکتار در غرب استان گیلان، بین شهرستانهای رضوانشهر و پرهسر و شرق ارتفاعات تالش قرار دارد. ابتدا، کتابچههای طرح جنگلداری مربوط به سریهای مختلفِ حوزه آبخیز شفارود بررسی و مطالعه شدند تا فهرستی از مهمترین و فراوانترین محصولات غیرچوبی جنگل تهیه شود. در راستای تعیین کاربری اقتصادی مناسب و شناسایی معیارهای اصلی برای هریک از فعالیتهای مدنظر متخصصان، پس از تبیین مبانی نظری و بهمنظور گردآوری اطلاعات جامع از تکنیکهای مشاهده، مصاحبه و تکمیل پرسشنامه توسط افراد متخصص استفاده شد. این افراد که 55 نفر بودند، بهصورت غیرتصادفی و براساس تخصص آنها انتخاب شدند. برای جمعآوری دادهها در سه مرحله از پرسشنامه استفاده شد. در پرسشنامه اول، امکان توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی بررسی شد. در پرسشنامههای دوم و سوم بهترتیب امتیازهای معیارها و زیرمعیارهای مختلف برای مشخص کردن بهترین نقاط از منطقه و بهمنظور توسعه زنجیره ارزش مذکور مشخص شد. در مرحله آخر با استفاده از دادههای استخراجشده در مراحل پیشین از نرمافزار GIS استفاده شد تا نقشه پتانسیل منطقه برای توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی جنگل در حوزه آبخیز شفارود تهیه شود. نتایج: مهمترین محصولات غیرچوبی موجود در منطقه مورد مطالعه شامل 13 محصول، مشخص و فهرستبندی شدند. بررسی نتایج پرسشنامه اول که مربوط به امکان توسعه زنجیره ارزش مورد بررسی در منطقه بود، نشان داد که متخصصان سازمانهای مختلف، نظر مثبتی در این مورد دارند. نتایج مربوط به مهمترین معیارها در توسعه زنجیره ارزش براساس نظر متخصصان نشان داد که معیارهای ظرفیتهای سرمایهگذاری، کاربری اراضی، رضایت و مشارکت جوامع محلی، فاصله از جادههای آسفالت و فاصله از جادههای خاکی میتوانند مهمترین معیارها در توسعه این زنجیره ارزش باشند. بررسی امتیاز نهایی زیرمعیارها براساس نظر متخصصان نیز نشان داد که زیرمعیار وجود قوانین و مقررات با امتیاز نهایی 033/0، بیشترین امتیاز را بهخود اختصاص داده است. پسازآن، اقلیم مرطوب با امتیاز نهایی 028/0، بیشترین میزان ظرفیتهای سرمایهگذاری با امتیاز نهایی 027/0 و یشترین میزان رضایت و مشارکت جوامع محلی با امتیاز نهایی 025/0 در رتبههای بعدیِ مهمترین زیرمعیارها برای توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی جنگل قرار گرفتند. یافتههای این پژوهش نشان داد که در حوزه آبخیز شفارود 194/6712 هکتار معادل 424/18 درصد از کل حوزه آبخیز شفارود برای توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی جنگل بهطور کامل مناسب هستند. نتیجهگیری کلی: با بررسیهای انجامگرفته و معیارهای در نظر گرفتهشده میتوان پیشنهاد کرد که حوزه آبخیز شفارود داری پتانسیلهای خوبی برای توسعه زنجیره ارزشِ محصولات غیرچوبی جنگل است، اما توسعه هر زنجیره ارزشی ممکن است با چالشهایی همراه باشد که پرداختن به این چالشها، نیازمند رویکردی چندجانبه است. نتایج این پژوهش میتواند به تصمیمگیرندگان در سطوح محلی و منطقهای کمک کند تا با در نظر گرفتن همه جوانب در کنار حفظ جنگلهای حوزه آبخیز شفارود، اقداماتی را برای استفاده بهینه از عرصههای مذکور فراهم کنند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| توسعه اقتصادی؛ جوامع محلی؛ سامانه اطلاعات جغرافیایی؛ متخصصان؛ معیار | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Locating the best locations for developing the non-timber forest products value chain in the Shafaroud watershed, Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Peyman Hamedi Qazi1؛ Syed Rostam Mousavi Mirkala2؛ Omid Hossein Zadeh2؛ Mirhassan Miryaghoubzadeh3 | ||
| 1Ph.D. of forestry, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran | ||
| 2Associate Prof., Department of Forestry, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran | ||
| 3Associate Prof., Department of watershed and rangeland, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and objectives: Poverty reduction can reduce pressure on forest resources, and the conservation and development of forest resources can help reduce poverty. The roles and importance of non-timber forest products (NTFPs) in supporting household livelihoods and fulfilling community needs have made them a central issue in sustainable forest management practices. In light of this, the current research investigates the condition of the forests within the Shafaroud watershed in Guilan province, Iran. The goal is to develop the value chain of NTFPs, aiming to create economic prosperity for rural communities and other beneficiary’s dependent on these forests, while also prioritizing the preservation of forest ecosystems through the evaluation of specific indicators and sub-criteria. Methodology: The study area for this research is situated in the Shafaroud watershed, encompassing an area of 36,431 hectares located in the western part of Guilan province. It lies between the cities of Rezvanshahr and Pareh Sar counties, adjacent to the eastern side of the Talash highlands. Initially, to compile a comprehensive list of NTFPs, the forestry plan booklets from various series related to the Shafaroud watershed were meticulously examined. To determine the appropriate economic uses and identify the main indicators for each of the activities considered by experts, comprehensive information was gathered through a variety of methods, including observation techniques, interviews, and questionnaires distributed to a selection of 55 experts, chosen based on their relevant expertise. The research employed a structured questionnaire approach in three stages: the first questionnaire investigated the potential for developing the value chain of NTFPs, while the subsequent questionnaires evaluated the scores of various criteria and sub-criteria to identify the best locations in the region for the development of the value chain. Finally, GIS software was used to prepare an optimal spatial map of the value chain under study, using the data extracted in the previous stages, which led to the preparation of a map of the region's potential for developing the value chain of NTFPs in the Shafaroud watershed. Results: At the outset of this research, the most important non-wood products in the study area were identified, totaling 13 distinct products. The results from the initial questionnaire, which focused on the feasibility of developing the proposed value chain in the region, indicated that experts from various organizations held a positive view on this matter. Furthermore, the analysis of the most critical indicators for the development of the value chain, as per experts’ opinions, revealed that indicators such as investment capacities, land use, satisfaction and participation of local community, as well as proximity to paved and unpaved roads, emerged as the most significant factors. Further, the examination of the final score of the sub-criteria based on the experts' opinions also showed that the sub-criteria of the existence of terms and conditions with a final score of 0.033 had the highest score, followed by the humid climate at 0.028, highest investment capacities at 0.027, and local communities’ satisfaction and participation at 0.025. Finally, the findings of this study showed that in the Shafaroud watershed, 6712.194 hectares, equivalent to 18.424 percent of the total area, are completely suitable for the development of the NTFPs value chain. Conclusion: Based on the investigations conducted and the indicators considered, it can be concluded that the Shafaroud watershed possesses considerable potential for the development of the value chain of NTFPs. However, the development of any value chain may encounter various challenges that necessitate a multifaceted approach to effectively address these issues. It is anticipated that the outcomes of this research will assist decision-makers at both local and regional levels in considering all relevant aspects and implementing measures for the optimal utilization of the Shafaroud watershed areas, all while ensuring the preservation of these vital forest resources. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Criteria, economic development, experts, geographic information system, local communities | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 360 |
||