| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شمارهها | 3,168 |
| تعداد مقالات | 35,197 |
| تعداد مشاهده مقاله | 50,932,431 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 90,937,937 |
راهبردهای مدیریتی مؤثر بر بهرهبرداری پایدار از خدمات فرهنگی بومسازگان جنگل در شهرستان جوانرود | ||
| تحقیقات جنگل و صنوبر ایران | ||
| مقاله 2، دوره 33، شماره 4 - شماره پیاپی 102، اسفند 1404 | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijfpr.2025.367658.2185 | ||
| نویسندگان | ||
| زینب عزیزی1؛ ایرج حسن زاد ناورودی* 2؛ مازیار حیدری3؛ زهرا عزیزی4 | ||
| 1دکتری جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا، ایران | ||
| 2نویسنده مسئول، دانشیار، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعهسرا، ایران | ||
| 3دانشیار، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج | ||
| 4دانشیار، گروه سنجش از دور و GIS، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: جنگلهای زاگرس، یکی از مهمترین بومسازگانهای طبیعی در ایران هستند که نقش حیاتی در توسعه اقتصادی و بومشناختی کشور و حفظ منابع آب و خاک دارند. این جنگلها در گذشته بیشتر از 10 میلیون هکتار وسعت داشتند، اما بهدلیل بهرهبرداریهای بیرویه طی سالهای متمادی، دچار تخریب و کاهش مساحت شدهاند. استان کرمانشاه در بخش زاگرس شمالی دارای حدود 646 هزار هکتار پوشش جنگلی است که 25 درصد از سطح این استان را در برمیگیرد. تاکنون، خدمات فرهنگی بومسازگانِ جنگلی (منافع غیرمادی که مردم از طریق تفریح، تأمل و تجربههای زیباییشناختی از جنگل دریافت میکنند) در استان کرمانشاه، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش پیشرو با هدف بررسی چهارچوب تحلیل سوآت و ارائه راهکارها و راهبردهای اجرایی و مدیریتی بهمنظور استفاده از خدمات فرهنگی بومسازگان جنگل در شهرستان جوانرود انجام شد. مواد و روشها: این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی است که در شهرستان جوانرود واقع در شمال غرب استان کرمانشاه انجام شد. جمعیت این شهرستان 71,325 نفر است. جامعه آماری شامل 90 نفر از کارشناسان و متخصصان در سه سطح شهرستانی (35 نفر از نقشآفرینان محلی)، استانی و کشوری (55 نفر از کارشناسان میراث فرهنگی و منابع طبیعی) بود که براساس فرمول کوکران با خطای 10 درصد و بهروش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. دادهها از طریق پرسشنامه با مقیاس لیکرت پنجگزینهای و مصاحبه جمعآوری شد. این اطلاعات با استفاده از تحلیل SWOT و ماتریس SPAC آنالیز شدند. برای تفکیک اجزای چهارگانه تحلیل سوآت، مرز شهرستان جوانرود بهعنوان مرز سیستم در نظر گرفته شد. نتایج: یافتههای این پژوهش نشان داد که از مجموع 19 نقطه قوت شناساییشده، مهمترین آنها بهترتیبِ اهمیت شامل وجود بازارچه مرزی با وزن نسبی 84 درصد، آبوهوای معتدل با بارندگی مناسب با وزن نسبی 67/80 درصد و وجود جنگلهای طبیعی بلوط به مساحت 56,773 هکتار با وزن نسبی 44/80 درصد هستند. همچنین، از میان 19 نقطه ضعف شناساییشده، زیرساخت ضعیف شهرستان (جادهها و ارتباطات) با وزن نسبی 78/87 درصد، افزایش آتشسوزیهای سالانه در عرصههای طبیعی با وزن نسبی 78/85 درصد و دپوی زبالههای شهرستان در رویشگاههای جنگلی با وزن نسبی 78/81 درصد بهعنوان مهمترین نقاط ضعف مطرح بودند. در بررسی 10 فرصت شناساییشده، وجود جنگلها و مراتع غنی در استان کرمانشاه با وزن نسبی 78/81 درصد، وجود آثار تاریخی متعدد در این استان (مانند طاقبستان، معبد آناهیتا و غار قوری قلعه) با وزن نسبی 74 درصد و مجاورت با کلانشهر کرمانشاه با وزن نسبی 11/73 درصد بهعنوان مهمترین فرصتها شناخته شدند. اصلیترین تهدیدها از میان 10 تهدید شناساییشده نیز شامل تخریب جنگلها و مراتع توسط افراد غیربومی با وزن نسبی 89/78 درصد، بحرانهای محیطزیستی (سیلابها، تغییرات آبوهوایی و خشکسالی) با وزن نسبی 67/78 درصد و ریزگردها و تغییر اقلیم با وزن نسبی 78/77 درصد بودند. نتیجهگیری کلی: براساس تحلیل ماتریس ارزیابی موقعیت و اقدام راهبردی، ازنظر کل نقشآفرینان (05/4-، 55/0-)، نقشآفرینان جوانرود (52/9-، 31/1-)، نقشآفرینان استان کرمانشاه (57/0-، 14/1-) و نقشآفرینان تهران (55/0-، 8/1)، راهبردهای تدافعی و محافظهکارانه برای توسعه خدمات فرهنگی در جنگلهای شهرستان جوانرود تأیید شد. این نتایج نشان میدهد که برای بهرهبرداری پایدار از خدمات فرهنگی بومسازگان در شهرستان جوانرود به ارتقای زیرساختهای شهرستان (بهخصوص جاده)، تقویت یگان حفاظت منابع طبیعی و ارتباط با دستگاههای اجرایی دیگر و نیز تقویت ترویج در حوزه منابع طبیعی نیاز است. تحلیل SWOT، توسعه پایدار، جنگلهای زاگرس، خدمات بومسازگان. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحلیل SWOT؛ توسعه پایدار؛ جنگلهای زاگرس؛ خدمات بومسازگان | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Effective management strategies for sustainable exploitation of cultural services in the forest ecosystem of Javanrud County, Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zeinab Azizi1؛ Iraj Hassanzad Navroodi2؛ Maziar Heidari3؛ Zahra Azizi4 | ||
| 1Ph.D. of Forestry, Faculty of Natural Resources, University of Guilan, Sowme'eh Sara, Iran | ||
| 2Corresponding author, Associate Prof., Department of Forestry, Faculty of Natural Resources, University of Guilan, Sowme'eh Sara, Iran | ||
| 3Associate Prof., Forests and Rangelands Research Department, Kurdistan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Sanandaj, Iran | ||
| 4Associate Prof., Department of Remote Sensing and GIS, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and objectives: The Zagros forests are among the most crucial natural ecosystems in Iran, playing a vital role in the country's economic and ecological development, as well as in the conservation of water and soil resources. These forests, which once covered over 10 million hectares, have suffered degradation and a reduction in area due to unsustainable exploitation over many years. Kermanshah Province, in the northern Zagros region, with 646,514 hectares of forest cover, representing 25% of the province's area, is of particular importance. Until now, the ecosystem's cultural services (such as the intangible benefits people receive through recreation, contemplation, and aesthetic experiences) have received less attention. This research aims to investigate the SWOT analysis framework and provide practical and managerial solutions and strategies for utilizing cultural services in Javanrud County. Methodology: This was a descriptive-analytical study conducted in Javanrud County, situated in the northwest of Kermanshah Province. The statistical population included 90 experts and specialists at the county level (35 local stakeholders), as well as the provincial and national levels (55 cultural heritage and natural resources experts). Participants were selected using a purposive sampling method based on the Cochran formula with a 10% error margin. Data was collected through a questionnaire utilizing a 5-point Likert scale and semi-structured interviews. The collected data was then analyzed using SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) analysis and the SPACE (Strategic Position and Action Evaluation) matrix. The boundaries of Javanrud County were considered as the system boundary for the four-component SWOT analysis. Results: The findings of the study identified 19 key strengths, with the most important being the existence of a border market (84% relative weight), a temperate climate with adequate rainfall (80.67% relative weight), and the presence of 56,773 hectares of natural oak forests (80.44% relative weight). Among the 19 identified weaknesses, the weak infrastructure of the county (roads and communications) (87.78% relative weight), the increase in annual wildfires in natural areas (85.78% relative weight), and the dumping of waste in forest sites (81.78% relative weight) were found to be the most significant. In the examination of 10 identified opportunities, the existence of rich forests and rangelands in Kermanshah Province (81.78% relative weight), the presence of numerous historical sites in the province (74% relative weight), and the proximity to the metropolitan city of Kermanshah (73.11% relative weight) were recognized as the most important opportunities. The 10 identified threats were dominated by the destruction of forests and rangelands by non-local people (78.89% relative weight), environmental crises (floods, climate change, and droughts) (78.67% relative weight), and dust storms and climate change (77.78% relative weight). Conclusion: Based on the SPACE matrix analysis, from the perspective of all stakeholders, as well as the stakeholders at the Javanrud County, Kermanshah Province, and country levels, the defensive and conservative strategies were confirmed as the most appropriate approach for the development of cultural services in the forests of Javanrud County. These results indicate that for the sustainable utilization of the ecosystem's cultural services in Javanrud County, there is a need to improve the county's infrastructure, strengthen the natural resources protection unit and its coordination with other executive agencies, and enhance extension and education efforts in the field of natural resources management. Ecosystem services, sustainable development, SWOT analysis, Zagros forests | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Ecosystem services, sustainable development, SWOT analysis, Zagros forests | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 624 |
||