| تعداد نشریات | 282 |
| تعداد نشریات سازمان | 80 |
| تعداد شماره‌ها | 3,272 |
| تعداد مقالات | 36,149 |
| تعداد مشاهده مقاله | 55,713,610 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 94,492,284 |
ویژگی‌های کمی زادآوری طبیعی گونههای چوبی در تودههای مدیریت‌شده جنگلهای هیرکانی | ||
| تحقیقات جنگل و صنوبر ایران | ||
| مقاله 1، دوره 33، شماره 4 - شماره پیاپی 102، اسفند 1404، صفحه 293-310 اصل مقاله (1.5 M) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijfpr.2025.368170.2191 | ||
| نویسندگان | ||
| سیران خون سیاوشان* 1؛ سهراب مرادی2؛ جلیل کرمی3 | ||
| 1نویسنده مسئول، کارشناسی ارشد علوم و مهندسی جنگل، دادگستری شهرستان مریوان، مریوان، ایران | ||
| 2استادیار، گروه توسعه کشاورزی و منابع طبیعی، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| 3دکتری جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، معاون پروژه ملی مدیریت چندمنظوره جنگلهای هیرکانی، چالوس، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: زادآوری طبیعی، یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بقا و پایداری جنگلهای طبیعی تلقی می‌‌شود. درک تنوع، توزیع و وضعیت زادآوری طبیعی گونههای چوبی، بینش‌‌های مهمی درمورد سلامت بوم‌شناختی و خدمات بوم‌سازگان جنگلی ارائه می‌‌دهد و به پیش‌‌بینی پایداری جنگل در آینده کمک می‌‌کند. باتوجه‌به اهمیت بوم‌شناختی و تولیدی جنگلهای هیرکانی، لزوم انجام پژوهشی جامع درمورد وضعیت زادآوری طبیعی موجود در این جنگلها، ضروری به‌نظر می‌‌رسد، بنابراین هدف از پژوهش پیش‌رو، بررسی وضعیت کمی زادآوری طبیعیِ گونههای چوبی در تودههای مدیریت‌شده در جنگلهای هیرکانی ایران است. مواد و روش‌ها: برای اجرای این پژوهش، چهار سیمای جنگلی در حوضه‌های آبخیز جنگلهای هیرکانی شامل فریرود- زیلکی‌رود (حوضه‌های آبخیز 22 و 23) در استان گیلان، دوهزار- سه‌هزار (حوضه‌های آبخیز 33 و 34) و بلیران (حوضه آبخیز 53) در استان مازندران و چهل‌چای (حوضه آبخیز 92) در استان گلستان انتخاب شدند. با استفاده از روش آماربرداری منظم تصادفی، ریزقطعه‌نمونه‌‌‌هایی به مساحت چهار متر مربع در محل تقاطع شبکه آماربرداری به ابعاد 200×150 متر مربع برای بررسی زادآوری انتخاب شدند. درمجموع، 34723 ریزقطعه‌نمونه (5345 ریزقطعه‌نمونه در فریرود، 4377 ریزقطعه‌نمونه در زیلکی‌رود، 5185 ریزقطعه‌نمونه در دوهزار، 7522 ریزقطعه‌نمونه در سه‌هزار، 6847 ریزقطعه‌نمونه در بلیران و 5447 ریزقطعه‌نمونه در چهل‌چای) برداشت شدند. همه نونهال‌ها و نهال‌ها در داخل قطعه‌نمونه‌ها، شمارش و ویژگی‌های کمی آن‌ها اندازه‌گیری شد. در هر رویشگاه جنگلی، وضعیت کمی زادآوری گونه‌ها شامل نوع گونه درختی، مراحل رویشی، فرم رویشی، تعداد زادآوری، قطر یقه و ارتفاع نهال‌ها شناسایی و اندازه‌گیری شدند. زادآوری طبیعی در هر رویشگاه در سه کلاسه قطری کمتر از 5/2 سانتیمتر، 5/2 تا 5/7 سانتیمتر و 5/7 تا 5/12 سانتیمتر و سه طبقه ارتفاعی کمتر از 30 سانتیمتر، 30 تا 130 سانتیمتر و بیشتر از 130 سانتیمتر به‌تفکیک گونههای چوبی طبقه‌‌بندی شدند. نمودارها و تجزیه و تحلیل‌‌ها در نرم‌افزار‌های Excel و SPSS 26 انجام شد. نتایج: بیشترین و کمترین فراوانی زادآوری گونههای چوبی به‌ترتیب در راش (Fagus orientalis Lipsky) (03/38 درصد) و بلوط بلندمازو (Quercus castaneifolia C.A.Mey.) (95/0 درصد) مشاهده شد. همچنین، بیشترین و کمترین فراوانی زادآوری به‌ترتیب متعلق به طبقه‌های قطر یقه کمتر از 5/2 سانتیمتر (13/74 درصد) و 5/7 تا 5/12 سانتیمتر (3/9 درصد) بودند. طبقه ارتفاع کمتر از 30 سانتیمتر، بیشترین فراوانی (38/69 درصد) و طبقه ارتفاع بلندتر از 130 سانتیمتر، کمترین فراوانی زادآوری (35/10 درصد) را به‌خود اختصاص دادند. مقایسه درصد فراوانی گونههای با کلاسه قطری کمتر از 5/2 سانتیمتر نشان داد که بیشترین و کمترین فراوانی به‌ترتیب متعلق به رویشگاه‌های زیلکی‌رود و چهل‌چای هستند. بیشترین درصد فراوانی گونههای با قطر 5/2 تا 5/7 سانتیمتر در رویشگاه زیلکی‌رود و کمترین درصد فراوانی در رویشگاه سه‌هزار بود. با مقایسه درصد فراوانی نهال‌های با قطر 5/7 تا 5/12 سانتیمتر، بیشترین فراوانی در رویشگاه فریرود و کمترین در رویشگاه سه‌هزار مشاهده شد. مقایسه فراوانی زادآوری طبیعی گونههای مختلف چوبی نشان داد که بیشترین درصد فراوانی زادآوری در رویشگاه چهل‌چای به بلوط بلندمازو (87/72 درصد)، در رویشگاه بلیران به افرا پلت (Acer velutinum Boiss.) (61/40 درصد)، در رویشگاه فریرود به ممرز (Carpinus betulus L.) (31/29 درصد) و در رویشگاه‌های دوهزار، سه‌هزار و زیلکی‌رود به‌ترتیب با فراوانی 59/60، 5/90 و 54/53 درصد به راش اختصاص دارد. نتایج تحلیل واریانس یک‌طرفه (ANOVA) نشان‌دهنده تفاوت معنی‌دار در تنوع گونه‌ای نهال بین تودههای مختلف جنگلی ازنظر ارتفاع و قطر یقه بود (05/0>p). نتیجه‌‌گیری کلی: به‌طورکلی، تودههای مدیریت‌شده غرب جنگلهای هیرکانی (سیمای جنگلی فریرود- زیلکی‌رود)، نهال‌های جوان (قطر یقه کمتر از 5/7 سانتیمتر) بیشتری در مقایسه با تودههای مدیریت‌شده شرق جنگلهای هیرکانی (سیمای جنگلی چهل‌چای) داشتند. همچنین، در تودههای مدیریت‌شده شرق جنگلهای هیرکانی (سیمای جنگلی چهل‌چای)، نهال‌های زادآوری با قطر یقه 5/7 تا 5/12 سانتیمتر و ارتفاع بیشتر از 130 سانتی‌مترِ بیشتری مشاهده شد. این نتایج نشان‌دهنده استقرار زادآوری مطلوب در شرق جنگلهای هیرکانی و وجود عوامل محیطی نامطلوب در غرب جنگلهای هیرکانی است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ارتفاع نهال؛ جنگلهای هیرکانی؛ زادآوری؛ قطر یقه؛ ویژگی‌های کمی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Quantitative characteristics of natural regeneration of woody species in managed stands of Hyrcanian forests, Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Seiran Khoonsiavashan1؛ Sohrab Moradi2؛ Jalil Karami3 | ||
| 1expert of JusticeCorresponding author, M.Sc. of Silviculture and Forest Ecology, Marivan County Department of Justice, Marivan, Iran | ||
| 2Assistant Prof., Department of Agricultural & Natural Resources Development, Faculty of Engineering, Payame Noor University, Tehran, I.R. Iran | ||
| 3Ph.D. of Silviculture and Forest Ecology, National Deputy Director of Hyrcanian Multifunctional Management Project, Chalus, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and objectives: Natural regeneration is considered one of the most important factors affecting the survival and sustainability of natural forests. Understanding the diversity, distribution, and status of natural regeneration of woody species provides important insights into the ecological health and ecosystem services of forests and helps predict future forest sustainability. Considering the ecological and productive importance of the Hyrcanian forests, conducting a comprehensive study on the status of natural regeneration in these forests appears necessary. Therefore, the aim of this study was to investigate the quantitative status of natural regeneration of woody plant species in managed stands of the Hyrcanian forests in northern Iran. Methodology: To conduct this study, four forest landscapes in the Hyrcanian forests were selected, including Fariroud–Zilkiroud (watersheds 22 and 23) in Gilan Province, Dohezar–Sehezar (watersheds 33 and 34) and Beliran (watershed 53) in Mazandaran Province, and Chehel Chai (watershed 92) in Golestan Province. Using a systematic random sampling method, 4 m² sample plots were established at the intersections of a 150 × 200 m inventory grid, resulting in a total of 34,723 sample plots (Fariroud: 5,345; Zilkiroud: 4,377; Dohezar: 5,185; Sehezar: 7,522; Beliran: 6,847; and Chehel Chai: 5,447) for regeneration assessment. All seedlings and saplings within the sample plots were counted, and their quantitative characteristics were measured. In each forest habitat, the quantitative status of regeneration, including tree species, growth stages, growth form, number of regenerating individuals, collar diameter, and seedling height, was identified and recorded. Natural regeneration in each habitat was classified into three collar diameter classes (< 2.5 cm, 2.5–7.5 cm, and 7.5–12.5 cm) and three height classes (< 30 cm, 30–130 cm, and > 130 cm) by woody species. Graphs and statistical analyses were performed using Excel and SPSS 26. Results: The highest and lowest regeneration frequencies among woody species were observed for beech (Fagus orientalis Lipsky) (38.03%) and oak (Quercus castaneifolia C.A.Mey.) (0.95%), respectively. The collar diameter class of less than 2.5 cm had the highest frequency (74.13%), whereas the 7.5–12.5 cm class had the lowest frequency (9.3%). Similarly, the height class of less than 30 cm showed the highest frequency (69.38%), while the height class greater than 130 cm had the lowest frequency (10.35%). Comparison of the frequency percentages of species with collar diameters less than 2.5 cm showed the highest and lowest frequencies in the Zilkiroud and Chehel Chai habitats, respectively. The highest frequency percentage of species with collar diameters of 2.5–7.5 cm was observed in the Zilkiroud habitat, whereas the lowest was recorded in the Sehezar habitat. Comparison of regeneration frequency in the 7.5–12.5 cm collar diameter class showed the highest frequency in the Fariroud habitat and the lowest in Sehezar. Comparison of natural regeneration frequencies among woody species showed that the highest regeneration frequencies in Chehel Chai and Beliran habitats, with values of 38.11% and 40.61%, respectively, belonged to maple (Acer velutinum Boiss.), while in Fariroud habitat the highest frequency belonged to hornbeam (Carpinus betulus L.) (29.31%). In the Dohezar, Sehezar, and Zilkiroud habitats, beech showed the highest regeneration frequencies, with values of 60.59%, 90.5%, and 53.54%, respectively. The results of one-way analysis of variance (ANOVA) indicated significant differences among height and collar diameter classes, whereas no significant differences were observed among the different habitats. Conclusion: The managed stands of the western Hyrcanian forests (Fariroud–Zilkiroud forest landscape) contained more young seedlings (collar diameter less than 7.5 cm) compared to the managed stands of the eastern Hyrcanian forests (Chehel Chai forest landscape). In contrast, the managed stands of the eastern Hyrcanian forests had a greater number of regeneration seedlings with collar diameters of 7.5–12.5 cm and heights greater than 130 cm. These findings indicate more favorable regeneration establishment in the eastern Hyrcanian forests and suggest the presence of less favorable environmental conditions in the western Hyrcanian forests. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Collar diameter, Hyrcanian Forests, quantitative characteristics, regeneration, seedling height | ||
| مراجع | ||
|
- Amanzadeh, B., Saghebtalebi, Kh., Pahrizkar, P., Shahinroksar Ahmadi, P., Moradi, A., Pourbabaei, H. and Yousefpour, M., 2019. Comparison of regeneration and diversity of herbaceous species in created and natural gaps. Journal of Forest Research and Development, 5(1): 153-167 (In Persian with English summary).
- Begon, M., Harper, J.L. and Townsend, C.R., 1996. Ecology: Individuals, Populations and Communities. Blackwell Science, Oxford, 1068p.
- Brooker, R.W., Maestre, F.T., Callaway, R.M., Lortie, C.L., Cavieres, L.A., Kunstler, G., ... and Michalet, R., 2008. Facilitation in plant communities: the past, the present, and the future. Journal of Ecology, 96(1): 18-34.
- Callaway, R.M., 2007. Positive Interactions and Interdependence in Plant Communities. Springer, Dordrecht, 404p.
- Cooper, A., Moshe, Y., Zangi, E. and Osem, Y., 2014. Are small-scale overstory gaps effective in promoting the development of regenerating oaks (Quercus ithaburensis) in the forest understory? New forests, 45(6): 843-857.
- Crouzeilles, R., Beyer, H.L., Monteiro, L.M., Feltran-Barbieri, R., Pessôa, A.C.M., Barros, F.S.M., ... and Strassburg, B.B.N., 2020. Achieving cost-effective landscape-scale forest restoration through targeted natural regeneration. Conservation Letters, 13(3): e12709.
- Delfan Abazari, B., Sagheb - Talebi, Kh. and Namiranian, M., 2004. Regeneration gaps and quantitative characteristics of seedlings in different development stages of undisturbed beech stands (Kelardasht, Northern Iran). Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 12(2): 266-251 (In Persian with English summary).
- Diaci, J., Rozman, J. and Rozman, A., 2020. Regeneration gap and microsite niche partitioning in a high alpine forest: Are Norway spruce seedlings more drought-tolerant than beech seedlings? Forest Ecology and Management, 455: 117688.
- Dubravac, T., Barcic, D., Rosavec, R., Spanjol, Z., and Vojnikovic, S., 2024. The dynamics of stand structure development and natural regeneration of common beech (Fagus sylvatica L.) in Plitvice Lakes National Park. Forests, 15(2): 357.
- Faraji, F., Eshaghi Rad, J., Parhizkar, P. and Manthey, M., 2021. Quantitative charachteristics of regeneration in natural and harvested made canopy gaps in different elevations in oriental beech (Fagus orientalis) forests. Journal of Forest Research and Development, 6(4): 661-678 (In Persian with English summary).
- Forrester, D.I., 2014. The spatial and temporal dynamics of species interactions in mixed-species forests: from pattern to process. Forest Ecology and Management, 312: 282-292.
- Gazda, A., Kościelniak, P., Hardy, M., Muter, E., Kędra, K., Bodziarczyk, J., ... and Szwagrzyk, J., 2019. Upward expansion of distribution ranges of tree species: Contrasting results from two national parks in Western Carpathians. Science of The Total Environment, 653: 920-929.
- Goldberg, D.E. and Barton, A.M., 1992. Patterns and consequences of interspecific competition in natural communities: a review of field experiments with plants. The American Naturalist, 139(4): 771-801.
- Haidari, M., Etemad, V. and Khosropour, E., 2013. Study of tree regeneration in the grazed and non-grazed areas in the Iran-o-Turanian Ecological Zones. International Journal of Advanced Biological and Biomedical Research, 1(1): 18-24.
- Hajjarian, M., Hosseinzadeh, O. and Khalledi, F., 2016. Using combined MADM approach for Hyrcanian forests management. Environmental Sciences, 14(3): 1-12 (In Persian with English summary).
- Hamidi, S.K., de Luis, M., Bourque, C.PA., Bayat, M. and Serrano-Notivoli, R., 2023. Projected biodiversity in the Hyrcanian Mountain Forest of Iran: An investigation based on two climate scenarios. Biodiversity and Conservation, 32: 3791-3808.
- Javanmiri Pour, M., Marvie Mohadjer, M.R., Etemad, V. and Zobeiri, M., 2012. Effects of grazing on natural regeneration of tree and herb species of Kheyroud forest in northern Iran. Journal of Forestry Research, 23(2): 299-304.
- Javanmiri Pour, M., Nobakht, A.A., Ataei, I., Bayat, D., Karami, J. and Bayat, N., 2019. Public awareness about the values of Hyrcanian forests in the Fariroud-Zilkiroud, Dohezar-Sehezar, Balairan and Chehelchai Watersheds. Journal of Environmental and Natural Resource Economics, 3(6): 1-28 (In Persian with English summary).
- Karami, A., Karamshahi, A. and Shahi, E., 2017. Effects of forestry practices on the regeneration and biodiversity of woody plants in the northern forest ecosystems of Iran. Geology, Ecology, and Landscapes, 1(4): 264-270.
- Khoonsiavashan, S., Shakeri, Z., Mohammadi Samani, K. and Maroofi, H., 2021. Effect of livestock type and grazing intensity on vegetation composition and diversity in Armardeh forests, Baneh. Journal of Forest Research and Development, 7(2): 213-234 (In Persian with English summary).
- Kim, M., Lee, S., Lee, S., Yi, K., Kim, H.S., Chung, S., ... and Yoon, T.K., 2022. Seed dispersal models for natural regeneration: a review and prospects. Forests, 13(5): 659.
- Lu, D., Zhu, J., Wang, X., Hao, G. and Wang, G.G., 2021. A systematic evaluation of gap size and within-gap position effects on seedling regeneration in a temperate secondary forest, Northeast China. Forest Ecology and Management, 490: 119140.
- Mataji, A. and Vahedi, A.A., 2023. Response of established oriental beech (Fagus orientalis L.) regeneration to canopy gap formation in the Hyrcanian forest ecosystems. International Journal of Environmental Science and Technology, 20(1): 777-790.
- Mohammadi, L., Marvie-Mohadjer, M.R., Etemad, V. and Sefidi, K., 2014. Quantitative charachteristics of regeneration in natural and tree fall canopy gaps in the mixed beech stands, Northern Iran (Case Study: Namkhaneh district, Kheyrud Forest). Iranian Journal of Forest, 6(4): 457-470 (In Persian with English summary).
- Nasiri, V., Heidarlou, H.B., Abbasnezhad Alchin, A., Moradi, F., Rahmanian, S., Afshari, S., ... and Griess, V.C., 2023. How do conservation policies, climate and socioeconomic changes impact Hyrcanian forests of northern Iran? Ecological Informatics, 78: 102351.
- Oliver, C.D., and Larson, B.C., 1996. Forest Stand Dynamics, Update Edition. John Wiley, New York, 544p.
- Parhizkar, P., Sadeqzadeh Hallaj, M.H. and Hassani, M., 2022. Quantitative and qualitative characteristics of regeneration in Shafarood managed and unmanaged beech forests. Journal of Forest Research and Development, 8(4): 343-354 (In Persian with English summary).
- Paul, A., Khan, M.F. and Das, A.K., 2019. Population structure and regeneration status of rhododendrons in temperate mixed broad-leaved forests of western Arunachal Pradesh, India. Geology, Ecology, and Landscapes, 3(3): 168-186.
- Pourbabaei, H., Ebrahimi, S.S., Torkaman, J. and Pothier, D., 2014. Comparison in woody species composition, diversity and community structure as affected by livestock grazing and human uses in beech forests of northern Iran. Forestry Ideas, 20: 1-11.
- Pradhan, A. and Khaling, S., 2024. Structure, composition, and regeneration status of trees in non-protected forests of Eastern Himalaya. Tropical Ecology, 65: 443-459.
- Ravanbakhsh, H., Pourhashemi, M., Hamzeh'ee, B., Rashidi, F., Iranmanesh, Y., Bordbar, S., ... and Rahimi, H., 2024. Reproduction and the importance of nurse species in the monitoring plots of Zagros forests, Iran. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 32(1): 61-76 (In Persian with English summary). - Sagheb-Talebi, Kh., Parjizkar, P., Hassani, M., Amanzadeh, B., Hemmati, A., Khanjani Shiraz, B., ... and Delfan Abazari, B., 2020. Regeneration and establishment of natural young generation in intact oriental beech stands of Hyrcanian forests. Journal of Forest Research and Development, 6(3): 519-541 (In Persian with English summary).
- Salehnasab, A., Burkhart, H.E., Bayat, M., Khaleghi, B., Heidari, S. and Masood Awan, H.U, 2022. Projection matrix models: a suitable approach for predicting sustainable growth in uneven-aged and mixed Hyrcanian forests. Sustainability, 14(11): 6777.
- Shahnavazi, H., Sagheb-Talebi, Kh. and Zahedi-Amiri, G., 2005. Qualitative and quantitative evaluation of natural regeneration in gaps within beech (Fagus orientalis Lipsky) stands of Caspian Region. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 13(2): 141-154 (In Persian with English summary).
- Southon, G.E., Jorgensen, A., Dunnett, N., Hoyle, H. and Evans, K.L., 2018. Perceived species-richness in urban green spaces: Cues, accuracy and well-being impacts. Landscape and Urban Planning, 172: 1-10.
- Subashree, K., Dar, J.A., Karuppusamy, S. and Sundarapandian, S., 2021. Plant diversity, structure and regeneration potential in tropical forests of Western Ghats, India. Acta Ecologica Sinica, 41(4): 259-284.
- Vahedi, A.A., 2021. Introducing canopy gap optimum size for established regeneration of oriental beech (Fagus orientalis Lipsky) in the Hyrcanian mixed-forests. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 29(1): 41-52 (In Persian with English summary).
- Yan, Q., Zhu, J., Zhang, J., Yu, L. and Hu, Z., 2010. Spatial distribution pattern of soil seed bank in canopy gaps of various sizes in temperate secondary forests, Northeast China. Plant and Soil, 329(1): 469-480. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 859 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 203 |
||