ویروس موزائیک یونجه، نخستین بار از روی یونجه در سال 1931 از ایالات متحده امریکا گزارش شده­ است. این ویروس، گسترش جهانی داشته و گونه­ های گیاهی زیادی از خانواده­ های مختلف را آلوده می ­کند. این ویروس یکی از مهم‌ترین ویروس‌های آلوده‌کننده گیاهان علوفه‌ای به‌ویژه یونجه می ­باشد. ویروس موزائیک یونجه یکی از گسترده ­ترین دامنه ­های میزبانی را در بین ویروس­ های گیاهی دارد و قادر به آلوده­ سازی 430 گونه متعلق به 51 خانواده گیاهی است (10). چهار خانواده گیاهی Compositae، Leguminosae، Umbelliferae و Solanaceae از اصلی ­ترین گونه­ های گیاهی میزبان این ویروس هستند.

کاهش محصول ناشی از ابتلا به این ویروس در یونجه 18 درصد، در سیب‌زمینی 20 درصد، در نخود 76-72 درصد و در ریحان   38 درصد گزارش شده است (8). سهولت انتقال و دامنه میزبانی وسیع، احتمال بروز اپیدمی این ویروس را زیاد می ­کند. مثلاً در سال 1998، جنوب ایتالیا شاهد اپیدمی آن در مزارع گوجه‌فرنگی بود.

در ایران ویروس AlMV، اولین بار در سال 1347 توسط منوچهری کاشانی از روی گیاه یونجه گزارش شد. ویروس موزائیک یونجه در بیش‌تر مناطق ایران نیز از روی محصولات مختلف از جمله: یونجه و سیب‌زمینی گزارش شده­ است (1، 2، 5 و 6).

ویروسAlMV  از ویروس‌های بسیار معمول و شایع در زراعت یونجه و شبدر می­ باشد. به‌دلیل مجاورت کشت­ های یونجه و مزارع سیب­زمینی، هر ساله موارد متعددی از وقوع آلودگی به ویروس موزائیک یونجه در مزارع سیب‌زمینی استان‌های کردستان و همدان مشاهده می ­شود (1) .

زمستان ­گذرانی این ویروس در غده­ های سیب ­زمینی برداشت‌­شده از بوته ­های آلوده یا در غده ­های باقی­مانده از بوته ­های آلوده فصل قبل در خاک مزرعه و نیز روی گیاه یونجه و علف ­های هرز میزبان صورت می­ گیرد. در فصل بهار از غده­ های آلوده­ای که کاشته می­ شوند، بوته ­های آلوده ظاهر می ­شوند که به ­عنوان کانون آلودگی عمل کرده و ویروس توسط شته­ های ناقل از این بوته ­ها به بوته ­های دیگر منتقل می ­شود. شته ­ها ویروس را از گیاهی به گیاه دیگر منتقل می ­کنند و پس از آلودگی شاخ و برگ‌ها، ویروس از طریق بافت آوند آبکشی به غده­ های دختری منتقل می­ شود. کاشت این‌گونه غده­ ها در سال بعد منجر به پیدایش بوته ­های آلوده در مزرعه می ­شود. هم‌چنین ویروس ممکن است از روی سایر میزبان­ های الوده به ­ویژه یونجه توسط شته­ های بالدار به روی بوته‌های سیب­ زمینی منتقل شود.

شیوع و همه­ گیری یک بیماری تحت تأثیر عوامل فیزیکی و بیولوژیکی متعددی است و در مورد ویروس­ های شته­ زاد، مثلث بیماری (میزبان حساس، عامل بیماری‌زا و شرایط محیطی مساعد) نیازمند یک عنصر چهارم یعنی ناقل نیز می­ باشد. در بین عوامل فیزیکی، درجه حرارت تأثیر زیادی در شیوع ویروس‌های شته ­زاد سیب ­زمینی دارد. اثر درجه حرارت بر شیوع این ویروس با تأثیر بر زیست­ شناسی و در نهایت تغییر در جمعیت شته ناقل و هم‌چنین با تغییر حساسیت گیاه میزبان در مقابل ویروس اعمال می ­شود. بنابراین شیوع ویروس موزائیک یونجه در سیب­ زمینی تا حد زیادی بستگی به زیست ­شناسی ناقلین اصلی آن یعنی شته سبز هلو و شته خالدار یونجه دارد (7). انتشار ویروس موزائیک یونجه از یک مزرعه سیب ­زمینی به مزرعه دیگر توسط شته­ های بالدار و در داخل یک مزرعه هم توسط شته ­های بالدار و هم شته­ های بی­ بال صورت می­ گیرد.  شته ­های بی­ بال نسبت به شته ­های بالدار معمولاً به ­طور مؤثرتری ویروس را منتقل می­کنند. هم‌چنین پوره­ ها نسبت به شته­ های بالغ، ناقلین مؤثرتری هستند. شواهد متعددی نشان داده­ اند که چند هفته اول پس از جوانه ­زنی سیب­ زمینی، مهم‌ترین دوره برای گسترش ویروس ­ها است زیرا در مقایسه با گیاهان مسن، گیاهان جوان حساسیت بیش‌تری در مقابل ویروس دارند و هم‌چنین ویروس از گیاهان آلوده جوان به مقدار بیش‌تر و راحت ­تر به­ وسیله شته ­های ناقل کسب می‌شود. روش‌های شناسایی و تشخیص این ویروس شامل: استفاده از علائم ظاهرشده روی بوته ­ها (صد در صد قابل اعتماد نیست) و استفاده از روش­ های آزمایشگاهی مانند: روش دقیق آزمون الایزا می‌باشند. البته در سال‌های اخیر، استفاده از روش واکنش زنجیرهای پلیمراز (PCR) نیز مورد استفاده قرار می­ گیرد.